The object of research, development or design (in Russian) : Вирус оспы обезьян (MPXV), передающийся человеку от животных и в последнее время ставший серьезной проблемой для глобального здравоохранения.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Маймыл шешегі вирусы, соңғы жылдары жаһандық денсаулық сақтау саласындағы өзекті мәселелердің біріне айналған, адамға жануарлардан жұғатын инфекция болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Разработка быстрого, чувствительного и специфичного метода обнаружения вируса оспы обезьян (MPXV) на основе биосенсора электрохимической импедансной спектроскопии.

Aim of work (in Kazakh) : Электрохимиялық импеданстық спектроскопия (EIS) биосенсоры негізінде MPXV анықтаудың жылдам, сезімтал және жоғары спецификалық әдісін әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Иммуноферментный анализ, электрохимическая импедансная спектроскопия, поверхностный плазмонный резонанс и атомно-силовая микроскопия.

Методы исследования (на казахском) : Ферменттік иммуносорбенттік талдау, электрохимиялық кедергі спектроскопиясы, беттік плазмонды резонанс және атомдық күш микроскопиясы.

Obtained results and novelty (in Russian) : За отчетный период (2023–2025 гг.) были разработаны аналитические методы для обнаружения антигена A29 MPXV. Прямая иммуноферментная реакция была оптимизирована для оценки чувствительности и специфичности моноклонального антитела к MPXV A29, показав высокую линейность (R² = 0.926) и специфичность при пределе обнаружения 4.076 нг/мл. Анализ поверхностного плазмонного резонанса подтвердил связывание антитела с антигеном (константа диссоциации KD = 8.34 нМ). Проект был выполнен в полном соответствии с утверждённым календарным планом (приложение А). Результаты проекта были представлены на крупных международных конференциях и опубликованы в высокорейтинговом научном журнале. Один Ph.D. студент успешно защитил диссертацию, внесший вклад в развитие научного потенциала Казахстана.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Маймыл шешегі вирусының (MPXV) A29 антигенін анықтауға арналған аналитикалық әдістер әзірленді. MPXV A29 моноклоналды антиденесінің сезімталдығы мен ерекшелігін бағалау үшін тікелей ELISA әдісі оңтайландырылып, жоғары сызықтылықты (R² = 0.926) және жоғары ерекшелікті көрсетті, анықтау шегі (LOD) 4.076 нг/мл құрады. SPR талдауы антидене мен антигеннің байланысын растады (диссоциация тұрақтысы KD = 8.34 нМ). Жоба бекітілген жоспарға (қосымша А) толық сәйкес орындалды. Нәтижелер ASABE жыл сайынғы халықаралық жиналысы және Biosensors 2025 сияқты ірі халықаралық конференцияларда ұсынылып, жоғары бағаланды. Сондай-ақ Frontiers in Cellular and Infection Microbiology журналында (IF 4.8, Q1, 88-процентиль) бір шолу мақаласы жарияланып, басылым талаптары орындалды. Бұдан бөлек, бір PhD докторант өз диссертациясын сәтті қорғап, өмір ғылымдары мен биоинженерия салаларындағы ұлттық ғылыми әлеуетті нығайтты.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Был разработан бесметочный биосенсор электрохимической импедансной спектроскопии, основанный на золотом интердигитированном электроде (Au-IDE). Протокол на основе цистеамина обеспечил предел обнаружения 0.229 нг/мл, а оптимизация с использованием самоорганизующегося монослоя 11-MUA улучшила чувствительность до 0.0108 нг/мл в буфере и 0.022 нг/мл в носовой жидкости. Анализы атомно-силовой микроскопии и электрохимической импедансной спектроскопии подтвердили успешную функционализацию поверхности и специфическое распознавание мишени. Биосенсор продемонстрировал высокую чувствительность, специфичность и воспроизводимость, что указывает на его высокий потенциал для быстрого определения MPXV A29 в условиях точки ухода за пациентом.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Алтын негізді интердигиттелген электродты (Au-IDE) қолданатын таңбасыз электрохимиялық импеданстық спектроскопия (EIS) биосенсоры әзірленді. Цистеамин негізіндегі протокол 0,025–5 нг/мл диапазонында 0.229 нг/мл анықтау шегіне қол жеткізді, ал 11-MUA өздігінен ұйымдасқан моноқабатымен оңтайландыру нәтижесінде буферде 0.0108 нг/мл және 1:100 сұйылтылған мұрын сұйықтығында 0.022 нг/мл дейін жақсарды. AFM және EIS талдаулары сенсор бетінің сәтті функционалдануын және нысандық молекуланы дәл анықтауды растады. Биосенсор жоғары сезімталдықты, ерекшелікті және қайталанғыштықты көрсетті, бұл оны MPXV A29 антигенін жылдам және тиімді анықтауға арналған перспективалы платформа ретінде сипаттайды.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено.

Level of implementation (in Kazakh) : Енгіздірілмеген.

Efficiency (in Russian) : Биосенсор продемонстрировал высокую чувствительность, специфичность и воспроизводимость, что указывает на его высокий потенциал для быстрого определения MPXV A29 в условиях точки ухода за пациентом.

Efficiency (in Kazakh) : Биосенсор жоғары сезімталдықты, ерекшелікті және қайталанғыштықты көрсетті, бұл оны MPXV A29 антигенін жылдам және тиімді анықтауға арналған перспективалы платформа ретінде сипаттайды.

Field of application (in Russian) : Биоинженерия

Field of application (in Kazakh) : Биоинженерия.