The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является горный массив в зоне влияния подземных горных выработок при отработке маломощных рудных тел с использованием системы подэтажных штреков и технологии сухой обратной закладки выработанного пространства.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны — аз қуатты кен денелерін қазып өндіру кезінде қабатаралық штректер жүйесін және қазылған кеңістікті құрғақ толтыру технологиясын қолдану жағдайында жер қойнауындағы тау жыныстары массивінің жерасты қазбаларының әсер ету аймағындағы күйі.

Aim of work (in Russian) : Цель данного проекта заключается в обосновании параметров системы разработки подэтажных штреков с применением сухой закладки выработанного пространства на основе комплексных геомеханических исследованиях, направленных на оптимизацию процессов, что позволит снизить потери и разубоживание руды при отработке маломощных рудных тел. Исследования будут включать анализ механических свойств горных пород, оценку устойчивости выработок и разработку рекомендаций по улучшению технологии разработки, что в свою очередь поспособствует повышению экономической эффективности добычи.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – құрғақ толтыру технологиясын қолдану арқылы кіші қуатты кен денелерін өндіру кезінде руданың жоғалуы мен құнарсыздануын азайтуға бағытталған кешенді геомеханикалық зерттеулер негізінде қабат аралық штректердіжүргізу жүйесінің параметрлерін ғылыми тұрғыда негіздеу. Зерттеулерге тау жыныстарының механикалық қасиеттерін талдау, қазба қималарының тұрақтылығын бағалау және өндіру технологиясын жетілдіруге арналған ұсыныстарды әзірлеу кіреді. Бұл өз кезегінде өндірудің экономикалық тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

Методы исследования (на русском) : В рамках реализации проекта будет применен комплексный подход для достижения поставленных целей и задач. Основное внимание будет сосредоточено на использовании численных методов компьютерного моделирования горных массивов, соответствующих современному уровню развития техники и технологий. Эти методы обеспечивают детальный анализ геомеханических процессов в горных породах, позволяя более точно прогнозировать их поведение под влиянием различных факторов. Использование компьютерного моделирования не только повышает эффективность исследований, но и способствует оптимизации проектных решений, что минимизирует риски и улучшает безопасность горных работ

Методы исследования (на казахском) : Жобаны іске асыру барысында қойылған мақсаттар мен міндеттерге жету үшін кешенді тәсіл қолданылатын болады. Негізгі назар қазіргі заманғы техника мен технологиялардың даму деңгейіне сәйкес келетін тау жыныстары массивтерін компьютерлік модельдеудің сандық әдістерін пайдалануға аударылады. Бұл әдістер тау жыныстарындағы геомеханикалық үдерістерді жан-жақты талдауға және олардың әртүрлі факторлардың әсерінен қалай өзгеретінін дәлірек болжауға мүмкіндік береді. Компьютерлік модельдеуді қолдану зерттеулердің тиімділігін арттырып қана қоймай, жобалық шешімдерді оңтайландыруға да ықпал етеді, бұл өз кезегінде қауіптерді азайтып, тау-кен жұмыстарының қауіпсіздігін арттыруға мүмкіндік береді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Новизна данного проекта заключается в разработке эффективной технологии добычи маломощных рудных залежей на основе комплексной оценки геомеханических условий

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жобаның жаңалығы – геомеханикалық жағдайларды кешенді бағалау негізінде аз қуатты кен денелерін тиімді өндіру технологиясын әзірлеу болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели включают сведения о параметрах системы разработки, геометрических характеристиках выработок и крепи, составе и свойствах применяемых материалов, а также оценку эффективности технологических решений. При этом учитываются показатели устойчивости горных выработок, уровень безопасности ведения горных работ, степень использования запасов и рациональность применяемых конструкций с точки зрения технико-экономической эффективности.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі конструктивтік және техникалық-экономикалық көрсеткіштерге өңдеу жүйесінің параметрлері, қазба қималары мен бекітпелердің геометриялық сипаттамалары, қолданылатын материалдардың құрамы мен қасиеттері, сондай-ақ технологиялық шешімдердің тиімділігін бағалау жатады. Бұл ретте тау-кен қазбаларының тұрақтылық көрсеткіштері, тау-кен жұмыстарының қауіпсіздік деңгейі, қорларды пайдалану дәрежесі және қолданылатын конструкциялардың техникалық-экономикалық тиімділігі ескеріледі.

