The object of research, development or design (in Russian) : Биологические образцы (периферическая кровь человека) участников с 2 типом сахарного диабета с осложнением нефропатии и без него, а также контрольной группы.

The object of research, development or design (in Kazakh) : 2-типті қант диабетімен ауыратын, нефропатиясы бар және жоқ қатысушылардың, сондай-ақ бақылау тобының биологиялық үлгілері (адамның перифериялық қаны).

Aim of work (in Russian) : Изучить прогностическую ценность новых биомаркеров окислительного стресса и изменений в экспрессии микроРНК, связанных с развитием нефропатии, и сравнить их с классическими биомаркерами, используемыми у больных диабетом в казахской популяции.

Aim of work (in Kazakh) : Нефропатияның дамуына байланысты микроРНҚ экспрессиясының өзгеруін және тотығу стресінің жаңа биомаркерлерінің болжамдық мәнін зерттеп, оларды қазақ популяциядағы қант диабетімен ауыратын науқастар үшін қолданылатын дәстүрлі биомаркерлермен салыстыру.

Методы исследования (на русском) : Қатысушылардан перифериялық қан 12 сағаттық түнгі ашығудан кейін, ЭДТА бар пробиркаларға шынтақ венасынан алынды. Бір пробирка биохимиялық талдаулар жүргізу үшін пайдаланылып, талдаулар қан алынғаннан кейін бірден орындалды. Қалған үлгілер 3500 айн/мин жылдамдықта 15 минут бойы 4°C температурада центрифугаланды. Алынған плазма РНҚаза/ДНҚазадан таза пробиркаларға аликотталып, кейінгі зерттеу үшін –80°C температурада сақталды. Биохимиялық көрсеткіштер (көмірсу алмасулары, липидтік профиль, креатинин) Алматы қаласындағы «Диабет» орталығының клиникалық-диагностикалық зертханасында автоматтандырылған биохимиялық анализаторда (Siemens Healthcare, Германия) стандартты ферментативтік және колориметриялық әдістермен анықталды. Гликозилденген гемоглобин (HbA1c) және инсулин деңгейлері автоматты иммунологиялық анализаторларда анықталды.

