The object of research, development or design (in Russian) : 800 лиц пожилого, старческого возраста и долгожители

The object of research, development or design (in Kazakh) : егде, қарт және жүз жастан асқан 800 адам қатысты

Aim of work (in Russian) : Изучение иммунных и цитопатических показателей здорового и патологического старения для выявления маркеров риска ранних инволюционных изменений сердечно-сосудистой системы и развития возраст-ассоциированных сердечно-сосудистых заболеваний.

Aim of work (in Kazakh) : жүрек-қантамырлар жүйесіндегі ерте инволюциялық өзгерістердің және жасқа байланысты жүрек-қантамыр ауруларының дамуының қауіп маркерлерін анықтау үшін сау және патологиялық қартаюдың иммундық және цитопатиялық көрсеткіштерін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : комплексное клинико-лабораторное, инструментальное обследование и анкетирование 800 лиц старше 65 лет, в том числе иммунологические исследования крови иммунофенотипирование, проточная цитофлюориметрия (CELLQuest, Jamovi версия 2.3.28.) у 52 лиц, биохимические исследования крови и оценка вариабельности синусового ритма у 100 лиц, анализ с применением методов математического моделирования и машинного обучения, численное интегрирование с использованием методов Рунге-Кутта, Адамса-Башфорта и обратного метода Эйлера, корреляционный анализ Пирсона.

Методы исследования (на казахском) : кешенді клиникалық, зертханалық және аспаптық зерттеу, соның ішінде иммунологиялық қан анализі (иммунофенотиптеу), ағынды цитофлюориметрия (CELLQuest, Jamovi нұсқасы 2.3.28), қан биохимиясы, артериялардың қаттылығы мен серпімділік қасиеттерін бағалау, сауалнамалар, математикалық модельдеу және машиналық оқыту, сандық интегрирленумен Рунге-Кутта, Адамса-Башфорта және кері Эйлер әдістері, Пирсон корреляциялық талдау.