Level of implementation (in Russian) : Результаты проекта будут внедрены в образовательный и научно-практический процессы. На их основе планируется подготовка одного доктора философии (PhD) и разработка учебно-методического комплекса по дисциплине «Управление состоянием массива» для образовательной программы 6В07202 «Горное дело». Полученные научные результаты могут быть использованы при проектировании и оптимизации систем разработки маломощных рудных залежей, обеспечивая повышение полноты извлечения запасов, снижение потерь и разубоживания руды, а также улучшение безопасности горных работ. Кроме того, результаты исследований будут применены при совершенствовании технологических решений на действующих и проектируемых горнодобывающих предприятиях.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері білім беру және ғылыми-практикалық үдерістерге енгізіледі. Олардың негізінде бір PhD докторын даярлау және 6В07202 «Тау-кен ісі» білім беру бағдарламасы бойынша «Массивтің жағдайын басқару» пәнінен оқу-әдістемелік кешен әзірлеу жоспарлануда. Алынған ғылыми нәтижелер аз қуатты кен денелерін өндіру жүйелерін жобалау мен оңтайландыруда қолданылып, қорларды толық өндіруді қамтамасыз етуге, руданың жоғалуы мен құнарсыздануын азайтуға, сондай-ақ тау-кен жұмыстарының қауіпсіздігін арттыруға мүмкіндік береді. Бұдан бөлек, зерттеу нәтижелері жұмыс істеп тұрған және жобаланатын тау-кен кәсіпорындарының технологиялық шешімдерін жетілдіруде пайдаланылатын болады.

Efficiency (in Russian) : Реализация проекта позволит повысить эффективность и безопасность подземной добычи маломощных рудных тел за счёт оптимизации параметров системы подэтажных штреков и применения технологий с сухой обратной закладкой. Комплексные геомеханические исследования обеспечат научно обоснованный выбор технологических решений, направленных на снижение потерь и разубоживания руды, повышение коэффициента извлечения полезных ископаемых и экономической эффективности горных работ. Полученные результаты будут иметь практическую ценность для горнодобывающих предприятий и могут быть использованы при проектировании новых и модернизации существующих горных выработок.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны іске асыру аз қуатты кен денелерін жер астында өндірудің тиімділігі мен қауіпсіздігін арттыруға мүмкіндік береді. Бұл қабатаралық штректер жүйесінің параметрлерін оңтайландыру және қазылған кеңістікті құрғақ кері толтыру технологияларын қолдану арқылы жүзеге асырылады. Кешенді геомеханикалық зерттеулер кен өндірудің ғылыми негізделген технологиялық шешімдерін таңдауға мүмкіндік беріп, руданың жоғалуы мен құнарсыздануын азайтуға, пайдалы қазбаларды өндіру коэффициентін және тау-кен жұмыстарының экономикалық тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Алынған нәтижелердің тәжірибелік маңызы жоғары және олар жаңа жер асты қазбаларын жобалауда, сондай-ақ қолданыстағы өндірістерді жетілдіру кезінде пайдаланылуы мүмкін

Field of application (in Russian) : Результаты проекта могут быть применены при проектировании и эксплуатации подземных рудников, разрабатывающих маломощные рудные тела в сложных геомеханических условиях. Разработанные технологии и рекомендации используются для оптимизации параметров системы подэтажных штреков, выбора крепи и закладочных материалов, а также при модернизации существующих горнодобывающих предприятий и в образовательном процессе по направлению «Горное дело».

Field of application (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері күрделі геомеханикалық жағдайда аз қуатты кен денелерін өндіретін жерасты рудниктерін жобалау мен пайдалануда қолданылуы мүмкін. Әзірленген технологиялар мен ұсынымдар қабатаралық штректер жүйесінің параметрлерін оңтайландыруға, бекітпе түрлері мен толтырғыш материалдарды таңдауға, сондай-ақ қолданыстағы тау-кен кәсіпорындарын жаңғырту мен «Тау-кен ісі» бағыты бойынша білім беру үдерісінде пайдалануға арналған.