The object of research, development or design (in Russian) : Вирус оспа верблюдов и биоматериалы из возможных резервуаров вируса.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Түйе шешегі вирусы және ықтимал резервуарлардан алынған биоматериалдар.

Aim of work (in Russian) : Определение возможных резервуаров вируса оспы верблюдов в Западном Казахстане

Aim of work (in Kazakh) : Батыс Қазақстандағы түйе шешегі вирусының ықтимал резервуарларын анықтау

Методы исследования (на русском) : Использованы вирусологические, серологические, молекулярно-генетические методы, включая ПЦР и NGS секвенирование.

Методы исследования (на казахском) : Вирусологиялық, серологиялық және молекулалық-генетикалық әдістер, соның ішінде ПТР және NGS секвенирлеу қолданылды

Obtained results and novelty (in Russian) : Ранее аналогичные исследования не проводились в Казахстане и за рубежом. Полученные результаты помогут установить этиологию вируса в изученных образцах и использовать данные для картирования, мониторинга и контроля распространения инфекции в Западном Казахстане. Были исследованы образцы от верблюдов, грызунов и кровососущих насекомых. Методом ПЦР выявлены положительные пробы. Положительные образцы были подвергнуты молекулярно-генетическому анализу, в результате которого определен полный геном изолята Camelpox virus/KZ/Beineu/2023. Последовательность депонирована в базе данных NCBI. Сравнительный анализ показал более 98 % генетического сходства с ранее охарактеризованным казахстанским штаммом M 96, что свидетельствует о стабильности генома и длительной локальной циркуляции вируса. Совокупность эпизоотологических, серологических и молекулярно-генетических данных позволяет предположить, что верблюды выступают не только восприимчивыми хозяевами, но и естественным резервуаром вируса. Периодическая реактивация вируса под действием стрессовых факторов, вероятно, является причиной многолетней циркуляции и эпизоотической периодичности вспышек оспы верблюдов в эндемичных регионах Казахстана.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Бұған дейін ұқсас зерттеулер Қазақстанда және шетелде жүргізілмеген. Алынған нәтижелер зерттелген үлгілердегі вирустың этиологиясын анықтауға және бұл деректерді Батыс Қазақстандағы инфекцияның таралуын карталау, мониторинг жүргізу және бақылау үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Зерттеу барысында түйелерден, кеміргіштерден және қан сорғыш жәндіктерден алынған үлгілер талданды. ПТР әдісі арқылы оң сынамалар анықталды. Оң үлгілер молекулалық-генетикалық талдаудан өткізілді, нәтижесінде Camelpox virus/KZ/ Beineu/2023 изоляттың толық геномы анықталды. Геномдық тізбек NCBI деректер базасына енгізілді. Салыстырмалы талдау нәтижесінде бұрын сипатталған қазақстандық M-96 штамымен 98 %-дан астам генетикалық ұқсастық анықталды, бұл вирустың геномының тұрақтылығын және оның ұзақ мерзімді жергілікті айналымын көрсетеді. Эпизоотологиялық, серологиялық және молекулалық-генетикалық деректердің жиынтығы түйелердің тек сезімтал иелер ғана емес, сонымен қатар вирустың табиғи резервуары болып табылатынын болжауға мүмкіндік береді. Стрестік факторлардың әсерінен вирустың мерзімді реактивациясы Қазақстанның эндемиялық аймақтарында түйе шешегінің көпжылдық айналымы мен эпизоотиялық қайталануының себебі болуы мүмкін.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Предлагаемый проект соответствует приоритетам научно-технического и социально-экономического развития РК в области ветеринарии, повышение конкурентоспособности казахстанских научных исследований, включая практическую их применимость.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі конструктивтік және техника-экономикалық көрсеткіштер: ұсынылып отырған жоба ветеринария саласындағы ҚР-ның ғылыми-техникалық және әлеуметтік-экономикалық даму басымдықтарына сәйкес келеді, қазақстандық ғылыми зерттеулердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және олардың практикалық қолданылуын қамтамасыз етуге бағытталған.

Level of implementation (in Russian) : Степень внедрения результатов проекта заключается в интеграции полученных данных в развитие отечественной науки, в частности практическую деятельность ветеринарных служб и биологической безопасности, что позволит эффективно предотвращать крупные вспышки оспы верблюдов. Результаты также могут быть использованы для разработки новых методов диагностики и контроля за инфекцией, а также для улучшения устойчивости и продуктивности племенных верблюдов. Внедрение этих решений содействует развитию верблюдоводства, что окажет значительное влияние на экономику и безопасность сельского хозяйства в Казахстане и соседних странах.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаның нәтижелерін енгізу дәрежесі алынған деректерді отандық ғылымның дамуына, әсіресе ветеринариялық қызметтер мен биологиялық қауіпсіздік саласындағы практикалық қызметке интеграциялау арқылы айқындалады. Бұл түйе шешегінің ірі індеттерінің алдын алуды тиімді жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері сондай-ақ инфекцияны диагностикалау мен бақылаудың жаңа әдістерін әзірлеуге, асыл тұқымды түйелердің төзімділігі мен өнімділігін арттыруға пайдаланылуы мүмкін. Бұл шешімдерді енгізу түйе шаруашылығын дамытуға ықпал етіп, Қазақстан мен көршілес елдердің ауыл шаруашылығы экономикасы мен қауіпсіздігіне елеулі әсер етеді.

Efficiency (in Russian) : Результаты исследования имеют практическое значение для разработки профилактических мер для предотвращения эпизоотий. Применение полученных данных позволить снизит риск возникновения крупных вспышек заболевания, улучшит санитарно-эпидемиологическую ситуации в регионах.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері эпизоотиялардың алдын алу шараларын әзірлеу үшін практикалық маңызға ие. Алынған деректерді қолдану аурудың ірі өршу қаупін азайтуға және аймақтардағы санитарлық-эпидемиологиялық жағдайды жақсартуға мүмкіндік береді. 

Field of application (in Russian) : Область применения: ветеринария, сельское хозяйство, вирусология.

Field of application (in Kazakh) : Қолдану саласы: ветеринария, ауыл шаруашылығы, вирусология.