The object of research, development or design (in Russian) : Система экспертизы и оценки научных и научно-технических проектов, включающая процессы, методы и технологии автоматизации и цифровизации экспертной деятельности с применением искусственного интеллекта, блокчейна и современных математических моделей для повышения качества, прозрачности и скорости принятия решений.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жасанды интеллект, блокчейн және шешім қабылдау сапасын, ашықтығы мен жылдамдығын арттыру үшін заманауи математикалық модельдерді қолдана отырып, сараптамалық қызметті автоматтандыру және цифрландыру процестерін, әдістері мен технологияларын қамтитын ғылыми және ғылыми-техникалық жобаларды сараптау және бағалау жүйесі.

Aim of work (in Russian) : Разработка интеллектуальной системы автоматизации и оптимизации бизнес-процессов экспертизы и оценки научных проектов на основе технологий ИИ, блокчейна и распределённых баз данных, обеспечивающей повышение качества экспертизы, прозрачность, сокращение временных и материальных затрат и поддержку цифровой трансформации научной инфраструктуры Казахстана.

Aim of work (in Kazakh) : Сараптама сапасын арттыруды, ашықтықты, уақыт пен материалдық шығындарды қысқартуды және Қазақстанның ғылыми инфрақұрылымын цифрлық трансформациялауды қолдауды қамтамасыз ететін ЖИ технологиялары, блокчейн және таратылған дерекқорлар негізінде ғылыми жобаларды сараптау мен бағалаудың бизнес-процестерін автоматтандыру мен оңтайландырудың зияткерлік жүйесін әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Системный анализ и моделирование бизнес-процессов (IDEF0, BPMN, UML), методы искусственного интеллекта (машинное обучение, обработка естественного языка, формальная логика), технологии блокчейна для распределённого хранения и защиты данных, генетические алгоритмы для оценки проектов, а также экспериментальные методы тестирования и валидации разработанных моделей.

Методы исследования (на казахском) : Бизнес-процестерді жүйелік талдау және модельдеу (IDEF0, BPMN, UML), жасанды интеллект әдістері (машиналық оқыту, табиғи тілді өңдеу, формальды логика), таратылған деректерді сақтау және қорғауға арналған блокчейн технологиялары, жобаларды бағалауға арналған генетикалық алгоритмдер және әзірленген модельдерді тестілеу мен валидациялаудың эксперименттік әдістері.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1. Проведен анализ, формализованы и классифицированы бизнес-процессы. Подготовлены и применены к оптимизации параметры для повышения эффективности. 1.1. Проведена идентификация текущих проблем системы и предложены решения. 1.2. Проведен анализ и разработаны диаграммы IDEF0 и UML. 1.3. Оптимизированы параметры бизнес-процессов для повышения эффективности. 2. Разработана архитектура и сетевая модель информационной системы. 2.1. Проведено обследование и разработано техническое задание. Научная новизна заключается в комплексной интеграции ИИ, блокчейна и математических моделей в единую платформу, обеспечивающую прозрачность, неизменность и объективность экспертных процедур – впервые реализованную в рамках научной инфраструктуры РК.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1. Талдау жүргізілді, бизнес-процестер ресімделді және жіктелді. Тиімділікті арттыру үшін Параметрлер дайындалды және оңтайландыруға қолданылды. 1.1. Жүйенің ағымдағы мәселелерін анықтау жүргізілді және шешімдер ұсынылд. 1.2. Талдау жүргізіліп, IDEF0 және UML диаграммалары жасалды. 1.3. Тиімділікті арттыру үшін бизнес-процестердің параметрлері оңтайландырылды. 2. Ақпараттық жүйенің архитектурасы мен желілік моделі жасалды. 2.1. Тексеру жүргізілді және техникалық тапсырма әзірленді. Ғылыми жаңалық ҚР ғылыми инфрақұрылымы шеңберінде алғаш рет іске асырылған сараптамалық рәсімдердің ашықтығын, өзгермейтіндігін және объективтілігін қамтамасыз ететін бірыңғай платформаға ЖИ, блокчейн және математикалық модельдерді кешенді интеграциялаудан тұрады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Функциональная структура включает модули: ИИ-оценки и валидации экспертных заключений; распределённой базы данных на блокчейне для хранения неизменяемых записей экспертиз; вопросно-ответной подсистемы DomainWikiQA, генерирующей аналитические справки и обзоры литературы; системы антиплагиата и определения уровня готовности технологии (TRL); инструментов аналитики и отчётности, автоматически формирующих сводные отчёты и рекомендации. Применение блокчейн-технологии обеспечивает защиту от подмены данных и прозрачность процедур экспертизы. Использование алгоритмов искусственного интеллекта позволяет выявлять несоответствия, исключать субъективизм и ускорять принятие решений. Архитектура системы масштабируема, интегрируется в существующие цифровые платформы и поддерживает расширение функционала под потребности научных организаций и госорганов. Экономическая эффективность достигается за счёт снижения трудозатрат экспертов, минимизации ошибок и дублирования работ, сокращения сроков экспертизы и оптимизации распределения бюджетных средств. Реализация проекта способствует цифровой трансформации научной сферы, повышению доверия к результатам экспертизы и созданию единого цифрового пространства для оценки научных инициатив.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Функционалды құрылымға Модульдер кіреді: ЖИ-сараптамалық қорытындыларды бағалау және валидациялау; Өзгермейтін сараптама жазбаларын сақтауға арналған блокчейндегі таратылған мәліметтер базасы; Аналитикалық анықтамалар мен әдебиеттерге шолулар жасайтын DomainWikiQA сұрақ-жауап ішкі жүйесі; Плагиатқа қарсы жүйелер және технологияның дайындық деңгейін анықтау (TRL); Жиынтық есептер мен ұсынымдарды автоматты түрде қалыптастыратын талдау және есеп беру құралдары. Блокчейн технологиясын қолдану деректерді ауыстырудан қорғауды және сараптама рәсімдерінің ашықтығын қамтамасыз етеді. Жасанды интеллект алгоритмдерін қолдану сәйкессіздіктерді анықтауға, субъективизмді жоққа шығаруға және шешім қабылдауды тездетуге мүмкіндік береді. Жүйенің архитектурасы масштабталады, қолданыстағы цифрлық платформаларға интеграцияланады және ғылыми ұйымдар мен мемлекеттік органдардың қажеттіліктеріне сәйкес функционалдылықты кеңейтуді қолдайды. Экономикалық тиімділікке сарапшылардың еңбек шығындарын азайту, қателіктер мен жұмыстардың қайталануын азайту, сараптама мерзімдерін қысқарту және бюджет қаражатын бөлуді оңтайландыру арқылы қол жеткізіледі. Жобаны іске асыру ғылыми саланы цифрлық трансформациялауға, сараптама нәтижелеріне деген сенімді арттыруға және ғылыми бастамаларды бағалау үшін бірыңғай цифрлық кеңістік құруға ықпал етеді.

