The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является территория Жетысуской области

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны Жетісу облысы болып табылады

Aim of work (in Russian) : Исследование и оценка воздействия загрязнения депонирующих сред (снежного и почвенного покрова) на экосистемную устойчивость Жетысуской области с целью разработки эффективных стратегий по обеспечению экологической устойчивости региона

Aim of work (in Kazakh) : Өңірдің экологиялық тұрақтылығын қамтамасыз етудің тиімді стратегияларын әзірлеу мақсатында Жетісу облысы экожүйесінің тұрақтылығына шөгінді орталардың (қар және топырақ жамылғысы) ластануының әсерін зерттеу және бағалау

Методы исследования (на русском) : В процессе исследования применялись химико-аналитический, хроматографический, атомно-абсорбционный, картографический методы, системный и сравнительный анализ

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу барысында химиялық-аналитикалық, хроматографиялық, атомдық-абсорбциялық, картографиялық әдістер, жүйелік және салыстырмалы талдау қолданылды

Obtained results and novelty (in Russian) : В соответствии с Календарным планом работ за 2025 г, проведены полевые и лабораторные исследования по отбору снежных и почвенных проб для химико-токсикологического анализа. На основе полученного материала выполнена комплексная оценка уровня загрязненности снежного и почвенного покрова, проведен анализ их пространственного распределения и построены карты интенсивности загрязнения токсичными соединениями. Рассчитаны интегральные индексы загрязнения и экологического риска (Cf, Er, RI, Igeo), что позволило выявить критические зоны с повышенной нагрузкой и определить роль снежного покрова как временного депо, а почвы – как долговременного аккумулятора токсикантов. Впервые для региона проведена оценка экосистемной устойчивости, основанная на сопоставлении данных по снегу и почве, что обеспечило научную новизну и позволило сделать оценку экологических рисков

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 2025 жылғы жұмыстардың күнтізбелік жоспарына сәйкес қар және топырақ үлгілерін химиялық-токсикологиялық талдау үшін далалық және зертханалық зерттеулер жүргізілді. Сонымен қатар қар қабаты мен топырақтың ластану деңгейіне баға беріліп, олардың кеңістіктік таралуы анықталды. Қар жамылғысы мен топырақтың улы қосылыстармен ластану қарқындылығының карталары жасалды. Ластану мен экологиялық тәуекелдің интегралдық индекстері (Cf, Er, RI, Igeo) есептеліп, жүктемесі жоғары критикалық аймақтар айқындалды және қар жамылғысының уақытша жинақтаушысы (қойма) ретіндегі, ал топырақтардың токсиканттардың ұзақмерзімді жинақтағышы ретіндегі рөлі нақтыланды. Өңірде алғаш рет қар мен топырақ деректерін салыстыруға негізделген экожүйелік тұрақтылық бағасы жүргізілді; бұл жұмыстың ғылыми жаңалығын қамтамасыз етіп, экологиялық тәуекелдерді бағалауға мүмкіндік берді

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : На основе полученного аналитического материала представлены результаты оценки загрязнения снежного и почвенного покрова токсичными соединениями, включая тяжелые металлы и полихлорированные бифенилы. Установлены превышения предельно допустимых концентраций в снежном покрове и выявлены локальные зоны накопления в почвах. Выполнена интегральная оценка загрязнения по методу Хакансона и индекса геоаккумуляции, что позволило определить территории экологического риска и провести первичную оценку экосистемной устойчивости региона

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жетісу облысының аумағында ауыр металдар мен полихлорланған бифенилдердің таралу ерекшеліктерін ескере отырып, қар және топырақ қабатының ластануына талдау жасалды. Қар жамылғысында шекті рұқсат етілген концентрациялар асқаны анықталды, топырақтарда жинақталудың жергілікті аймақтары айқындалды. Хакансон әдісі мен геоаккумуляция индексі бойынша ластанудың интегралдық бағасы жүргізіліп, соның негізінде экологиялық тәуекел аумақтары белгіленді және өңірдің экожүйелік тұрақтылығына бастапқы баға берілді

Level of implementation (in Russian) : Опубликована 1 (одна) статья, в научном издании, рекомендованном КОКНВО и одна (1) статья в рецензируемом научном издании, имеющем процентиль по CiteScore в базе Scopus не менее 65

Level of implementation (in Kazakh) : 1 (бір) мақала ҒЖБССҚК ұсынған ғылыми басылымда және 1 (бір) мақала Scopus дерекқорындағы CiteScore көрсеткіші кемінде 65 процентильді құрайтын рецензияланатын ғылыми басылымда жарияланды

Efficiency (in Russian) : Построенные картосхемы отразили пространственное распределение токсикантов и подтвердили их миграцию из снежного покрова в почвы. Полученные данные позволили оценить экологическую устойчивость природных систем, выявить критические зоны, требующие приоритетного внимания, и сформировать основу для принятия природоохранных решений и разработки стратегий устойчивого развития

Efficiency (in Kazakh) : Қар және топырақ жамылғысының ластану картосхемалары ластаушы заттардың сапалық құрамының ерекшеліктерін және олардың қоршаған ортаға түсу қарқындылығын көрсетеді. Алынған деректер экожүйелердің тұрақтылығын бағалауға мүмкіндік берді, басым назарды қажет ететін критикалық аймақтарды айқындады және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі шешімдерді қабылдау мен тұрақты даму стратегияларын әзірлеу үшін негіз қалыптастырды

Field of application (in Russian) : Результаты исследования могут быть использованы природоохранными ведомствами, акиматы города Талдыкорган и районов, филиал РГП «Казгидромет», местные предприятия, расположенные в области Жетысу

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерін табиғат қорғау атқарушы билік органдары, Талдықорған қаласы мен аудандардың әкімдіктері, РМК "Қазгидромет" филиалы, Жетісу облысында орналасқан жергілікті кәсіпорындар пайдалана алады