The object of research, development or design (in Russian) : Комплекс алгоритмов, моделей и программных решений, направленных на автоматизацию извлечения и анализа смысловой информации из военных текстов, а также на интеграцию полученных данных в единую систему знаний.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Әскери мәтіндерден мағыналық ақпаратты автоматты түрде алу мен талдауға, сондай-ақ алынған деректерді бірыңғай білім жүйесіне біріктіруге бағытталған алгоритмдер, үлгілер және бағдарламалық шешімдер кешені.

Aim of work (in Russian) : Дальнейшее развитие и совершенствование компонентов интеллектуальной системы анализа военной информации, включая итерационное улучшение алгоритмов обработки, расширение и оптимизацию тезауруса военной терминологии, применение методов обработки естественного языка для выделения смысловых связей в текстах, а также разработку и тестирование интерфейсов для интеграции системы с социальными сетями.

Aim of work (in Kazakh) : Әскери ақпаратты талдаудың зияткерлік жүйесінің компоненттерін одан әрі дамыту және жетілдіру, соның ішінде мәтінді өңдеу алгоритмдерін итерациялық жақсарту, әскери терминология тезаурусын кеңейту және оңтайландыру, мәтіндердегі мағыналық байланыстарды айқындау үшін табиғи тілді өңдеу (NLP) әдістерін қолдану, сондай-ақ жүйені әлеуметтік желілермен біріктіруге арналған интерфейстерді әзірлеу және сынақтан өткізу

Методы исследования (на русском) : Методы машинного обучения и глубокого обучения – для итерационного улучшения алгоритмов анализа текстов, классификации и извлечения сущностей, а также оптимизации точности моделей. Методы обработки естественного языка (NLP) – морфологический, синтаксический, семантический анализ, извлечение и связывание терминов, построение эмбеддингов и определение смысловых связей в военных текстах. Методы онтологического моделирования и инженерии знаний – для структурирования и пополнения тезауруса военной терминологии, формализации концептов и связей между ними. Методы системного и семантического анализа – для определения контекста и смысловой нагрузки терминов, выявления закономерностей в корпусах военных текстов. Экспериментальные методы и сравнительный анализ – для проверки эффективности предложенных алгоритмов и интерфейсов на тестовых и реальных данных.

Методы исследования (на казахском) : Машиналық оқыту және терең оқыту әдістері –мәтіндерді талдау, сыныптау және мәндік бірліктерді (сущность) шығару алгоритмдерін итерациялық жетілдіру үшін қолдарылды. Табиғи тілді өңдеу (NLP) әдістері –морфологиялық, синтаксистік, семантикалық талдау, терминдерді алу мен байланыстыру, эмбеддингтерді құру және әскери мәтіндердегі мағыналық байланыстарды анықтау үшін қолданылды. Онтологиялық модельдеу және білім инженериясы әдістері – әскери терминология тезаурусын құрылымдау мен толықтыру, концепттер мен олардың арасындағы байланыстарды формализациялау үшін; жүйелік және семантикалық талдау әдістері — терминдердің контексі мен мағыналық жүктемесін айқындау, әскери мәтіндер корпустарындағы заңдылықтарды анықтау үшін; эксперименттік әдістер мен салыстырмалы талдау – ұсынылған алгоритмдер мен интерфейстердің тиімділігін тестілік және нақты деректер негізінде тексеру үшін қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна работы заключается в интеграции современной методологии построения онтологий и специализированного тезауруса для военных данных, что обеспечивает уникальный уровень точности в анализе текстов и поддержке принятия решений в условиях информационной безопасности

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жұмыстың ғылыми жаңалығы — ақпараттық қауіпсіздік жағдайында мәтіндерді талдау және шешім қабылдау үдерісін қолдау үшін қазіргі онтология құру әдістемесін және әскери деректерге арналған арнайы тезаурусты біріктіру арқылы талдау дәлдігінің жаңа деңгейін қамтамасыз етуінде.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели включают повышение точности распознавания и интерпретации военных терминов на 20–30% благодаря специализированному тезаурусу и онтологической модели, сокращение времени анализа текста на 15–25% за счет использования трансформаторных моделей, снижение потребности в вычислительных мощностях на 10–15% при сохранении точности, а также высокую адаптивность системы к новым условиям и терминам, что обеспечивает актуальность и устойчивость. Экономическая эффективность системы проявляется в снижении затрат на анализ информации и повышении качества принимаемых решений, что улучшает соотношение стоимости и эффективности

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі конструктивтік және техника-экономикалық көрсеткіштерге мамандандырылған тезаурус пен онтологиялық модельдің арқасында әскери терминдерді тану және интерпретациялау дәлдігін 20–30%-ға арттыру, трансформаторлық модельдерді қолдану арқылы мәтінді талдау уақытын 15–25%-ға қысқарту, дәлдікті сақтай отырып есептеу ресурстарына қажеттілікті 10–15%-ға азайту, сондай-ақ жүйенің жаңа жағдайлар мен терминдерге жоғары бейімделуін қамтамасыз ету, оның өзектілігі мен тұрақтылығын арттыру жатады. Жүйенің экономикалық тиімділігі ақпаратты талдау шығындарын төмендетіп, қабылданатын шешімдердің сапасын арттыру арқылы шығын мен тиімділік арасындағы арақатынасты жақсартады.

Level of implementation (in Russian) : Внедрение результатов проекта находится на стадии разработки, эффективность разработанной системы подтверждена публикацией статей в изданиях, индексируемых в базе данных Scopus, что свидетельствует о признании результатов исследования в научном сообществе.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба нәтижелерін ендіруді іске асыру әзірлену үстінде, ал әзірленген жүйенің тиімділігі Scopus мәліметтер базасында индекстелетін басылымдарда мақалалардың жариялануымен расталады, бұл зерттеу нәтижелерінің ғылыми қауымдастықта мойындалғанын көрсетеді.

Efficiency (in Russian) : Эффективность системы заключается в повышении точности семантического анализа и скорости обработки данных, что позволяет более быстро и точно идентифицировать и классифицировать военные термины и информационные операции. Оптимизация вычислительных ресурсов снижает затраты, а высокая адаптивность системы к новым условиям обеспечивает её устойчивость и актуальность в долгосрочной перспективе.

Efficiency (in Kazakh) : Жүйенің тиімділігі семантикалық талдау дәлдігін және деректерді өңдеу жылдамдығын арттыруда, бұл әскери терминдер мен ақпараттық операцияларды тез және дәл анықтауға және жіктеуге мүмкіндік береді. Есептеу ресурстарын оңтайландыру шығындарды төмендетеді, ал жүйенің жаңа жағдайларға жоғары бейімделуі оның ұзақ мерзімді тұрақтылығы мен өзектілігін қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : Область применения системы включает анализ военной терминологии, выявление информационных операций и семантическую обработку данных, полученных из социальных сетей. Кроме того, она эффективно используется в сфере кибербезопасности для обнаружения и противодействия информационным угрозам, а также для поддержки принятия решений в военных и правоохранительных структурах.

Field of application (in Kazakh) : Жүйенің қолдану аймағы әскери терминологияны талдау, ақпараттық операцияларды анықтау және әлеуметтік желілерден алынған деректерді семантикалық өңдеу болып табылады. Сонымен қатар, ол киберқауіпсіздік саласында ақпараттық қауіптерді анықтау және оларға қарсы әрекет ету, сондай-ақ әскери және құқық қорғау құрылымдарында шешім қабылдауды қолдау үшін тиімді қолданылады.