The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются нефтезагрязненная почвы месторождения Макат (Атырауская область) и Жетыбай (Мангистауская область), а также гуминовые препараты, полученные из окисленного бурого угля Сарыкольского месторождения, применяемые для рекультивации нефтезагрязнённых почв.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны - Мақат кен орнының (Атырау облысы) және Жетібайдың (Маңғыстау облысы) мұнаймен ластанған топырақтары, сондай-ақ мұнаймен ластанған топырақтарды қалпына келтіру үшін қолданылатын Сарыкөл кен орнының тотыққан қоңыр көмірінен алынған гуминдік препараттар.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является разработка технологии и применения модифицированных гуминовых биопрепаратов (МГП) на основе хелатных комплексов гуминовых веществ для очистки и восстановления нефтезагрязнённых земель, с последующим восстановлением их плодородия.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты - мұнаймен ластанған жерлерді тазарту және қалпына келтіру, содан кейін олардың құнарлылығын қалпына келтіру үшін гуминдік заттардың хелатталған кешендеріне негізделген модификацияланған гуминдік биопрепараттарды (МГБ) технологиясын әзірлеу және пайдалану.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования. Для проведения исследований использовался комплекс современных аналитических методов и приборов. Структурно-химический состав гуминовых веществ определяли на ИК-спектроскопическом приборе Bruker Alpha II, что позволило идентифицировать функциональные группы и особенности молекулярного строения. Содержание тяжёлых металлов в почве и обработанных образцах определяли методом атомно-абсорбционной спектрометрии что позволило оценить детоксикационный потенциал гуминовых препаратов. Для оценки эффективности рекультивации и степени загрязнения почв нефтепродуктами применяли гравиметрический метод по ГОСТ (РД 52.18.647-2003), что обеспечило количественное определение остаточного содержания углеводородов в образцах.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері. Зерттеу үшін заманауи аналитикалық әдістер мен құралдардың кешенді жиынтығы қолданылды. Гуминдік заттардың құрылымдық және химиялық құрамы Bruker Alpha II ИК спектроскопиялық құралын пайдаланып анықталды, бұл функционалдық топтарды және молекулалық құрылым ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік берді. Топырақтағы және өңделген үлгілердегі ауыр металдардың мөлшері атомдық сіңіру спектрометриясы арқылы анықталды, бұл гуминдік препараттардың детоксикация әлеуетін бағалауға мүмкіндік берді. Рекультивацияның тиімділігін және топырақтың мұнай өнімдерімен ластану дәрежесін бағалау үшін үлгілердегі қалдық көмірсутектердің мөлшерін сандық анықтауға мүмкіндік беретін ГОСТ (RD 52.18.647-2003) бойынша гравиметриялық әдіс қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Полученные результаты. В рамках проекта разработаны модифицированные органические гуминовые биопрепараты (N, Si, NPK, Fe, Ca, Mg, CO2) с усиленными сорбционными и детоксикационными свойствами. ИК-спектроскопия подтвердила наличие активных карбоксильных, фенольных и гидроксильных групп, участвующих в связывании углеводородов. При испытании на нефтезагрязнённых почвах за 90 суток по гравиметрическому методу (ГОСТ/РД 52.18.647-2003) зафиксировано снижение содержания нефтепродуктов до 70–85%. Параллельно улучшились структура почвы, водо- и воздухопроницаемость, восстановилась микробиологическая активность, появились естественные всходы растительности. Полученные результаты подтвердили эффективность гуминовых веществ как сорбентов и биостимуляторов при рекультивации нефтезагрязнённых земель и возможность масштабирования технологии. Научная новизна проекта состоит в разработке модифицированных гуминовых препаратов на основе окисленного бурого угля, обладающих высокой сорбционной и детоксикационной активностью по отношению к нефтеуглеводородам и тяжёлым металлам. Установлены механизмы очистки и восстановления нефтезагрязнённых почв с последующим восстановлением их структуры, микрофлоры и растительности на основе экологически безопасного органоминерального подхода.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Нәтижелер. Жоба құрамында сорбциялық және детоксикациялық қасиеттері жақсартылған модификацияланған органикалық гуминді биопрепараттарды (N, Si, NPK, Fe, Ca, Mg, CO2) әзірлеуді қамтыды. ИҚ-спектроскопия көмірсутектердің байланысуына қатысатын белсенді карбоксил, фенолдық және гидроксил топтарының бар екенін растады. Гравиметриялық әдісті (ГОСТ/RD 52.18.647-2003) қолдана отырып, мұнаймен ластанған топырақтарда 90 күн бойы жүргізілген сынақ мұнай өнімдерінің құрамының 70-85%-ға төмендегенін көрсетті. Сонымен қатар, топырақ құрылымы, су және ауа өткізгіштігі жақсарды, микробиологиялық белсенділік қалпына келтірілді және табиғи өсімдіктер пайда болды. Нәтижелер мұнаймен ластанған жерлерді қалпына келтіруде гуминді заттардың сорбенттер мен биостимуляторлар ретіндегі тиімділігін және технологияны масштабтау мүмкіндігін растады. Жобаның ғылыми жаңалығы мұнай көмірсутектері мен ауыр металдарға жоғары сорбциялық және детоксикациялық белсенділік көрсететін тотыққан қоңыр көмірге негізделген модификацияланған гуминдік препараттарды әзірлеуде жатыр. Мұнаймен ластанған топырақты тазарту және қалпына келтіру, содан кейін олардың құрылымын, микрофлорасын және өсімдіктерін қалпына келтіру механизмдері экологиялық таза органоминералды тәсілді қолдана отырып белгіленді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанные гуминовые препараты отличаются низкой себестоимостью, доступностью сырья, высокой эффективностью очистки почв (70–95%) и возможностью промышленного внедрения без высоких затрат.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Әзірленген гуминді препараттар арзан бағамен, шикізаттың қолжетімділігімен, топырақты тазартудың жоғары тиімділігімен (70–95%) және жоғары шығындарсыз өнеркәсіптік енгізу мүмкіндігімен сипатталады