Методы исследования (на казахском) : Периферическую кровь у участников собирали из локтевых вен в пробирки, содержащие ЭДТА, после 12-часового ночного голодания. Одна пробирка использовалась для проведения биохимических анализов, которые выполнялись сразу после забора крови. Остальные образцы центрифугировали при 3500 об/мин в течение 15 минут при 4°C. Полученные плазму аликотировали в пробирки, свободные от РНКазы/ДНКазы, и хранили при –80°C до проведения дальнейших исследований. Биохимические показатели (углеводный обмен, липидный профиль, креатинин) определялись в клинико-диагностической лаборатории Центра «Диабет» (г. Алматы) на автоматическом биохимическом анализаторе (Siemens Healthcare, Германия) с использованием стандартных ферментативных и колориметрических методов. Уровни гликированного гемоглобина (HbA1c) и инсулина определялись на автоматических иммунологических анализаторах.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе исследования получены данные о биохимических и клинических изменениях у пациентов с сахарным диабетом 2-го типа с нефропатией и без неё, а также у лиц контрольной группы. Определены характерные различия в уровнях глюкозы, липидного профиля, креатинина и альбумин/креатинин, отражающие прогрессирование нефропатии. Научная новизна исследования заключается в сочетанном применении традиционных биохимических показателей и анализа циркулирующих микроРНК для комплексной оценки метаболических и почечных нарушений, что позволяет выявлять ранние маркеры диабетической нефропатии и повышать точность прогноза.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу барысында 2-типті қант диабетімен ауыратын нефропатиясы бар және жоқ науқастарда, сондай-ақ бақылау тобындағы қатысушыларда биохимиялық және клиникалық өзгерістер туралы деректер алынды. Глюкоза, липидтік профиль, креатинин және альбумин/креатинин деңгейлеріндегі айырмашылықтар анықталып, нефропатияның үдеуімен байланысы көрсетілді. Зерттеудің ғылыми жаңалығы дәстүрлі биохимиялық көрсеткіштер мен айналымдагы микроРНҚ талдауын біріктіріп, метаболикалық және бүйрек қызметінің бұзылыстарын кешенді бағалауға мүмкіндік беруінде. Бұл тәсіл диабеттік нефропатияның ерте маркерлерін анықтап, аурудың даму болжамының дәлдігін арттыруға жағдай жасайды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В ходе проведённого исследования полученные данные позволили выявить особенности биохимических и клинических показателей у пациентов с сахарным диабетом 2-го типа и диабетической нефропатией. Результаты исследования направлены на повышение качества клинической диагностики, улучшение эффективности выявления и прогнозирования осложнений на ранних стадиях. Итоги проекта могут быть использованы в сфере здравоохранения для оптимизации работы диагностических лабораторий и снижения экономических затрат.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеу барысында алынған деректер 2-типті қант диабетімен және диабеттік нефропатиямен ауыратын науқастардағы биохимиялық және клиникалық көрсеткіштердің ерекшеліктерін айқындауға мүмкіндік берді. Зерттеу нәтижелері клиникалық диагностика сапасын арттыруға, ерте кезеңде асқынуларды анықтау мен болжаудың тиімділігін жоғарылатуға бағытталған. Жобаның нәтижелері денсаулық сақтау саласында қолдануға, диагностикалық зертханалардың жұмысын оңтайландыруға және экономикалық шығындарды азайтуға мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : Традиционные биохимические показатели (глюкоза, липидный профиль, креатинин, мочевина, альбумин/креатинин) уже применяются в клинической практике для диагностики и мониторинга диабетической нефропатии. В рамках настоящего исследования эти параметры используются для системной оценки метаболических и почечных изменений у участников, что позволяет сопоставить их с профилем микроРНК, выявить ранние маркеры заболевания и уточнить прогностическую оценку. Их изучение важно, поскольку помогает интегрировать классические клинические показатели с новыми молекулярными маркерами, повышая точность диагностики и прогнозирования.

Level of implementation (in Kazakh) : Дәстүрлі биохимиялық көрсеткіштер (глюкоза, липидтік профиль, креатинин, мочевина, альбумин/креатинин) диабеттік нефропатияны диагностикалау және бақылау үшін клиникалық тәжірибеде кеңінен қолданылады. Қазіргі зерттеу аясында осы көрсеткіштер қатысушылардың метаболикалық және бүйрек функциясындағы өзгерістерді жүйелі бағалау үшін пайдаланылады, бұл көрсеткіштерді микроРНҚ профилімен салыстыруға, аурудың ерте маркерлерін анықтауға және болжамды бағалауды нақтылауға мүмкіндік береді. Оларды зерттеу маңызды, себебі дәстүрлі клиникалық көрсеткіштерді жаңа молекулалық маркерлермен интеграциялауға және диагноздың дәлдігі мен болжамды бағалауды арттыруға көмектеседі.

Efficiency (in Russian) : Эффективность исследования заключается в том, что сочетание традиционных биохимических показателей с анализом специфических микроРНК позволяет более точно выявлять ранние признаки диабетической нефропатии, прогнозировать развитие осложнений и повышать информативность диагностики по сравнению с использованием только стандартных биохимических маркеров.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеудің тиімділігі дәстүрлі биохимиялық көрсеткіштерді арнайы микроРНҚ талдаумен біріктіру арқылы диабеттік нефропатияның ерте белгілерін дәлірек анықтауға, асқынулардың дамуын болжауға және тек стандартты биохимиялық маркерлерді қолдануға қарағанда диагностика ақпараттылығын арттыруға мүмкіндік беретіндігінде жатыр.

Field of application (in Russian) : Полученные результаты найдет свое распространение среди специалистов в области биомедицины, молекулярной биологии, биохимии и медиков эндокринологов.

Field of application (in Kazakh) : 2-типті қант диабеті мен оның нефропатиялық асқынуларын диагностикалау және бақылау эндокринология, диабетология және клиникалық диагностикалық зертханалар саласындағы мамандар үшін пайдалы болады.