Level of implementation (in Russian) : На этапе разработки

Level of implementation (in Kazakh) : Әзірлеу кезеңінде

Efficiency (in Russian) : Социальный эффект заключается в укреплении института независимой научной экспертизы и повышении открытости процессов принятия решений, связанных с финансированием науки. Экономический эффект проявится в более рациональном использовании бюджетных средств и увеличении отдачи от научных инвестиций. Научно-технический эффект обусловлен внедрением современных технологий обработки больших данных, искусственного интеллекта и блокчейн в управление научной сферой. Экологический эффект может быть достигнут за счёт поддержки экологически ориентированных проектов, которые будут проходить более эффективную и объективную оценку. Мультипликативный эффект будет выражаться в распространении архитектурных и технологических решений, апробированных в рамках системы, на другие сферы государственной экспертизы и цифрового документооборота. Разработка также создаёт предпосылки для масштабирования платформы на региональном и международном уровнях, тем самым укрепляя научную интеграцию Казахстана в мировое сообщество. Таким образом, программа напрямую содействует решению стратегически важной государственной задачи по цифровой трансформации научной инфраструктуры и формированию справедливой, прозрачной и технологичной среды для развития науки.

Efficiency (in Kazakh) : Әлеуметтік әсер тәуелсіз ғылыми сараптама институтын нығайту және ғылымды қаржыландыруға байланысты шешім қабылдау процестерінің ашықтығын арттыру болып табылады. Экономикалық әсер бюджет қаражатын неғұрлым ұтымды пайдалануда және ғылыми инвестициялардан түсетін кірістің ұлғаюында көрінеді. Ғылыми-техникалық әсер үлкен деректерді өңдеудің заманауи технологияларын, жасанды интеллект пен блокчейнді ғылыми саланы басқаруға енгізуге байланысты. Экологиялық әсерге тиімдірек және объективті бағалаудан өтетін экологиялық бағдарланған жобаларды қолдау арқылы қол жеткізуге болады. Мультипликативті әсер жүйе шеңберінде сыналған архитектуралық және технологиялық шешімдерді мемлекеттік сараптама мен цифрлық құжат айналымының басқа салаларына таратуда көрініс табатын болады. Әзірлеу сонымен қатар платформаны өңірлік және халықаралық деңгейде масштабтау үшін алғышарттар жасайды, осылайша Қазақстанның әлемдік қоғамдастыққа ғылыми интеграциясын нығайтады. Осылайша, бағдарлама ғылыми инфрақұрылымды цифрлық трансформациялау және ғылымды дамыту үшін әділ, ашық және технологиялық ортаны қалыптастыру жөніндегі стратегиялық маңызды мемлекеттік міндетті шешуге тікелей ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : Область применения результатов охватывает научные учреждения, государственные органы, фонды научного и технологического развития, а также высшие учебные заведения. Целевыми потребителями выступают научные эксперты, администраторы грантовых программ, государственные служащие, аналитики, исследователи и разработчики. Внедрение системы позволит повысить доверие к результатам научной экспертизы, улучшить управление научными программами и усилить научную конкурентоспособность Казахстана на международной арене.

Field of application (in Kazakh) : Нәтижелерді қолдану саласы ғылыми мекемелерді, мемлекеттік органдарды, ғылыми және технологиялық даму қорларын, сондай-ақ жоғары оқу орындарын қамтиды. Мақсатты тұтынушылар - ғылыми сарапшылар, гранттық бағдарламалар әкімшілері, мемлекеттік қызметкерлер, талдаушылар, зерттеушілер және әзірлеушілер. Жүйені енгізу ғылыми сараптама нәтижелеріне деген сенімді арттыруға, ғылыми бағдарламаларды басқаруды жақсартуға және Қазақстанның халықаралық аренадағы ғылыми бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге мүмкіндік береді.