Obtained results and novelty (in Russian) : Результаты интегративной оценки иммунологических, клинических и поведенческих аспектов. подтверждают, что системное воспаление - отражаемое маркёрами CD14+, HLA-DR и IL-10 -играет центральную роль в патогенезе старения. CD14, показал значимую связь с инфарктом (41 %) и ишемической болезнью сердца (30 %), CD16 и CD56 продемонстрировали заметную корреляцию с артериальным давлением. Положительная корреляция HLA-DR с ИМТ (r = 0,39) согласуется с активацией антиген-презентирующих клеток и усилением воспаления при ожирении. Комбинация иммунологических, клинических и поведенческих параметров с алгоритмами ИИ позволила разработать прогностическую модель, которая была интегрирована в интеллектуальную систему Intelligent SCORE System – интерактивную цифровую платформу, обеспечивающую визуализацию взаимодействий биомаркеров, расчёт индивидуального риска сердечно-сосудистого старения и генерацию персонализированных рекомендаций.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Иммунологиялық, клиникалық және мінез-құлық аспектілерін кешенді бағалау нәтижелері CD14+, HLA-DR және IL-10 маркерлерімен көрсетілген жүйелік қабынудың қартаю патогенезінде орталық рөл атқаратынын растайды. CD14 миокард инфарктісімен (41%) және жүректің ишемиялық ауруымен (30%) маңызды байланыс көрсетті, ал CD16 және CD56 қан қысымымен маңызды корреляция анықталды. HLA-DR-дің BMI-мен оң корреляциясы (r = 0,39) антигенді ұсынатын жасушалардың белсенділігімен және семіздік кезінде қабынудың жоғарылауымен сәйкес келеді. Иммунологиялық, клиникалық және мінез-құлық параметрлерінің жасанды интеллект алгоритмдерімен үйлесуі биомаркерлердің өзара әрекеттесуін визуализациялайтын, жүрек-қан тамырларының қартаю қаупін есептейтін және жеке ұсыныстар жасайтын интерактивті цифрлық платформа - Intelligent SCORE жүйесіне біріктірілген болжамдық модельді әзірлеуге мүмкіндік берді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проект включал несколько взаимосвязанных направлений: клинико-биохимический анализ, иммунологические исследования, разработку математических моделей, алгоритмов машинного обучения и создание интеллектуальной системы Intelligent SCORE System. В исследовании участвовало 800 человек в возрасте от 65 до 90 лет и старше, с детальной лабораторной и клинической базой данных (биохимический блок – 100 пациентов, иммунологический – 52, вариабельность сердечного ритма – 100). Применено более 30 биомаркеров, включая показатели функции почек (СКФ, цистатин C), воспаления (CRP, IL-10, GM-CSF), липидного обмена, окислительного стресса и иммунного статуса (CD14+, HLA-DR, CD8+ и др.). Для вычислений использованы численные методы (Рунге–Кутта, Адамса–Башфорта, Эйлера) и алгоритмы машинного обучения (Random Forest, Logistic Regression, k-NN, XGBoost). Оптимальной признана модель XGBoost, показавшая AUC = 0,8333 и точность = 91 %, что превышает результаты традиционных шкал (Framingham, SCORE). Вычислительная реализация выполнена на основе ПО IBM SPSS, R/RStudio, с применением t-SNE, PCA и SHAP-интерпретации. Основные ресурсы лабораторных измерений: Roche Diagnostics (Швейцария) – биохимические анализы; BD FACS Calibur – иммунология; исследовательская база – ГКБ № 1, ГП № 26 г. Алматы и лаборатория INVIVO, сертифицированная по ISO 9001 и 15189.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба өзара байланысты бірнеше бағытты қамтыды: клинико-биохимиялық талдау, иммунологиялық зерттеулер, математикалық модельдерді әзірлеу, машинамен оқыту алгоритмдері және Intelligent SCORE System атты интеллектуалды жүйені жасау. Зерттеуге 65 пен 90 және одан жоғары жастағы 800 адам қатысты; клиникалық және зертханалық деректер базасы егжей-тегжейлі құрылды (биохимиялық блок – 100 пациент, иммунологиялық – 52, жүрек ырғағының өзгергіштігі – 100). 30-дан астам биомаркер пайдаланылды, олардың ішінде бүйрек қызметінің көрсеткіштері (СКФ, цистатин С), қабыну маркерлері (CRP, IL-10, GM-CSF), липидтік алмасу, тотығу стрессі және иммундық статус маркерлері (CD14+, HLA-DR, CD8+ және т.б.) бар. Есептеулер үшін Рунге–Кутта, Адамс–Башфорт, Эйлер әдістері және Random Forest, Logistic Regression, k-NN, XGBoost сияқты машинамен оқыту алгоритмдері қолданылды. Ең тиімді модель ретінде XGBoost танылды (AUC = 0,8333; дәлдік – 91%), бұл дәстүрлі шкалалардан (Framingham, SCORE) жоғары нәтиже көрсетті. Есептеу жұмыстары IBM SPSS, R/RStudio бағдарламалары негізінде орындалып, t-SNE, PCA және SHAP интерпретациясы қолданылды. Лабораториялық зерттеу ресурстары: Roche Diagnostics (Швейцария) – биохимиялық талдаулар; BD FACS Calibur – иммунологиялық зерттеулер; зерттеу базасы – Алматы қаласының №1 қалалық клиникалық ауруханасы, №26 емхана және ISO 9001 және 15189 стандарттарына сай INVIVO зертханасы.

Level of implementation (in Russian) : Методика прошла апробацию на базе медицинских и исследовательских учреждений, где продемонстрировала стабильные результаты. Основные элементы технологии внедрены в практическую деятельность специалистов-кардиологов и биохимиков. Результаты исследования используются для составления индивидуальных карт оценки сердечно-сосудистого возраста пациентов. Разработанные алгоритмы математического моделирования интегрированы в аналитические программы лабораторной диагностики. Метод получил положительные отзывы и рекомендован для дальнейшего применения в системе превентивной медицины. Внедрение осуществляется поэтапно, с адаптацией под различные категории пациентов и условий наблюдения. Степень внедрения оценивается как высокая, с потенциалом масштабирования на региональном уровне.

