The object of research, development or design (in Russian) : Причины и особенности демографического взрыва казахов в 1950-1960-е годы, влияние «демографических волн», вызванных высоким естественным приростом казахского населения в 1950-1980-х гг., на современные демографические процессы и феномен демографического взрыва казахов в начале XXI века в новых социокультурных и социально-экономических реалиях.

The object of research, development or design (in Kazakh) : 1950–1960 жылдардағы қазақтардың демографиялық жарылысының себептері мен ерекшеліктері, 1950–1980 жылдардағы қазақ халқының жоғары табиғи өсімінен туындаған «демографиялық толқындардың» қазіргі демографиялық үдерістерге әсері және XXI ғасырдың басындағы жаңа әлеуметтік-мәдени және әлеуметтік-экономикалық жағдайларда қазақтардың демографиялық жарылысы феномені.

Aim of work (in Russian) : Выявление параметров и потенциала демографического развития Казахстана, основанных на социокультурных предпочтениях казахского этноса, сформированных в XX – начале XXI вв. и проявляющихся во взаимодействии демографических взрывов 1950-1960-х гг. и 2000-х гг.

Aim of work (in Kazakh) : XX – XXI ғғ. басында қалыптасқан және 1950-1960 жж. және 2000 жж. демографиялық жарылыстардың өзара әрекетінде байқалатын қазақ этносының әлеуметтік-мәдени артықшылықтарына негізделген Қазақстанның демографиялық даму параметрлері мен әлеуетін анықтау болып табылады.

Методы исследования (на русском) : В ходе реализации были использованы следующие типы исследований: аналитический (изучение демографического развития казахского этноса в длительной ретроспективе), корреляционный (соотношение статистических и социально-экономических показателей в период двух демографических взрывов), анамнестический с применением социологических инструментов. Особенностью проекта стало использование междисциплинарных подходов: сочетание демографической и социологической проблематики, которая предполагает применение инструментов различных научных дисциплин. На одном из уровней исследования были применены исторический, демографический, сравнительный, типологический методы, а также общенаучные методы. На другом уровне авторы прибегли к таким социологическим инструментам, как различные опросные методы, нарративные подходы, анализ контента СМИ и социально-ретроспективное конструирование.

Методы исследования (на казахском) : Іске асыру барысында келесі зерттеу түрлері пайдаланылды: аналитикалық (қазақ этносының демографиялық дамуын ұзақ мерзімді ретроспективада зерделеу), корреляциялық (екі демографиялық жарылыс кезеңіндегі статистикалық және әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштердің арақатынасы), сондай-ақ социологиялық құралдарды қолданған анамнестикалық зерттеу. Жобаның ерекшелігі – пәнаралық тәсілдерді қолдану: демографиялық және социологиялық мәселелерді ұштастыру, бұл әртүрлі ғылыми пәндердің құралдарын пайдалануды көздейді. Зерттеудің бір деңгейінде тарихи, демографиялық, салыстырмалы, типологиялық және жалпығылыми әдістер қолданылды. Екінші деңгейде авторлар әртүрлі сауалнама әдістері, нарративтік тәсілдер, БАҚ контентін талдау және әлеуметтік-ретроспективтік модельдеу сияқты социологиялық құралдарға жүгінді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Все научные результаты проекта представлены в итоговой монографии «Демографические взрывы в Казахстане: исторический опыт и современный потенциал», аналитическом отчете, а также в научных статьях. План по публикациям в рецензируемых журналах, индексируемых в Social Science Citation Index, Arts and Humanities Citation Index и (или) базы Web of Science и (или) имеющем процентиль по CiteScore в базе Scopus не менее 35 (тридцати пяти) выполнен в полном объеме – процентили журналов 60 (Q2) и 43 (Q2).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жобаның барлық ғылыми нәтижелері қорытынды монографияда «Қазақстандағы демографиялық жарылыстар: тарихи тәжірибе және қазіргі әлеует», аналитикалық есепте, сондай-ақ ғылыми мақалаларда ұсынылды. Social Science Citation Index, Аrts and Humanities Citation Index және (немесе) Web of Science базасында және (немесе) Scopus базасында CiteScore көрсеткіші кемінде 35 пайыздық (отыз бес пайыздық) деңгейден төмен емес журналдарда жарияланымдар шығару жоспары толық көлемде орындалды – журналдардың процентильдері 60 (Q2) және 43 (Q2).

