The object of research, development or design (in Russian) : Изоляты M. tuberculosis, выделенные от пациентов на территории Республики Казахстан, циркулирующая микроРНК, гибридомные клеточные линии, продуцирующие моноклональные антитела против АФП человека, Т-регуляторные клетки, крысы.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстан Республикасының аумағындағы науқастардан бөлініп алынған M. tuberculosis изоляттары, айналымдағы микроРНҚ, адамның АФП қарсы моноклоналды антиденелер түзетін гибридомалық жасуша линиялары, Т-регуляторлық жасушалар, егеуқұйрықтар

Aim of work (in Russian) : Создание новых отечественных тест-систем и поиск потенциальных биомаркеров для диагностики социально-значимых заболеваний.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты – әлеуметтік маңызы бар ауруларды диагностикалауға арналған жаңа отандық тест-жүйелерді әзірлеу және потенциалды биомаркерлерді анықтау.

Методы исследования (на русском) : MIRU-VNTR, секвенирование нового поколения (NGS), количественная ПЦР, непрямой ИФА, «сэндвич» ИФА, клонирование и субклонирование линий гибридомных клеток, изопикническое центрифугирование на градиенте плотности перколла, тест на пролиферацию, культивирование клеток, световая микроскопия, иммуномагнитная сепарация, проточная цитофлуориметрия, компьютерный анализ, выделение и электрофорез ДНК, РНК и белков, ПЦР, Нозерн-блоттинг, иммуноблоттинг, молекулярное клонирование, секвенирование ДНК, методы статистики.

Методы исследования (на казахском) : MIRU-VNTR, жаңа буынды секвенирлеу (NGS), сандық ПТР, жанама ИФТ, «сэндвич» ИФТ, гибридомалық жасуша линияларын клондау және субклондау, перколл тығыздық градиентінде изопикникалық центрифугалау, пролиферация тесті, жасушаларды өсіру, жарық микроскопиясы, иммуномагниттік сепарация, ағындық цитофлуориметрия, компьютерлік талдау, ДНҚ, РНҚ және ақуыздарды бөліп алу және электрофорез, ПТР, нозерн-блоттинг, иммуноблоттинг, молекулалық клондау, ДНҚ секвенирлеу, статистикалық әдістер.

