The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования являются основные элементы и системы атомной электростанции (АЭС), качественное и бесперебойное функционирование которых обеспечивает ее безопасность, экологичность и экономичность, включая активную зону ядерного энергетического реактора, отработавшее ядерное топливо (ОЯТ), радиоактивные отходы (РАО) и система радиационного мониторинга в зоне ее влияния.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектілері – атом электр станциясының (АЭС) негізгі элементтері мен жүйелері, олардың сапалы және үздіксіз жұмыс істеуі ядролық энергетикалық реактордың актив аймағын, пайдаланылған ядролық отынды (ПЯО), радиоактивті қалдықтарды (РАҚ) және оның әсер ету аймағындағы радиациялық мониторинг жүйесін қоса алғанда АЭС-тің қауіпсіздігін, экологиялық таза және үнемді болуын қамтамасыз етеді.

Aim of work (in Russian) : Цель работы – проведение комплекса научных исследований в поддержку создания и безопасного функционирования атомной электростанции в Республике Казахстан.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасында атом электр станциясын құру мен оның қауіпсіз жұмыс істеуін қолдау үшін ғылыми зерттеулер кешенін жүргізу.

Методы исследования (на русском) : В процессе работы проводились разработка нейтронно-физической модели активных зон энергетических реакторов по методу Монте-Карло, верификация созданных моделей и расчет ядерно-физических характеристик реакторов, концептуализация, классификация и анализ методов обращения с РАО, выработка рекомендаций по их иммобилизации, исследование свойств иммобилизующей матрицы, испытание материалов контейнеров для хранения ОЯТ на коррозионную и ресурсную стойкость, исследования содержания радионуклидов в объектах естественных экосистем в районе предполагаемого размещения АЭС, разработка подходов и рекомендаций по определению радиационной нагрузки на компоненты естественных экосистем, население и персонал АЭС.

Методы исследования (на казахском) : Жұмыс барысында Монте-Карло әдісі бойынша энергетикалық реакторлардың активті аймағын нейтрондық-физикалық модельдеу, жасалған модельдерді верификациялау және реакторлардың ядролық-физикалық сипаттамаларын есептеу, РАҚ-пен жұмыс істеу әдістерін тұжырымдау, жіктеу және талдау, оларды иммобилизациялау бойынша ұсыныстар әзірлеу, иммобилизациялаушы матрицаның қасиеттерін зерттеу, ПЯО-ны сақтауға арналған контейнер материалдарының коррозиялық және ресурстық төзімділігін сынау, АЭС орналасуы мүмкін ауданда табиғи экожүйе объектілеріндегі радионуклидтердің мөлшерін зерттеу, АЭС персоналына, халыққа және табиғи экожүйелерге түсетін радиациалық жүктемені анықтау тәсілдері мен ұсынымдарды әзірлеу жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : По итогам выполнения НИР созданы и верифицированы нейтронно-физические модели для активных зон ядерных реакторов ВВЭР-1000, APR-1400, EPR и HTGR, определены коэффициенты размножения нейтронов, динамика выгорания 235U, накопления плутония и образования ядерных ядов (135Xe, 149Sm), обозначена концепция обращения с РАО, исследованы свойства матрицы для иммобилизации РАО, разработаны расчетные модели и методики исследования материалов стабилизирующих пеналов, определена их коррозионная стойкость, получены количественные данные о содержании радионуклидов в объектах естественных экосистем, характеризующие радиационную обстановку на территории предполагаемого размещения АЭС и населенных пунктах; определена частота хромосомных аберраций у жителей, оценена дозовая нагрузка на население от естественных и искусственных радионуклидов; сформулированы основные требования к радиационному мониторингу в зоне влияния АЭС.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижесінде ССЭР-1000, APR-1400, EPR және HTGR ядролық реакторларының актив аймақтарына арналған нейтронды-физикалық модельдер жасалып, верификацияланды, нейтронның көбейу коэффициенттері, 235U-ң жану, плутонийдің жиналу және ядролық улардың (135Xe, 149Sm) түзілу динамикасы анықталды, РАҚ-пен жұмыс істеу тұжырымдамасы айқындалды, РАҚ-ты иммобилизациялау матрицасының қасиеттері зерттелді, тұрақтандырушы пенал материалдарын зерттеу үшін есептік үлгілер мен әдістемелер әзірленді, олардың коррозиялық төзімділігі анықталды, табиғи экожүйе нысандарындағы радионуклидтердің мөлшерін сипаттайтын сандық деректер алынды, халықтың хромосомалық аберрацияларының жиілігі анықталды, табиғи және жасанды радионуклидтерден халыққа түсетін дозалық жүктемелер бағаланды, АЭС ықпал ететін аймақтағы радиациялық мониторингке қойылатын негізгі талаптар тұжырымдалды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Қазақстан Республикасында салу үшін қарастырылатын АЭС-ті қауіпсіз пайдалану жағдайларын талдау үшін жаңа деректер алу.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Получение новых данных для анализа условий безопасной эксплуатации АЭС, рассматриваемой для строительства в Республике Казахстан.

Level of implementation (in Russian) : Көзделмеген

Level of implementation (in Kazakh) : Не предусмотрено

Efficiency (in Russian) : Зерттеу нәтижелері қолданылатын технологияларды таңдау және АЭС-ң қауіпсіз және тиімді пайдаланылуын қамтамасыз ету бойынша негізделген шешімдер қабылдау үшін қажетті сапалы және объективті деректердің қалыптастуына ықпал етеді.

Efficiency (in Kazakh) : Результаты исследований способствуют формированию качественных и объективных данных, необходимых для принятия обоснованных решений в отношении выбора применяемых технологий и обеспечения безопасной и эффективной эксплуатации АЭС.

Field of application (in Russian) : Строительство и эксплуатация АЭС, обращение с ОЯТ и РАО, обеспечение радиационной безопасности населения и окружающей среды, подготовка специалистов для атомной отрасли.

Field of application (in Kazakh) : АЭС салу және пайдалану, ПЯО және РАҚ-пен жұмыс істеу, халықтың және қоршаған ортаның радиациялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету, атом саласы үшін мамандар даярлау.