The object of research, development or design (in Russian) : В качестве объекта исследования выбрана технология интеллектуальной отражающей поверхности (ИОП), управляемой с помощью искусственного интеллекта. Данная технология представляет собой сложную многопараметрическую систему, направленную на активное управление отражательными свойствами электромагнитных волн и повышение качества беспроводных каналов связи. Основное внимание уделено оптимизации структурных и электрических параметров элементов ИОП, а также особенностям их интеграции в системы беспроводной связи.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны ретінде жасанды интеллект көмегімен басқарылатын интеллектуалды шағылыстыратын бет (ИШБ) технологиясы алынды. Бұл технология электромагниттік толқындардың шағылу қасиеттерін белсенді басқаруға және сымсыз байланыс арналарының сапасын арттыруға бағытталған күрделі көппараметрлі жүйе болып табылады. Негізгі назар ИШБ элементтерінің құрылымдық және электрлік параметрлерін оңтайландыруға, сондай-ақ олардың сымсыз байланыс жүйелеріне интеграциялану ерекшеліктерін анықтауға аударылған.

Aim of work (in Russian) : Основная цель работы — оптимизация параметров технологии интеллектуальной отражающей поверхности с использованием методов искусственного интеллекта и доказательство её эффективности в повышении пропускной способности беспроводных каналов связи. Кроме того, предполагается разработка математических и имитационных моделей элементов ИОП для совершенствования алгоритмов управления.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың негізгі мақсаты – жасанды интеллект әдістерін пайдалана отырып, интеллектуалды шағылыстыратын беттік технологиясының параметрлерін оңтайландыру және оның сымсыз байланыс арналарының өткізу қабілетін арттырудағы тиімділігін дәлелдеу. Сонымен қатар, ИШБ элементтерінің математикалық және имитациялық модельдерін құру арқылы басқару алгоритмдерін жетілдіру көзделеді.

Методы исследования (на русском) : В ходе исследования применялись методы системного анализа, математического и имитационного моделирования, статистического анализа и оптимизации. Для описания закономерностей распространения электромагнитных волн использовались аналитические модели, основанные на уравнениях Максвелла. При оптимизации параметров ИОП применялись искусственные нейронные сети и генетические алгоритмы. Для оценки показателей качества связи внедрены цифровые алгоритмы и методы машинного обучения.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу барысында жүйелік талдау, математикалық модельдеу, имитациялық модельдеу, статистикалық талдау және оңтайландыру әдістері қолданылды. Электромагниттік толқындардың таралу заңдылықтарын сипаттау үшін Максвелл теңдеулері негізінде аналитикалық модельдер жасалды. ИШБ параметрлерін оңтайландыруда жасанды нейрондық желілер мен генетикалық алгоритмдер пайдаланылды. Байланыс сапасының көрсеткіштерін бағалау үшін сандық алгоритмдер мен машиналық оқыту әдістері енгізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате работы предложены новые подходы к управлению технологией интеллектуальной отражающей поверхности с помощью искусственного интеллекта. Разработана математическая модель, позволяющая динамически регулировать фазовую реакцию элементов ИОП. Создана программа оптимизации параметров ИОП на основе алгоритмов искусственного интеллекта. Введены новые цифровые методы оценки показателей качества связи, обеспечившие увеличение пропускной способности системы на 25–30%. Разработана имитационная модель, подтверждающая эффективность применения технологии ИОП, и проведены экспериментальные испытания.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жұмыс нәтижесінде интеллектуалды шағылыстыратын беттік технологиясын жасанды интеллект көмегімен басқарудың жаңа тәсілдері ұсынылды. ИШБ элементтерінің фазалық реакциясын динамикалық реттеуге мүмкіндік беретін математикалық модель жасалды. Жасанды интеллект алгоритмдері негізінде ИШБ параметрлерін оңтайландыру бағдарламасы әзірленді. Байланыс сапасының көрсеткіштерін бағалау үшін жаңа сандық әдістер енгізілді, бұл жүйенің өткізу қабілетін 25–30%-ға арттыруға мүмкіндік берді. ИШБ технологиясын қолданудың тиімділігін дәлелдейтін имитациялық модель жасалып, эксперименттік сынақтар жүргізілді. Бұл нәтижелер ИШБ жүйесін адаптивті басқаруға және болашақ 6G сымсыз байланыс желілерінде қолдануға мүмкіндік береді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели Рабочий диапазон частот элементов ИОП: 3,5–28 ГГц Количество отражающих элементов в одной панели: 256–1024 Скорость управления: менее 10 мс Энергоэффективность: снижение потребления энергии до 35% Пропускная способность каналов связи: увеличение на 25–30% Себестоимость и производственная эффективность: на 1,4 раза экономичнее рыночных аналогов

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : ИШБ элементінің жұмыс жиілігі диапазоны: 3,5–28 ГГц Бір панель құрамындағы шағылыстыру элементтерінің саны: 256–1024 Басқару жылдамдығы:

Level of implementation (in Russian) : Результаты проекта используются на кафедре университета в научно-исследовательском и учебном процессе. В 2025 году магистрантом по данной теме подготовлена магистерская диссертация. Кроме того, на основе результатов проекта были изданы четыре методических пособия и учебное пособие.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері университеттің кафедрасында ғылыми-зерттеу және оқу процесінде қолданылуда. 2025 жылы магистрант тарапынан осы тақырыпта магистрлік диссертация. Сонымен қатар, жоба нәтижелері негізінде төрт әдістемелік нұсқаулық пен оқу құралы жарық көрді.

Efficiency (in Russian) : Технология ИОП, основанная на методах искусственного интеллекта, обеспечивает не только значительное повышение качества связи, но и экономию энергии и оптимальное использование системных ресурсов. Общая эффективность системы превышает показатели традиционных многоантенных технологий, а результаты моделирования подтверждают прикладные преимущества данного подхода на уровне 6G.

Efficiency (in Kazakh) : Жасанды интеллект негізіндегі ИШБ технологиясы байланыс сапасын айтарлықтай арттырумен қатар, энергияны үнемдеуді және жүйелік ресурстарды оңтайлы пайдалануды қамтамасыз етеді. Жүйенің жалпы тиімділігі дәстүрлі көпантенналы технологиялармен салыстырғанда жоғары, ал модельдеу нәтижелері бұл әдістің 6G деңгейіндегі қолданбалы артықшылықтарын дәлелдеді.

Field of application (in Russian) : Разработанная технология ИОП предназначена для использования в телекоммуникационных и беспроводных системах связи, особенно в инфраструктуре 5G и 6G, в системах IoT (Интернет вещей) и M2M (машина-к-машине), а также в радиолокационных и антенных комплексах. Её применение эффективно в системах «умных городов» и промышленных автоматизированных платформах.

Field of application (in Kazakh) : Дамытылған ИШБ технологиясы телекоммуникация және сымсыз байланыс жүйелерінде, әсіресе 5G және 6G инфрақұрылымдарында, IoT (Internet of Things) және M2M (Machine-to-Machine) жүйелерінде, радиолокациялық және антенналық кешендерде қолдануға арналған. Сондай-ақ, оны ақылды қалалар мен өнеркәсіптік автоматтандыру салаларында тиімді енгізуге болады.