The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования проекта является золосодержащий модифицированный мелкозернистый бетон с комплексной добавкой на основе золы уноса и химической добавки. В рамках исследования изучаются составы, свойства бетона и влияние активации золы на эксплуатационные характеристики, такие как прочность и морозостойкость.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жобаның зерттеу объектісі — құрамында күл бар химиялық қоспалармен модификацияланған ұсақ түйіршікті бетон. Зерттеу барысында бетонның құрамы, қасиеттері және күлдің активтенуінің бетонның беріктігі мен аязға төзімділігі сияқты пайдалану сипаттарына әсері қарастырылады.

Aim of work (in Russian) : Повышение эксплуатационных свойств мелкозернистого бетона путем модификации его структуры с использованием комплексной добавки, включающей золу и другие активные компоненты. Работа будет сосредоточена на исследовании влияния данной модификации на прочностные характеристики, долговечность, морозостойкость и устойчивость бетона к агрессивным воздействиям, а также на оценке эффективности применения такой добавки в условиях реального строительства.

Aim of work (in Kazakh) : Күл мен басқа да белсенді компоненттерді қамтитын кешенді қоспаны қолдана отырып, оның құрылымын өзгерту арқылы ұсақ түйіршікті бетонның пайдалану қасиеттерін арттыру. Жұмыс осы модификацияланған бетонның беріктік сипаттамаларын, аязға төзімділігін және агрессивті әсерлерге төзімділігін зерттеуге, сондай-ақ нақты құрылыс жағдайында мұндай қоспаны қолдану тиімділігін бағалауға бағытталады.

Методы исследования (на русском) : В проекте применяются современные методы для комплексного изучения модифицированного мелкозернистого бетона с золой уноса. Сканирующая электронная микроскопия (СЭМ) исследует микроструктуру цементного камня и взаимодействие с активированной золой. Рентгенофазовый анализ определяет минеральный состав и изменения в структуре бетона. Фотоколориметрия и лазерная гранулометрия анализируют размер и распределение частиц золы и наполнителей. Химический анализ выявляет состав и взаимодействие компонентов. Технология Alcoa применяется для оценки влияния добавок на гидратацию цемента. Прочность и морозостойкость бетона измеряются для оценки долговечности. Механическая активация золы в шаровой мельнице оптимизирует её свойства для повышения эффективности в бетонной смеси. Все методы взаимосвязаны и направлены на создание прочного, долговечного и экономичного бетона.

Методы исследования (на казахском) : Жоба аясында келесі зерттеу әдістері қолданылады. Сканирлеуші электронды микроскопия (СЭМ) цементті тас пен механоактивтелген күлдің микроструктурасын зерттеп, олардың бетонның беріктігіне әсерін анықтауға мүмкіндік береді. Рентгенфазалық талдау минералдық құрамды анықтап, күл қосылғандағы өзгерістерді бағалайды. Фотоколориметрия мен лазерлік гранулометрия күл мен толтырғыштардың бөлшек мөлшерін және олардың таралуын зерттеп, бетонның құрамын оңтайландыруға көмектеседі. Химиялық талдау цементті тас пен бетонның химиялық құрамын анықтап, қоспалардың өзара әрекеттесуін бағалауға мүмкіндік береді. Alcoa технологиясы арқылы цементті тастың гидратация процесіне күл мен қоспалардың әсері зерттеледі. Сонымен қатар, бетонның беріктігі мен аязға төзімділігі өлшеніп, оның пайдалану мерзімі мен сапасы бағаланады. Механикалық белсендіру арқылы күлдің пуццоландық белсенділігі арттырылып, оның бетондағы тиімділігі жоғарылатылады. Бұл әдістердің барлығы бірге қолданыла отырып, беріктігі жоғары әрі экономикалық тиімді құрылыс материалдарын жасауға мүмкіндік береді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработано 25 составов мелкозернистого бетона с использованием золы уноса в количестве 5–15 % от массы цемента. Активированная зола способствует улучшению прочности и реологических свойств бетонной смеси. Оптимальным является содержание золы на уровне 5 %. Проведен анализ химического и минерального состава золы Алматы ТЭЦ, подтверждена эффективность механоактивации для повышения пуццолановой активности. Оптимизированы дозировки золы и суперпластификатора (0,5–1,5 %), что позволило значительно повысить прочностные характеристики бетона. Разработанные составы могут успешно применяться в строительстве.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алматы ЖЭО ұшпа күлі негізінде цемент массасының 5–15 % мөлшерінде қолданылатын 25 ұсақ түйіршікті бетон құрамы әзірленді. Белсендірілген күл бетон қоспасының беріктігі мен реологиялық қасиеттерін жақсартты. Күлдің оңтайлы мөлшері – 5 %. Алматы ЖЭО ұшпа күлі химиялық және минералдық құрамы зерттеліп, механоактивацияның пуццоландық белсенділікті арттырудағы тиімділігі расталды. Күл мен суперпластификатордың (0,5–1,5 %) мөлшері оңтайландырылып, беріктік қасиеттері айтарлықтай жақсарды. Әзірленген бетон қоспалары құрылыс саласында сәтті қолданылуы мүмкін.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанные бетоны имеют повышенную прочность (на 10-15% выше стандартных), оптимальное содержание золы — 5%. Применение активированной золы снижает расход цемента на 5-15%, что уменьшает затраты. Суперпластификатор (0,5–1,5%) улучшает удобоукладываемость без потери прочности. Это позволяет сократить эксплуатационные расходы на 10-20% и повысить долговечность бетона.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Әзірленген бетондарда беріктік 10-15% жоғары, күл мөлшері оңтайлы — 5%. Белсендірілген күл цемент шығынын 5-15% азайтады, шығындарды төмендетеді. Суперпластификатор (0,5–1,5%) төселуді жеңілдетеді, беріктікті сақтайды. Бұл эксплуатациялық шығындарды 10-20% қысқартып, бетонның қызмет мерзімін ұзартады.

Level of implementation (in Russian) : Результаты работы будут применяться в виде бетонных смесей для каналов инженерных систем, заливки полов и других строительных элементов.

Level of implementation (in Kazakh) : Жұмыстың нәтижелері инженерлік жүйелердің каналдары, еден құю және басқа құрылыс элементтерінде қолданылатын бетон қоспалары ретінде енгізіледі.

Efficiency (in Russian) : Использование разработанных золосодержащих мелкозернистых бетонных смесей позволяет повысить прочностные и эксплуатационные характеристики бетонных конструкций, снизить себестоимость за счёт частичной замены цемента золой уноса, а также улучшить экологическую обстановку за счёт утилизации промышленных отходов.

Efficiency (in Kazakh) : Әзірленген күл құрамды ұсақ бетон қоспаларын қолдану бетон конструкцияларының беріктігі мен пайдалану қасиеттерін арттырады, цементті ұшпа күлмен ішінара алмастыру арқылы өзіндік құнын төмендетеді, сондай-ақ өндірістік қалдықтарды қайта өңдеу арқылы экологиялық жағдайды жақсартады.

Field of application (in Russian) : Строительная индустрия РК. Разработанные золосодержащие мелкозернистые бетонные смеси могут применяться в строительстве инженерных систем, каналов, заливке полов и других конструкций, где требуются повышенная прочность и долговечность.

Field of application (in Kazakh) : ҚР құрылыс индустриясы. Әзірленген күл құрамды ұсақ бетон қоспалары инженерлік жүйелерде, құбырларда, еден құюда және жоғары беріктік пен ұзақ мерзімділік қажет басқа құрылыс конструкцияларында қолдануға арналған.