The object of research, development or design (in Russian) : Объект исследования –являются патентная и научно-техническая литература в области разработки электрофизических воздействий и ионизирующих излучений при производстве и хранении продукции сельского хозяйства, параметры и режимы радиационной обработки сырья, электронно-лучевая (дезинфекция) обеззараживание кормов и продуктов питания.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектісі – ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және сақтау кезінде электрофизикалық әсерлерді және иондаушы сәулелерді әзірлеу саласындағы патенттік және ғылыми-техникалық әдебиеттер, шикізатты радиациялық өңдеудің параметрлері мен режимдері, жем мен азық-түлікті электронды-сәулелік (дезинфекциялау) зарарсыздандыру болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Разработка принципов управления микробиологическими, биохимическими и технологическими процессами с использованием электрофизических воздействий и ионизирующих излучений при производстве и хранении продукции сельского хозяйства, пищевой и перерабатывающей промышленности в агропромышленном секторе Республики Казахстан

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік секторында ауыл шаруашылығы, тамақ және қайта өңдеу өнеркәсібі өнімдерін өндіру және сақтау кезінде электрофизикалық әсерлерді және иондаушы сәулеленуді пайдалана отырып, микробиологиялық, биохимиялық және технологиялық процестерді басқару қағидаттарын әзірлеу

Методы исследования (на русском) : Микробиологические исследования были проведены с целью оценки качества и безопасности мяса и мясных продуктов. Подготовка образцов осуществлялась в соответствии с требованиями ГОСТ 26669-85 и ГОСТ Р 51448-99 (ISO 3100-88): продукт взвешивали в стерильных условиях, гомогенизировали с физиологическим раствором и готовили десятикратные разведения. Выращивание и выделение микроорганизмов проводилось по ГОСТ 26670-91. Общую бактериальную обсеменённость определяли по ГОСТ 10444.15-94, дрожжи и плесневые грибы — по ГОСТ 10444.12-2013. Бактерии группы кишечной палочки исследовали по ГОСТ 31747-2012, E. coli — по ГОСТ 30726-2001, Staphylococcus aureus — по ГОСТ 31746-2012 (ISO 6888), Salmonella — по ГОСТ 31659-2012 (ISO 6579:2002). Listeria monocytogenes определяли согласно ГОСТ 32031-2012, сульфитредуцирующие анаэробы — по ГОСТ 29185-2014, а бактерии рода Proteus — по ГОСТ 28560-90. Все результаты оценивались в соответствии с требованиями ТР ТС 021/2011, СанПиН 2.3.2.1078-01 и СанПиН 2.3.2.1324-03. Проведённые анализы позволили определить санитарную безопасность продуктов, уровень микробной обсеменённости и устойчивость при хранении, подтвердив эффективность технологического процесса.

