Inventory number IRN Number of state registration
0225РК00933 AP19175235-OT-25 0123РК00204
Document type Terms of distribution Availability of implementation
Заключительный Gratis Number of implementation: 0
Not implemented
Publications
Native publications: 3
International publications: 0 Publications Web of science: 0 Publications Scopus: 0
Number of books Appendicies Sources
1 2 25
Total number of pages Patents Illustrations
86 0 22
Amount of funding Code of the program Table
7551124.8 AP19175235 13
Name of work
Лингвопоэтика поэзии М. Жумабаева: особенности и стратегии перевода
Report title
Type of work Source of funding The product offerred for implementation
Fundamental Материалы
Report authors
Алпысбаева Айгүл Ерболатқызы , Ашимханова Светлана ,
0
0
0
0
Customer МНВО РК
Information on the executing organization
Short name of the ministry (establishment) МНВО РК
Full name of the service recipient
Некоммерческое акционерное общество "Казахский национальный университет имени аль-Фараби"
Abbreviated name of the service recipient НАО "КазНУ им. аль-Фараби"
Abstract

Проект направлен на выявление тенденций и особенностей перевода лингвопоэтики поэзии поэта на языки, принадлежащие к разным языковым группам, в частности на русский язык, имеющий статус официального в Республике Казахстан, на родственный тюркский и глобальный английский языки.

Жоба ақын поэзиясының лингвопоэтикасының әр түрлі тілдік топтарға жататын тілдерге, атап айтқанда Қазақстан Республикасында ресми тіл мәртебесіне ие орыс тіліне, туыстас түрік және жаһандық ағылшын тілдеріне аударылу тенденциялары мен ерекшеліктерін анықтауға бағытталған.

Определить особенности перевода лингвопоэтики в поэзии Мағжана Жумабаева на русский, турецкий и английский языки путем рассмотрения лингвистических и экстралингвистических факторов, приводящих к феномену поэтической адаптации, а также провести диахронический и синхронический анализ методов поэтического перевода в паре оригинал/перевод.

Мағжан Жұмабаев поэзиясындағы лингвопоэтиканың орыс, түрік және ағылшын тілдеріне аударылу ерекшеліктерін поэтикалық адаптация құбылысына алып келетін лингвистикалық және экстралингвистикалық факторларды қарастыру арқылы анықтау, түпнұсқа/аударма жұбында поэтикалық аударма әдістерінің диахрониялық және синхрониялық анализін жасау.

Анализ перевода лингвопоэтики поэзии поэта осуществляется через интерпретацию оригинала и его переводов с точки зрения формы стихотворения (рифма, ритм, слог), внутреннего художественного содержания и лингвопоэтики (автор-художник, авторская интенция, интенциональный мир автора, лингво-антропологический, эстетический и стилистический аспекты). Сравнительный анализ проводится между тремя языками. Исследование реализуется по алгоритму идентификация → систематизация → интерпретация → анализ → обобщение. Сначала определяются и систематизируются языковые элементы, создающие поэтический эффект в стихах (группируемых по содержанию и времени написания). Для выявления эстетического воздействия систематизированные элементы анализируются на семантическом, метасемиотическом (раскрытие метасмысла художественного образа в пространстве времени и контексте других элементов) и метаметасемиотическом (лингвопоэтический анализ) уровнях, предложенных Московской филологической школой. Последний, метаметасемиотический уровень, позволяет определить эстетический эффект языкового элемента в контексте.

Ақын поэзиясы лингвопоэтиксының аударма талдауы түпнұсқа мен оның тәржімаларын өлеңнің формасы (ұйқас, ырғақ, буын) мен ішкі мазмұндық көркемдік ерекшелігі, лингвопоэтикасы (автор-суреткер, автордың түпкі ойы, автордың интенционалды əлемі, лингво-антропологиялық, эстетикалық, стилистика) тұрғысынан интерпретацияланып, үш тілдің арасында салыстырмалы талдауға түседі. Талдау идентификация, систематизация, интерпретация, анализ, қорытынды алгоритмінде жүзеге асады. Яғни, алдымен ақын өлеңдеріндегі (өлеңдердің өзі мазмұны мен жазылу уақытына қарай топшаланады) поэтикалық әсерге алып келетін тілдік элементтер анықталып, белгілі бір жүйеге келтіріледі. Жүйеленген элементтердің тұпнұсқадағы эстетикалық әсерін анықтау үшін Мәскеу филологиялық мектебі ұсынған көркем мәтінді семантикалық, метасемиотикалық (көркемдік бейнелеу құралының көркемдік және уақыт кеңістігінде, мәнмәтіндегі басқа да элементтермен байланыста мета-мазмұнын ашу) және метаметасемиотикалық (лингвопоэтикалық анализ) деңгейлерінде талдауға түседі. Ең соңғы, метаметасемиотикалық деңгей мәнмәтіндегі тілдік элементтің эстетикалық әсерін тануға алып келеді.

В процессе перевода произведений Мағжана предложена новая научная методика поэтической адаптации. Переводческий потенциал казахской поэзии представлен на международном уровне. Полученные авторские свидетельства и публикации подтверждают научные и практические результаты проекта.