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : По результатам анамнестического социологического исследования сконструированы социокультурные портреты трех поколений казахов – 1950-1960-х, 1970-1980-х и 2000-х годов рождения, выявлена и зафиксирована поколенческая социальная динамика на примере трансформации базовых общественных институтов семьи, здравоохранения и образования, жилищно-бытовой и культурной среды. Отмечены принципиальные изменения установок на профессиональную и экономическую самореализацию, особенно проявившиеся у поколения 2000-х годов рождения под воздействием активных процессов урбанизации.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Анамнездік әлеуметтанулық зерттеу нәтижелеріне сүйене отырып, 1950-1960 жылдары, 1970-1980 жылдары және 2000 жылдары туған үш ұрпағының әлеуметтік-мәдени портреттері жасалды. Отбасы, денсаулық сақтау, білім беру, тұрғын үй және мәдени орта сияқты негізгі әлеуметтік институттардың трансформациясын көрсететін ұрпақтық әлеуметтік динамика анықталып, құжатталды. Белсенді урбанизация процестерінің әсерінен, әсіресе 2000 жылдары туғандар арасында, кәсіби және экономикалық өзін-өзі жүзеге асыруға деген көзқарастардағы түбегейлі өзгерістер байқалды.

Level of implementation (in Russian) : Результаты комплексного анализа социально-демографических процессов в Казахстане представлены в монографии, аналитических сборниках по результатам проведенного анамнестического социологического исследования, 22 научных статьях, опубликованных в рецензируемых и индексируемых изданиях, а также в сборниках и материалах международных конференций. Результаты НИР AP19676895 «Казахи как демографический потенциал Казахстана: ретроспектива и перспективы развития» внедрены в курс «Социология» (4 кредита) бакалавриата 2 курс по специальности 6B04108 Экономика и менеджмент, 6B04109 Государственный финансовый менеджмент, 6B04106 Управление финансами наукоемких предприятий ВКТУ им. Д. Серикбаева (акт внедрения).

Level of implementation (in Kazakh) : Қазақстандағы әлеуметтік-демографиялық процестерді кешенді талдау нәтижелері монографияда, анамнестикалық әлеуметтанулық зерттеу нәтижелеріне негізделген аналитикалық жинақтарда, рецензияланған және индекстелген журналдарда, сондай-ақ халықаралық конференциялардың жинақтары мен материалдарында жарияланған 22 ғылыми мақалада ұсынылған. Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ-дың 6B04108 Экономика және менеджмент, 6B04109 Мемлекеттік қаржы менеджменті, 6B04106 Білімді көп қажет ететін кәсіпорындарды қаржылық менеджмент мамандықтары бойынша 2-курс бакалавриатының «Әлеуметтану» курсында (4 кредит) AP19676895 «Қазақтар Қазақстанның демографиялық әлеуеті ретінде: ретроспективті және даму перспективалары» атты ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмысының нәтижелері (енгізу сертификаты) енгізілді.