Методы исследования (на казахском) : Микробиологиялық зерттеулер ет және ет өнімдерінің сапасы мен қауіпсіздігін бағалау мақсатында жүргізілді. Үлгілерді дайындау МЕМСТ 26669-85 және МЕМСТ Р 51448-99 (ISO 3100-88) талаптарына сай жүзеге асырылды: өнім стерильді жағдайда өлшеніп, физиологиялық ерітіндімен гомогенизацияланып, он еселік сұйылтулар дайындалды. Микроорганизмдерді өсіру және бөліп алу МЕМСТ 26670-91 бойынша жүргізілді. Жалпы микробтық ластануды анықтау МЕМСТ 10444.15-94, ашытқылар мен зеңдерді анықтау МЕМСТ 10444.12-2013 әдістерімен жүзеге асырылды. Ішек таяқшасы тобы бактериялары МЕМСТ 31747-2012, E. coli — МЕМСТ 30726-2001, Staphylococcus aureus — МЕМСТ 31746-2012 (ISO 6888), Salmonella — МЕМСТ 31659-2012 (ISO 6579:2002) стандарттары бойынша анықталды. Listeria monocytogenes МЕМСТ 32031-2012, сульфитредукциялаушы анаэробтар МЕМСТ 29185-2014, ал Proteus туыстығы бактериялары МЕМСТ 28560-90 әдістерімен зерттелді. Барлық нәтижелер ТР ТС 021/2011, СанПиН 2.3.2.1078-01 және СанПиН 2.3.2.1324-03 талаптарына сәйкестендіріліп бағаланды. Талдаулар өнімдердің санитарлық қауіпсіздігін, микробтық ластану деңгейін және сақтау тұрақтылығын анықтап, технологиялық процестің тиімділігін растауға мүмкіндік берді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Метод радиационной обработки пищевых продуктов с использованием электронных ускорителей обеспечивает эффективную дезинфекцию микрофлоры посредством технологии «холодной пастеризации», продлевая срок хранения продукции. Эта технология позволяет обеззараживать продукты без повышения температуры, сохраняя их исходное качество и снижая энергозатраты. В результате облучения на установке «ИЛУ-10» уровень микробиологического загрязнения существенно снижался, при этом доза 3 кГр полностью подавляла рост микроорганизмов и плесневых грибов. Обработка конины растительным ферментом бромелайном улучшила её нежность, водоудерживающую способность и сенсорные характеристики, положительно влияя на структурно-механические свойства без значительных изменений химического состава. Кроме того, комбинация заквасочных культур L. acidophilus, Lc. lactis и B. longum в соотношении 1,5:1,5:2 замедляла окислительные процессы, стабилизировала показатель pH и увеличивала срок хранения мяса. На основе обработки на установке «ИЛУ-10» разработан экологический стандарт, предусматривающий требования радиационной безопасности, защиты и технологического регламента в соответствии со стандартом ГОСТ 8.638*. Кроме того, комплексная цифровая система «Поле – обработка – хранение – переработка – готовая продукция» определена как важное направление повышения эффективности и устойчивости пищевого производства.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Электрондық үдеткіштерді қолдануға негізделген радиациялық өңдеу әдісі азық-түлік өнімдерін «салқын пастерлеу» арқылы микрофлорадан тиімді зарарсыздандырып, сақтау мерзімін ұзартады. Бұл технология өнімнің температурасын арттырмай, бастапқы сапасын сақтауға және энергия шығынын азайтуға мүмкіндік береді. "ИЛУ-10" қондырғысында сәулелендіру нәтижесінде микробиологиялық ластану деңгейі айтарлықтай төмендеп, 3 кГр доза микроорганизмдер мен зеңдердің өсуін толық тоқтататыны анықталды. Жылқы етін өсімдік ферменті "бромелайнмен" өңдеу нәзіктігін, су ұстағыш қабілетін және сенсорлық қасиеттерін жақсартып, құрылымдық қасиеттерін оң өзгертті. Сонымен қатар, "L. acidophilus", "Lc. lactis" және "B. longum" өсінділерінің 1,5:1,5:2 қатынасы еттің тотығу процесін баяулатып, рН тұрақтылығын сақтап, сақтау мерзімін ұзартты. Ферменттелген етті табиғи және ұсақталған жартылай фабрикаттар өндірісінде пайдалану олардың микробиологиялық қауіпсіздігін және сақтау тұрақтылығын арттырды. "ИЛУ-10" аппаратында радиациялық өңдеу бойынша экологиялық стандарт әзірленіп, радиациялық қауіпсіздік, қорғаныс және технологиялық регламент талаптары "МЕСТ 8.638"* стандартына сай бекітілді. Сондай-ақ, «Өріс – өңдеу – сақтау – қайта өңдеу – дайын өнім» кешенді цифрлық жүйесі өндірістің тиімділігі мен тұрақтылығын арттыруда маңызды бағыт ретінде айқындалды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Использование электрофизических методов в пищевой промышленности позволит по-новому построить технологический процесс, значительно увеличить производительность труда, повысить выход готового продукта и улучшить его качество, снизить металло- и энергоемкость машин и установок. Применение инноваций в пищевой технологии способствует интенсификации технологических процессов, повышению эффективности производства и улучшению ка-чества готовой продукции, а также более рациональному использованию основного и вторичного сырья.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Тамақ өнеркәсібінде электрофизикалық әдістерді қолдану технологиялық процесті жаңа тәсілдермен құруға, еңбек өнімділігін едәуір арттыруға, дайын өнімнің шығымдылығын арттыруға және оның сапасын жақсартуға, машиналар мен қондырғылардың металл және энергия сыйымдылығын төмендетуге мүмкіндік береді. Азық-түлік өндіру технологиясында инновацияларды қолдану технологиялық процестерді қарқындатуға, өндіріс тиімділігін арттыруға және дайын өнімнің сапасын жақсартуға, сондай-ақ негізгі және қайталама шикізатты ұтымды пайдалануға ықпал етеді.

Level of implementation (in Russian) : Разработаны методические указания по обработке и хранению пищевой продукции с использованием биотехнологических и электрофизических методов: методические указания по применению бромелайна в технологии мясных продуктов; методические указания по хранению мясного, рыбного сырья, лекарственных трав, сушёных специй, комбикорма после электронно-лучевой обработке на ИЛУ -10; методические указания по применению заквасок при обработке мясного сырья. По существующим методическим указаниям внедрены технологии в производственных условиях, составлена нормативно техническая документация.

Level of implementation (in Kazakh) : Биотехнологиялық және электрофизикалық әдістерді пайдалана отырып, тамақ өнімдерін өңдеу мен сақтауға арналған әдістемелік нұсқаулар әзірленді: ет өнімдері технологиясында бромелайнды қолдану бойынша әдістемелік нұсқаулар; электрон-сәулелік өңдеуден өткен (ИЛУ-10 қондырғысында) ет және балық шикізатын, дәрілік шөптерді, кептірілген дәмдеуіштерді, құрама жемді сақтау бойынша әдістемелік нұсқаулар; ет шикізатын өңдеуде ашытқыларды қолдану бойынша әдістемелік нұсқаулар.

Efficiency (in Russian) : Сокращение продолжительности технологических процессов и повышение качества пищевой продукции, снижение себестоимости продукции

Efficiency (in Kazakh) : Технологиялық процестердің ұзақтығын қысқарту және тамақ өнімдерінің сапасын арттыру, өнімнің өзіндік құнын төмендету.

Field of application (in Russian) : Сельское хозяйство, организация производства и хранения продуктов питания

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы, азық-түлік өндірісін және сақтауды ұйымдастыру