Мағжан шығармаларының аударылу процесінде поэтикалық адаптацияның жаңа ғылыми әдістемесі ұсынылды Қазақ поэзиясының аудармалық әлеуеті халықаралық деңгейде танытылды Алынған авторлық куәліктер мен жарияланымдар жобаның ғылыми және практикалық нәтижелерін растайды

Объем и содержание проекта: Количество переведённых стихов на английский язык: 23 стихотворения Охваченные языки: английский, русский, турецкий Монография: «Мағжан и перевод поэзии: история, теория, практика» – 180 страниц, ISBN 978-601-04-6802-3

Жобаның көлемі мен мазмұны: Ағылшын тіліне аударылған өлеңдер саны: 23 өлең Қамтылған тілдер: ағылшын, орыс, түрік Монография: «Мағжан және поэзия аудармасы: тарих, теория, тәжірибе» – 180 бет, ISBN 978-601-04-6802-3

Результаты исследования внедрены в научную и образовательную практику. Теоретические положения и методологические подходы, представленные в монографии и шести научных статьях, в настоящее время используются в учебных программах высших учебных заведений по специальности «Переводческое дело». Полученные три авторских свидетельства подтверждают прикладное значение и практическую ценность проведённого исследования.

Зерттеу нәтижелері нақты ғылыми және оқу тәжірибесіне енгізілді. Монография мен 6 ғылыми мақалада ұсынылған теориялық тұжырымдар мен әдіснамалық тәсілдер қазірде жоғары оқу орындарының аударма ісі мамандығы бойынша оқу бағдарламаларында пайдаланылып бастады. Жоба нәтижелері бойынша алынған 3 авторлық куәлік зерттеудің практикалық маңызын және қолданбалы құндылығын дәлелдейді.

Сравнительный анализ творчества М. Жумабаева в трех языковых плоскостях (казахской, русской, турецкой и английской) обогатил опыт национальной переводческой школы и открыл путь к международному признанию казахской поэзии. Опубликованные научные работы и 25 стихотворений, переведенных на английский язык в рамках исследования, подтверждают научную и практическую эффективность проекта. Эти труды способствуют формированию нового методологического направления в области переводоведения и обеспечивают возможность эффективного применения разработанных подходов в исследовании и преподавании поэтического перевода.

М. Жұмабаевтың шығармашылығын үш тіл аясында (қазақ, орыс, түрік, ағылшын) салыстырмалы талдау нәтижелері ұлттық аударма мектебінің тәжірибесін байытып, қазақ поэзиясының әлемдік деңгейде танылуына жол ашады. Зерттеу нәтижесінде жарық көрген еңбектер және ағылшын тіліне аударылған 25 өлең жобаның ғылыми және практикалық тиімділігін дәлелдейді. Бұл еңбектер аударматану саласында жаңа әдіснамалық бағыт қалыптастырып, поэтикалық аударманы зерттеу мен оқыту үдерісінде тиімді қолдануға мүмкіндік береді.

Опубликованная монография предназначена для использования в качестве учебного материала в курсах «Основы художественного перевода», «Художественный перевод и литературная компаративистика», «Перевод поэзии», «Основы поэтического перевода» на всех уровнях образовательных программ (бакалавриат, магистратура, докторантура) по специальности «Переводческое дело» в высших учебных заведениях страны. Кроме того, труд может служить практическим пособием для переводчиков, занимающихся художественным переводом. Результаты шести научных статей, опубликованных в отечественных изданиях, рекомендованных Комитетом по обеспечению качества в сфере науки и высшего образования МОН РК, способствуют дальнейшему обогащению национальной практики поэтического перевода.

Жарық көрген монография еліміздің жоғары оқу орындарында Аударма ісі мамандығы бойынша білім алатын оқу бағдарламаларының барлық деңгейлеріндегі (бакалавриат, магистратура, докторантура) білімгерлерге «Көркем аударма негіздері», «Көркем аударма және әдеби компаративистика», «Поэзия аудармасы», «Поэтикалық аударма негіздері» тәрізді оқу пәндерінен оқу материалы ретінде қолданылады. Сонымен қатар, көркем аудармамен айналысатын аудармашы практиктерге көмекші құрал болады. ҚР БҒСҚК ұсынған отандық басылымдарда шыққан алты ғылыми мақала нәтижелері отандық поэтикалық аударма тәжірибесін байыта түседі.

UDC indices
8.82.1
International classifier codes
17.82.10;
Readiness of the development for implementation
Key words in Russian
Магжан Жумабаев; лингвопоэтика; художественный перевод; поэтический перевод; переводческие стратегии;
Key words in Kazakh
Мағжан Жұмабаев; лингвопоэтика; көркем аударма; поэтикалық аударма; аударма стратегиялары;
Head of the organization Ибраимов Маргулан Касенович PhD / ассоциированный профессор
Head of work Алпысбаева Айгүл Ерболатқызы PhD in Translation Studies / Master of Art
Native executive in charge