The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования являются отечественные горные предприятия где глубина добычи полезных ископаемых достигла 800м и более. В настоящее время глубина разработки на рудниках «Орловский» и «Артемевский» составляет 800 м и более. Также есть ряд подземных рудников «Восход» ТОО «Восход-Oriel», «Ушкатын-3» АО «Марганец Жайрема», «Западный Каражал» ТОО «Оркен», которые также будут вести горные работы на глубоких горизонтах.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандарына тау-кен жұмыстарының тереңдігі 800 м немесе одан да көп болған отандық тау-кен кәсіпорындары жатады. Қазіргі таңда "Орловский" және "Артемевский" кеніштеріндегі қазу тереңдігі 800 м және одан да төмен терңдіктерге дейін жетіп отыр. Сондай-ақ, болашақта "Восход-Oriel" ЖШС "Восход", "Үшқатын-3" АҚ "Марганец Жайрема", "Батыс Қаражал" ЖШС "Өркен" жерасты кеніштері де терең деңгейжиектерде тау-кен жұмыстарын жүргізеді.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является определение параметров зоны неупругих деформаций вокруг выработки на глубоких горизонтах с учетом трещиноватости пород в зависимости от глубины расположения и формы сечения выработки, физико-механических свойств и модуля упругости горных пород для выбора типов и параметров крепления в соответствии с рейтинговыми классификациями массива.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты сілемнің рейтингтік классификацияларына сәйкес бекітпе түрлері мен параметрлерін таңдау мақсатында қазбаның тереңдігі мен көлденең қимасының пішініне, физикалық-механикалық қасиеттері мен серпімді модуліне байланысты тау жыныстарының тасжарықшақтарын ескере отырып, терең горизонттардағы қазба айналасындағы серпімсіз деформациялар аймағының параметрлерін анықтау болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Анализ литературных источников по вопросам оценки состояния устойчивости массива горных пород вокруг выработки на глубоких горизонтах; проведение теоретических исследований для разработки технологических предложений, направленных на разработку эффективной технологии крепления горных выработок; проведение шахтных и лабораторных исследований с применением рейтинговых классификации для достоверного обоснования перехода от прочности образца горных пород к прочности массива; использование методов теории вероятности, математической статистики для обоснования параметров устойчивости техногенных обнажений; технико-экономическая оценка эффективности научных разработок.

Методы исследования (на казахском) : Терең горизонттардағы қазба айналасындағы тау жыныстары сілемінің тұрақтылығын бағалау мәселелері бойынша әдеби дереккөздерді талдау; тау-кен қазбаларын бекітудің тиімді технологиясын әзірлеуге бағытталған технологиялық ұсыныстарды әзірлеу үшін теориялық зерттеулер жүргізу; тау жыныстары үлгісінің мықтығынан сілемнің мықтылығына көшудің сенімді негіздемесі үшін рейтингтік жіктемелерді қолдана отырып шахталық және зертханалық зерттеулер жүргізу; техногендік ашылымдардың орнықтылық параметрлерін негіздеу үшін ықтималдық теориясының әдістерін, математикалық статистиканы қолдану; ғылыми әзірлемелердің тиімділігін техникалық-экономикалық бағалау.

Obtained results and novelty (in Russian) : Согласно оценке структурных особенностей массива горных пород вокруг выработки на основе рейтинговых классификаций получены исходные данные для численного моделирования по определению зон неупругих деформаций на глубоких горизонтах. Установлено, что при плотности трещиноватости до 10 трещин на метр зона распространения нарушенности достигает приблизительно 1,0 м, тогда как при увеличении числа трещин до 20–25 глубина зоны возрастает до 1,3 м. Согласно результатам численного моделирования установлено что при увеличении GSI с 30 до 70 величина зоны неупругой деформации снижается в среднем более чем в 3 раза, что подчёркивает высокую значимость структурных характеристик массива при оценке его устойчивости и проектировании параметров крепления.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Рейтингтік жіктемелер негізінде өндіру қазбасы айналасындағы тау жыныстары массивінің құрылымдық ерекшеліктері бағаланып, терең горизонттардағы серпімсіз деформация аймақтарын анықтауға арналған сандық модельдеу үшін бастапқы деректер алынды. Жарықшақтану тығыздығы бір метрге 10 жарықшаққа дейін болған жағдайда бұзылу таралу аймағы шамамен 1,0 м-ге жететіні, ал жарықшақ саны 20–25-ке дейін артқан кезде аймақ тереңдігі 1,3 м-ге дейін ұлғаятыны анықталды. Сандық модельдеу нәтижелері бойынша GSI мәні 30-дан 70-ке артқан кезде серпімсіз деформация аймағының шамасы орта есеппен 3 еседен астам азаятындығы анықталды. Бұл жыныс массивінің құрылымдық сипаттамалары оның тұрақтылығын бағалау мен бекіту параметрлерін жобалау кезінде өте маңызды екенін көрсетеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработка конструктивных решений по совершенствованию методики крепления горных выработок на глубоких горизонтах с учетом определения условных зон неупругих деформаций и расчета экономической эффективности разработки.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Серпімді емес деформациялардың шартты аймақтарын анықтауды және игерудің экономикалық тиімділігін есептеуді ескере отырып, терең горизонттарда тау-кен қазбаларын бекіту әдістемесін жетілдіру бойынша конструктивті шешімдер әзірлеу.

Level of implementation (in Russian) : На данный период внедрение не предусмотрено

Level of implementation (in Kazakh) : Осы кезеңде енгізу қарастырылмаған

Efficiency (in Russian) : Сохранение устойчивости породного массива приконтурной части выработок на глубоких горизонтах.

Efficiency (in Kazakh) : Терең горизонттарда қазбалардың контурға жақын бөлігінің тау жыныстары массивінің тұрақтылығын сақтау.

Field of application (in Russian) : Горные выработки, расположенные на глубине 800м и более.

Field of application (in Kazakh) : 800 м және одан да төмен тереңдікте орналасқан тау-кен қазбалары.