Obtained results and novelty (in Russian) : - Сформирована выборка из 200 изолятов Mycobacterium tuberculosis с подтверждённой лекарственной устойчивостью. Проведено генотипирование (MIRU-VNTR, сполиготипирование), установлены преобладающие линии, включая Beijing. С применением биочипов выявлены мутации в генах устойчивости, уточнена структура циркулирующих в Казахстане резистентных штаммов; - Собраны образцы плазмы от 38 пациентов с раком легкого и 24 здоровых доноров. Оптимизированы методики получения плазмы и выделения РНК. Выполнено NGS-профилирование и отобраны перспективные кандидатные микроРНК; - Реклонированы линии 1Е3, 1С7, 1G4, продуцирующие моноклональные антитела (МКА) против АФП, наработано их препаративное количество in vitro и in vivo. Подобраны условия сорбции МКА, буферы, оптимизированы параметры ИФА-системы для количественного определения АФП в сыворотке; - Обнаружено, что nTreg и индуцированные Treg-клетки, CD4+CD25+Foxp3+ iTreg- и Tr1, повышают уровень экспрессии маркеров раковых стволовых клеток, а также маркеров ангиогенеза и иммуносупрессии, в культуре клеток HepG2 и Hep3B; - Выполнен анализ in silico последовательностей 18S PHK эукариот, созданы ДНК-конструкции, содержащие последовательности, комплементарные 5’- и 3’-концевым участкам 18S рРНК крыс. Выявлена связь фрагментации 18S рРНК с ответом на стресс и старением у млекопитающих.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : - Қазақстанда дәріге төзімділігі расталған Mycobacterium tuberculosis 200 изолятынан тұратын іріктеме қалыптастырылды. MIRU-VNTR және сполиготиптеу әдістері арқылы генотиптеу жүргізіліп, басым линиялар, соның ішінде Beijing линиясы, анықталды. Резистенттік гендеріндегі мутациялар биочиптер көмегімен айқындалып, Қазақстанда айналымда жүрген төзімді штаммдардың құрылымы нақтыланды; - Өкпе обыры бар 38 науқастың және 24 сау донордың плазма үлгілері жиналды. Плазманы алу және РНҚ бөліп шығару әдістері оңтайландырылды. NGS-профильдеу жүргізіліп, перспективті кандидаттық микроРНҚ-лар іріктелді; - АФП-ге қарсы моноклоналды антиденелерді (МКА) бөліп шығаратын1Е3, 1С7, 1G4 линиялары қайта клонданды, in vitro және in vivo жағдайларында МКА препараттық мөлшері алынған. МКА сорбциясының шарттары мен буферлер іріктеліп, сарысудағы АФП-ны сандық анықтауға арналған ИФА жүйесінің параметрлері оңтайландырылды; - nTreg және индуцирленген Treg-жасушалары, CD4+CD25+Foxp3+ iTreg- және Tr1, HepG2/Hep3B жасуша өсіндісінде қатерлі ісік діңдік жасушаларының маркерлерінің, сондай-ақ ангиогенездің және иммуносупрессияның маркерлерінің экспрессиясын арттыратыны анықталды; - Эукариоттардың 18S РНҚ тізбектеріне in silico талдау жүргізілді, егеуқұйрықтар 18S рРНҚ-ның 5’- және 3’-ұштарына комплементарлы тізбектерді қамтитын ДНҚ-құрылымдар жасалды. 18S рРНҚ-ның фрагментациясы мен сүтқоректілердегі стресске жауап беру және қартаю процестері арасындағы байланыс анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Полученные результаты позволят: создать основу для интеграции молекулярно-генетических методов в практику диагностики и эпидемиологического надзора ЛУ-ТБ, могут быть использованы для масштабирования применения MIRU-VNTR-типирования и таргетного секвенирования как стандартных подходов к молекулярной типизации и установлению клональной принадлежности штаммов в противотуберкулёзных лабораториях; дополнить существующие подходы и повысить точность диагностики неопределённых или трудноверифицируемых форм лёгочных заболеваний; разработать и внедрить высокочувствительную диагностическую ИФА тест-систему для определения АФП в сыворотке крови; внести вклад в понимание механизмов канцерогенеза и могут послужить основой для разработки новых подходов к подавлению роста опухолей и предотвращения возникновения метастатической болезни на основе подавления конверсии и активности Treg-клеток; повысить эффективность диагностики патологических состояний при хронических болезнях человека с использованием метода детекции малых дискретных фрагментов 18S рРНК.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Алынған нәтижелер: молекулалық-генетикалық әдістерді дәріге төзімді туберкулезді диагностикалау мен эпидемиологиялық қадағалау тәжірибесіне енгізуге мүмкіндік береді; MIRU-VNTR типтеу мен нысаналы секвенирлеуді туберкулезге қарсы зертханаларда штаммдардың молекулалық типтеуіне және клондық тиесілігін анықтауға арналған стандартты тәсілдер ретінде кеңінен қолдануды ауқымдандыру үшін пайдаланылуы мүмкін; қолданыстағы тәсілдерді толықтыра отырып, өкпе ауруларының анықталуы қиын немесе күмәнді түрлерін диагностикалау дәлдігін арттыруға мүмкіндік береді; қан сарысуында АФП анықтауға арналған жоғары сезімтал диагностикалық ИФТ тест-жүйесін әзірлеуге және енгізуге мүмкіндік береді; канцерогенез механизмдерін түсінуге үлес қосуға мүмкіндік береді және Treg-жасушалардың конверсиясы мен белсенділігін басу негізінде ісік өсуін тежеу мен метастаздық аурудың дамуын болдырмауға бағытталған жаңа тәсілдерді әзірлеуге негіз бола алады; 18S рРНҚ-ның ұсақ дискретті фрагменттерін анықтау әдісін қолдану арқылы адамдағы созылмалы аурулар кезінде патологиялық жағдайларды диагностикалау тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : По результатам выполнения НИР планируется получение патентов и выпуск монографии

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері бойынша патенттер алу және монография жариялау жоспарлануда.

Efficiency (in Russian) : Опубликовано 3 статьи в журналах рекомендованных КОКНВО, 1 статья из списка Scopus, и 1 отечественная монография

Efficiency (in Kazakh) : Ғылыми және педагогикалық ақпарат сапасын зерттеу комитеті (KOKNVO) ұсынған журналдарда 3 мақала, Scopus тізімінен 1 мақала және отандық монография жарияланды.

Field of application (in Russian) : медицина, клиническая диагностика, онкоиммунология, клеточная биология, биомедицина, молекулярная биология.

Field of application (in Kazakh) : медицина, клиникалық диагностика, онкоиммунология, жасушалық биология, биомедицина, молекулалық биология.