The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является природно-хозяйственная система Северо-Казахстанской области (СКО). Предметом исследования выступает разработка научно-методических основ и инструментария для построения системы поддержки принятия решений (СППР) с целью устойчивого пространственно-ландшафтного обустройства территории СКО.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Бұл зерттеу объектісі Солтүстік Қазақстан облысының (СҚО) табиғи-шаруашылық жүйесі болып табылады. Зерттеу пәні СҚО аумағының тұрақты кеңістіктік-ландшафттық дамуы үшін шешімдер қабылдауды қамтамасыз ету жүйесін (ШҚЖ) құрудың ғылыми-әдістемелік негіздері мен құралдарын әзірлеу болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Целью работ, выполненных на данном этапе в 2025 году, являлось проведение комплексной оценки природно-климатических и социально-экономических факторов региона, разработка концептуальных основ его обустройства и создание серии базовых и аналитических цифровых карт, формирующих основу для последующего проектирования СППР.

Aim of work (in Kazakh) : 2025 жылы осы кезеңде жүзеге асырылатын жұмыстың мақсаты аймақтың табиғи-климаттық және әлеуметтік-экономикалық факторларына кешенді баға беру, оны дамытудың тұжырымдамалық негізін жасау, сондай-ақ ДСЖ-ны кейінгі жобалауға негіз болатын негізгі және аналитикалық цифрлық карталар сериясын құру болды.

Методы исследования (на русском) : В ходе исследований применялись современные методы, включая геоинформационные системы (ГИС) на платформе ArcGIS Pro, анализ данных дистанционного зондирования Земли (ДЗЗ) со спутников Sentinel-1, Sentinel-2, Landsat и ALOS PALSAR, методы многокритериального анализа (в частности, метод анализа иерархий), гидрологическое и экономическое моделирование, а также полевые и маршрутные обследования, съемка с БПЛА.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу барысында ArcGIS Pro платформасындағы геоақпараттық жүйелерді (ГАЖ), Sentinel-1, Sentinel-2, Landsat және ALOS PALSAR спутниктерінен Жерді қашықтықтан зондтау деректерін (ЖҚЗ) талдауды, көп критерийлік талдау әдістерін (атап айтқанда, иерархияларды талдау әдісі), гидрологиялық және экономикалық модельдеуді қоса алғанда, заманауи әдістер қолданылды далалық және маршруттық зерттеулер, ұшқышсыз ұшу аппараттарынан түсіру.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате выполненных работ проведен всесторонний анализ мировых практик пространственно-ландшафтного планирования; выполнена комплексная оценка ресурсного потенциала СКО (по климату, земельным, водным ресурсам, экологическому состоянию природной среды, трудовому и экономическому развитию, транспортно-коммуникационной обеспеченности). Разработаны концептуальные основы обустройства СКО на принципах устойчивого развития; создана цифровая картографическая основа и серия тематических цифровых карт (землепользования, почвенной пригодности, эрозионной опасности, размещения малых водоемов и др.); разработаны и научно обоснованы три альтернативных варианта пространственно-ландшафтного планирования территории. Научная новизна заключается в том, что впервые для региона разработан интегрированный подход к обустройству территории, основанный на синтезе ГИС-моделирования, данных ДЗЗ и многокритериального анализа, а также создана и апробирована уникальная методика определения оптимальных мест для резервирования талых вод, что является прямым научным ответом на актуальные климатические вызовы, включая наводнения 2024 года.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Орындалған жұмыстардың нәтижесінде кеңістіктік-ландшафттық жоспарлаудың әлемдік тәжірибелеріне жан-жақты талдау жүргізілді; СҚО ресурстық әлеуетін (климат, жер, су ресурстары, табиғи ортаның экологиялық жағдайы, еңбек және экономикалық даму, көлік-коммуникациялық қамтамасыз ету бойынша) кешенді бағалау орындалды. СҚО-ны орнықты даму қағидаттарында жайластырудың тұжырымдамалық негіздері әзірленді; цифрлық картографиялық негіз және тақырыптық цифрлық карталар сериясы (жерді пайдалану, Топырақ жарамдылығы, эрозиялық қауіптілік, шағын су айдындарын орналастыру және т. б.) құрылды.; аумақты кеңістіктік-ландшафттық жоспарлаудың үш балама нұсқасы әзірленді және ғылыми негізделген. Ғылыми жаңалық мынада: өңір үшін алғаш рет ГАЖ-модельдеу, ЖҚЗ деректері және көп өлшемді талдау синтезіне негізделген аумақты жайластыруға интеграцияланған тәсіл әзірленді, сондай-ақ еріген суларды резервтеу үшін оңтайлы орындарды анықтаудың бірегей әдістемесі жасалды және сыналды, бұл 2024 жылғы су тасқынын қоса алғанда, өзекті Климаттық сын-қатерлерге тікелей ғылыми жауап болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Исследование включает три взаимосвязанных этапа. Первый этап (2024 г.): анализ мирового опыта в области природно-хозяйственного обустройства и сбор данных о текущем состоянии СКО. Второй этап (2025 г.): оценка состояния области и разработка нескольких вариантов пространственного планирования и обустройства территории. Третий этап (2026 г.): сравнительный анализ вариантов, выбор наиболее эффективного и разработка комплекса мер для устойчивого развития, и обустройства территории СКО.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу өзара байланысты үш кезеңді қамтиды. Бірінші кезең (2024 ж.): табиғи-шаруашылық жайластыру саласындағы әлемдік тәжірибені талдау және СҚО-ның ағымдағы жай-күйі туралы деректерді жинау. Екінші кезең (2025): аймақтың жай-күйін бағалау және аумақты кеңістіктік жоспарлау мен орналастырудың бірнеше нұсқаларын әзірлеу. Үшінші кезең (2026 ж.): нұсқаларды салыстырмалы талдау, ең тиімдісін таңдау және СҚО аумағын орнықты дамыту және жайластыру үшін шаралар кешенін әзірлеу.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Нет

Efficiency (in Kazakh) : Жоқ

Field of application (in Russian) : Акиматы области и районов СКО, Министерства национальной экономики, науки и высшего образования Республики Казахстан, республиканские и местные органы управления, НИИ и вузы, руководители аграрного сектора различного уровня, землепользователи, страховые компании, банковские структуры.

Field of application (in Kazakh) : Облыс және СҚО аудандарының әкімдіктері, Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика, ғылым және жоғары білім министрліктері, республикалық және жергілікті басқару органдары, ҒЗИ және ЖОО, әртүрлі деңгейдегі аграрлық сектор басшылары, жер пайдаланушылар, сақтандыру компаниялары, банк құрылымдары.