Inventory number IRN Number of state registration
0225РК01053 AP19675312-OT-25 0123РК00554
Document type Terms of distribution Availability of implementation
Заключительный Gratis Number of implementation: 0
Not implemented
Publications
Native publications: 3
International publications: 3 Publications Web of science: 0 Publications Scopus: 3
Number of books Appendicies Sources
1 4 29
Total number of pages Patents Illustrations
64 1 6
Amount of funding Code of the program Table
30618372.17 AP19675312 0
Name of work
Аналитическая система прогнозирования динамики численности вредителей зерновых культур в Казахстане на основе нейросетевой модели
Report title
Type of work Source of funding The product offerred for implementation
Applied Модель
Report authors
Аканова Акерке Сапаровна , Оспанова Назира Нургазыевна , Шарипова Салтанат Еркиновна , Анарбекова Галия Абаевна , Асылбек Нұржан Нұрғалиұлы ,
0
0
4
0
Customer МНВО РК
Information on the executing organization
Short name of the ministry (establishment) МСХ РК
Full name of the service recipient
Казахский агротехнический исследовательский университет имени Сакена Сейфуллина
Abbreviated name of the service recipient НАО «КАТИУ им. С.Сейфуллина»
Abstract

Объектом исследования являются нейросетевые модели для прогнозирования динамики численности вредителей зерновых культур, в частности хлебной полосатой блошки (Phyllotreta vittula).

Зерттеу нысаны – дәнді дақылдардың зиянкестерінің, атап айтқанда, жолақты нан бүргесінің (Phyllotreta vittula) динамикасын болжау үшін қолданылған нейрондық желілер.

Целью проекта является разработка нейросетевой модели для создания аналитической системы, которая включает в себя прогноз динамики численности вредителей зерновых культур в Казахстане от реагирующих к превентивным.

Жобаның мақсаты Қазақстандағы дәнді дақылдар зиянкестері санының динамикасын болжау үшін талдамалық жүйені жасау үшін нейрожелілік модель әзірлеу.

Методы исследования: сбор и анализ данных, исследование алгоритмов машинного обучения (регрессионные модели, деревья решений, случайный лес, кластеризация), разработка и обучение многослойной нейронной сети, создание концептуальной модели и прототипа аналитической системы.

Зерттеу әдістері: деректерді жинау және талдау, Машиналық оқыту алгоритмдерін зерттеу (регрессиялық модельдер, шешім ағаштары, кездейсоқ орман, кластерлеу), көп қабатты нейрондық желіні жобалау және оқыту, аналитикалық жүйенің тұжырымдамалық моделі мен прототипін құру.

В ходе работы была создана многослойная нейросетевая модель с оптимальной архитектурой для прогнозирования. Проведены эксперименты по подбору гиперпараметров, в результате которых были выбраны оптимальные значения, позволившие достичь показателя MSE=239.1234.

Жұмыс барысында болжау үшін оңтайлы архитектурасы бар көп қабатты нейрондық желі моделі жасалды. Гиперпараметрлерді таңдау бойынша эксперименттер жүргізілді, нәтижесінде MSE=239.1234 көрсеткішіне қол жеткізуге мүмкіндік беретін оңтайлы мәндер таңдалды.

Разработана концептуальная модель и прототип аналитической системы с использованием Django и Python. Результаты исследования были опубликованы в рецензируемых научных изданиях, в том числе в журнале, индексируемом в базе Scopus (Q2, процентиль 83).

Django және Python көмегімен аналитикалық жүйенің тұжырымдамалық моделі мен прототипі жасалды. Зерттеу нәтижелері рецензияланған ғылыми басылымдарда, соның ішінде Scopus базасында индекстелген журналда жарияланды (Q2, процентиль 83).

Разработанная аналитическая система находится на стадии внедрения в учебный процесс на кафедре «Биология, защита и карантин растений» НАО «КАТИУ им. С.Сейфуллина».

Әзірленген аналитикалық жүйе "С. Сейфуллин атындағы ҚАТЗУ" КеАҚ "Биология, өсімдіктерді қорғау және карантин" кафедрасында оқу процесіне енгізу барысында.

В ходе выполнения проекта были непосредственно вовлечены 4 докторанта. Разработанная система и модель послужат практической и научной базой для обучения нового поколения специалистов в области сельского хозяйства, в частности, студентов кафедры «Биология, защита и карантин растений» в КАТИУ им. С. Сейфуллина.

Жобаны орындау барысында 4 докторант тікелей тартылды. Әзірленген жүйе мен модель ауыл шаруашылығы саласындағы мамандардың жаңа буынын, атап айтқанда, С. Сейфуллин атындағы ҚАТЗУ-дағы "Биология, өсімдіктерді қорғау және карантин" кафедрасының студенттерін оқыту үшін практикалық және ғылыми база болады.

Разработанную нейросетевую модель и архитектуру можно применять и к другим вредителям при разработке систем. Аналитическую систему можно применять ученым, исследователям и обучающимся в области сельского хозяйства. прогнозирования

Жасалған нейрожелі моделін және қолданған архитектураны басқада зиянкестерге және болжау жүйелерін жасаған пайдалануға болады. Ал талдау жүйесін ауыл шаруашылығындағы ғалымдарға, зерттеушілерге, білім алушыларға пайдалануға болады.

UDC indices
004.891.3
International classifier codes
28.23.37;
Readiness of the development for implementation
Key words in Russian
нейронные сети; алгоритм прогнозирования; зерновые культуры; аналитическая система; машинное обучение;
Key words in Kazakh
нейрондық желі; болжау алгоритмі; дәнді дақылдар; аналитикалық жүйе; машиналық оқыту;
Head of the organization Тиреуов Канат Маратович Доктор экономических наук / профессор
Head of work Аканова Акерке Сапаровна Phd / ассоциированный профессор
Native executive in charge Оспанова Назира Нургазыевна доцент