Efficiency (in Russian) : Всего подготовлено и издано публикаций по проекту – 22, вместо запланированных – 9, из них 2 статьи в журналах, индексируемых международными базами в соответствии с требованиями КД (по плану – 2), 2 статьи – в журналах, рекомендованных уполномоченным органом (по плану – 2), 6 статей – в журналах РИНЦ (по плану – 0), 8 статей в сборниках МНПК (по плану – 2), аналитический отчет – 3 (по плану – 3), монография – 1 (по плану –1). Итого план по публикациям перевыполнен в 2,5 раза. Разработан многоязычный веб ресурс для хранения, презентации и популяризации результатов реализации проекта. Ссылка на веб-ресурс: https://demographics.kz Разработан образовательный контент «Использование ПО «Tableau» для анализа и визуализации статистических данных» https://demographics.kz/wp-content/uploads/2025/06/2.-sillabus-tableau-rus.pdf . Организованы и проведены 3 МНПК, 3 международных и республиканских вебинара, приняли участие в 5 научных мероприятиях разного уровня.

Efficiency (in Kazakh) : Жалпы жоба бойынша 22 жарияланым дайындалып, жарық көрді (жоспар бойынша – 9), оның ішінде: халықаралық деректер базасында индекстелген журналдарда – 2 мақала (жоспар бойынша – 2), уәкілетті орган ұсынған журналдарда – 2 мақала (жоспар бойынша – 2), РИНЦ журналдарында – 6 мақала (жоспар бойынша – 0), халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциялар жинақтарында – 8 мақала (жоспар бойынша – 2) аналитикалық есептер – 3 (жоспар бойынша – 3) монография – 1 (жоспар бойынша – 1). Осылайша, жарияланымдар бойынша жоспар 2,5 есеге артығымен орындалды. Жобаны іске асыру нәтижелерін сақтау, таныстыру және танымал ету мақсатында көптілді веб-ресурс әзірленді: [https://demographics.kz] Жоба аясында 3 халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция (МНПК), 3 халықаралық және республикалық вебинар ұйымдастырылып, өткізілді, сондай-ақ түрлі деңгейдегі 5 ғылыми іс-шараға қатысу қамтамасыз етілді.

Field of application (in Russian) : В рамках сотрудничества с ВК областным филиалом Академии государственного управления при Президенте Республики Казахстан, Ассамблеей народа Казахстана ВКО был организован круглый стол «Поиск системного взаимодействия региональных государственных структур и гражданских институтов». Особое внимание было уделено научному, аналитическому и практическому потенциалу исследований, проводимых в рамках проекта «Казахи как демографический потенциал Казахстана: ретроспектива и перспективы развития», реализация которого на образовательных площадках республиканских кафедр АНК и региональных филиалов Академии государственного управления, позволит повысить эффективность системного взаимодействия региональных государственных структур и гражданских институтов. Принято решение о разработке и внедрении Программы развития компетенций государственных служащих в сфере этнокультурных коммуникаций «Межэтнические отношения в Казахстане: состояние, перспективы и вызовы»

Field of application (in Kazakh) : Қазақстан халқы Ассамблеясы (ҚХА) Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының Шығыс Қазақстан аймақтық филиалымен ынтымақтастық аясында «Аймақтық мемлекеттік құрылымдар мен азаматтық институттар арасындағы жүйелік өзара әрекеттесуді іздеу» атты дөңгелек үстел отырысын ұйымдастырды. «Қазақтар Қазақстанның демографиялық әлеуеті ретінде: ретроспективалық және даму перспективалары» жобасы аясында жүргізілген зерттеулердің ғылыми, аналитикалық және практикалық әлеуетіне ерекше назар аударылды. Оны Қазақстан халқы Ассамблеясының ұлттық кафедраларының және Мемлекеттік басқару академиясының аймақтық филиалдарының оқу алаңдарында енгізу аймақтық мемлекеттік құрылымдар мен азаматтық институттар арасындағы жүйелік өзара әрекеттесудің тиімділігін арттырады. Мемлекеттік қызметшілердің этномәдени коммуникациялардағы құзыреттіліктерін дамыту бағдарламасын әзірлеу және енгізу туралы шешім қабылданды, «Қазақстандағы этносаралық қатынастар: жағдайы, болашағы және қиындықтары».