Level of implementation (in Russian) : Рекомендована к внедрению разработанная технология рекультивации нефтезагрязненных почв, основанная на применении отечественных гуминовых препаратов и нефтеокисляющих бактерий. Были подготовлены и проведены полевые испытания по эффективности отечественного биопрепарата «Бакойл-КЗ», S3 и S4 по биоочистке почвогрунтов от нефтезагрязнении. биопрепаратов «Бакойл-КЗ», S3 (Cytobacillus firmusштаммIAM 12464) и S4 (Pseudomon aszhaodongensis штамм NEAU-ST5-21) в комплексе с гуматом калия «Казуглегумус».

Level of implementation (in Kazakh) : Мұнаймен ластанған топырақты қалпына келтірудің отандық өндірістегі гуминдік препараттар мен мұнай тотықтырғыш бактерияларды пайдалануға негізделген технологиясы енгізу үшін ұсынылады. Мұнаймен ластанған топырақты биоремедиациялау үшін отандық өндірістегі «Bakoil-KZ», S3 және S4 биопрепаратының тиімділігін бағалау мақсатында далалық сынақтар жүргізілді. «Bakoil-KZ», S3 (Cytobacillus firmus штамы IAM 12464) және S4 (Pseudomon aszhaodongensis штамы NEAU-ST5-21) биопрепараттары «Kazuglegumus» калий гуматымен бірге қолданылды.

Efficiency (in Russian) : Проведены успешные лабораторные и полевые испытания с подтверждённой эффективностью, технология готова к масштабированию и промышленному применению. Применение гуминовых препаратов снижает содержание нефтепродуктов в почве до 70–95% и способствует восстановлению её структуры и биологической активности.

Efficiency (in Kazakh) : Тиімділігін көрсететін зертханалық және далалық сынақтар сәтті өткізілді. Технология масштабтауға және өнеркәсіптік қолдануға дайын. Гуминдік препараттарды қолдану топырақтағы мұнай өнімдерінің мөлшерін 70–95%-ға төмендетеді және оның құрылымы мен биологиялық белсенділігін қалпына келтіруге ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : Рекультивация нефтезагрязнённых почв на территориях промышленности, сельского хозяйства, полигонов, нефтебаз и техногенных земель.

Field of application (in Kazakh) : Өнеркәсіптік және ауылшаруашылық аймақтарындағы, қоқыс полигондарындағы, мұнай қоймаларындағы және жасанды жерлердегі мұнаймен ластанған топырақты қалпына келтіру.