Level of implementation (in Kazakh) : Әдістеме медициналық және ғылыми мекемелер базасында сынақтан өткізіліп, тұрақты нәтижелер көрсетті. Технологияның негізгі элементтері кардиологтар мен биохимиктердің тәжірибесіне енгізілді. Зерттеу нәтижелері пациенттердің жүрек-қантамыр жасы бойынша жеке бағалау карталарын жасау үшін қолданылады. Математикалық модельдеу алгоритмдері зертханалық талдау бағдарламаларына енгізілген. Әдіске оң пікірлер беріліп, оны превентивті медициналық жүйеде қолдану ұсынылды. Енгізу кезең-кезеңімен жүзеге асырылып, түрлі жас және денсаулық топтарына бейімделуде. Енгізілу деңгейі жоғары деп бағаланады және өңірлік деңгейде кеңінен қолдануға әлеуеті бар.

Efficiency (in Russian) : Разработка показала высокую эффективность в оценке и прогнозировании процессов сердечно-сосудистого старения на основе анализа биохимических и иммунологических маркеров. Применение математического моделирования позволило повысить точность диагностики и объективность оценки физиологического возраста пациентов. Использование предложенных методов способствует раннему выявлению отклонений и предупреждению развития сердечно-сосудистых заболеваний. Полученные результаты могут использоваться как в клинической практике, так и в научных исследованиях для уточнения механизмов старения. Эффективность методики подтверждена статистическими данными и положительными результатами апробации. Реализация проекта обеспечивает повышение качества профилактики и мониторинга здоровья пожилых пациентов.

Efficiency (in Kazakh) : Бұл әзірлеме биохимиялық және иммунологиялық маркерлерді талдау негізінде жүрек-қантамыр жүйесінің қартаю үдерісін бағалау мен болжауда жоғары тиімділігін көрсетті. Математикалық модельдеу әдістерін қолдану диагностика дәлдігін арттырып, пациенттердің физиологиялық жасын объективті бағалауға мүмкіндік берді. Ұсынылған тәсілдер жүрек-қантамыр ауруларының даму қаупін ерте анықтауға және алдын алу шараларын жетілдіруге бағытталған. Зерттеу нәтижелері клиникалық тәжірибеде де, ғылыми зерттеулерде де қолдануға жарамды. Тиімділік статистикалық деректермен және тәжірибелік апробация нәтижелерімен дәлелденген. Жоба нәтижелері егде жастағы адамдардың денсаулығын бақылау мен профилактика сапасын арттыруға ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : Выявленные поведенческие, клинические, иммунологические, биохимические предикторы риска развития заболеваний системы кровообращения и иммунологических маркеров для персонализированного подхода в гериатрической практике. Результаты исследования могут быть использованы в работе врачей общей практики, кардиологов первичного медицинского звена для выявления лиц молодого возраста, подверженных риску раннего старения сердечно-сосудистой системы, т.е. имеющих высокий кардиоваскулярный риск. Дальнейшие исследования в этой области могут помочь выявить эффективные стратегии для продления активной и здоровой жизни как в зрелом, так и пожилом возрасте

Field of application (in Kazakh) : Анықталған мінез-құлықтық, клиникалық, иммунологиялық және биохимиялық предикторлар қан айналымы жүйесі ауруларының даму қаупін бағалауға және гериатриялық тәжірибеде жеке тәсілді жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері жалпы практика дәрігерлері мен бастапқы буын кардиологтары үшін жүрек-қантамыр жүйесінің ерте қартаю қаупі жоғары жас адамдарды анықтау мақсатында пайдаланылуы мүмкін, яғни жоғары кардиоваскулярлық тәуекелі бар тұлғаларды айқындауға бағытталған. Осы саладағы болашақ зерттеулер ересек және қарт жастағы адамдардың белсенді әрі салауатты өмірін ұзартуға арналған тиімді стратегияларды анықтауға мүмкіндік береді.