The object of research, development or design (in Russian) : Микрофлотация, флотореагенты, ксантогенаты, аэрофлоты, вспениватели, гидрофильно-липофильный баланс (ГЛБ), микропузырьки, микроэмульсии, халькопирит, галенит, пирит, кварц.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Микрофлотация, флотореагенттер, ксантогенаттар, аэрофлоттар, көбіктендіргіштер, гидрофильді-липофильді баланс (ГЛБ), микрокөпіршіктер, микроэмульсиялар, халькопирит, галенит, пирит, кварц.

Aim of work (in Russian) : Разработка технологии получения активных композиционных флотореагентов из местного сырья и оценка их эффективности при флотации тонкодисперсных минералов методом микрофлотации, с применением специального модифицированного генератора (СМГ) и ультразвукового диспергатора (УЗДН).

Aim of work (in Kazakh) : Жергілікті шикізат негізінде белсенді композициялық флотореагенттерді алу технологиясын жасау және оларды микрофлотация әдісімен ұсақдисперсті минералдарды байытудағы тиімділігін арнайы түрлендірілген генераторды (АТГ) және ультрадыбыстық диспергаторды (УДД) пайдалана отырып бағалау.

Методы исследования (на русском) : Хроматографический анализ, расчет ГЛБ, получение микропузырьков и микроэмульсий путем генерации СМГ и диспергирования на приборе УЗДН, микрофлотация, измерение краевого угла смачивания и расчет флотационной активности.

Методы исследования (на казахском) : Хроматографиялық талдау, ГЛБ-ны есептеу, АТГ-мен генерациялау және УДД-мен дисперлеу арқылы микрокөпіршіктер мен микроэмульсияларды алу, микрофлотация, шеттік жұғу бұрышын өлшеу және флотациялық белсенділікті есептеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : В 1 квартале при диспергировании в УЗДН смеси вспенивателя и ксантогената (1:1) оптимальное время составило 5 минут – 56,3 мкм (ГЛБ 9,57); при 3 мин – 70,8 мкм, при 10 мин – 81,7 мкм. В СМГ эта же смесь дала 30,0 мкм. Максимальная флотационная активность (F, мН/м) была достигнута при индивидуальном ксантогенате: 77,3 (галенит); 70,7 (халькопирит); 50,1 (пирит); 9,7 (кварц). Во 2 квартале смеси аэрофлота и ксантогената в СМГ показали рост размера пузырьков при увеличении доли ксантогената: при соотношении 1:9 – 52,7 мкм (ГЛБ 10,81), при 1:1 – 41,1 мкм (ГЛБ 9,34). F (мН/м) возросли: для галенита на 17,2, для халькопирита на 17; для пирита на 10,7. В 3 квартале исследовались смеси вспенивателя и аэрофлота. Размер пузырьков также снижался: с 71,1 мкм до 35,7 мкм. Значения F возросли: для галенита на 4,2; для халькопирита на 7; для пирита на 2,1. В 4 квартале изучались тройные смеси. ГЛБ увеличивался с 8,87 (1:1:1) до 9,26 (1:9:9). Размер пузырьков: от 33,4 мкм до 51,0 мкм. F (мН/м) увеличились для галенит на 13,6; для халькопирита на 17,9; для пирита на 19,4. Новизна проекта заключается в использовании местного сырья, что позволяет создать экологически безопасные реагенты, а также разработана система оценки ГЛБ индивидуальных и композиционных реагентов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Ұсақдисперсті минералдарды алу үшін микро өлшемді көпіршіктер мен эмульсияларды шығардық. 1-тоқсанда көбіктендіргіш пен ксантогенат қоспасын (1:1) БУДД-та диспергирлеу кезінде 5 минуттық өңдеу кезінде оңтайлы нәтиже 56,3 мкм (ГЛБ 9,57) болды. 3 минутта – 70,8 мкм, 10 минутта – 81,7 мкм. Осы қоспаны АМГ-де өңдегенде өлшемі 30,0 мкм болды. Флотациялық белсенділікті бағалау үшін сұйықтықтың өлшенген шеттік жұғу бұрышы мен беттік керілуінен есептелген F (мН/м) шамасы пайдаланылды: F=σ⋅(1−cosθ). Ең жоғары F (мН/м) жеке қолданылған ксантогенат кезінде байқалды: галенит – 77,3; халькопирит – 70,7; пирит – 50,1; кварц – 9,7. 2-тоқсанда АМГ-де аэрофлот пен ксантогенат қоспаларымен жұмыс жүргізілді. Ксантогенат үлесінің артуымен микрокөпіршіктердің өлшемдері өсті: 1:9 қатынасында – 52,7 мкм (ГЛБ 10,81), ал 1:1 қатынасында – 41,1 мкм (ГЛБ 9,34). F (мН/м) мәндері: галенит 17, халькопирит 17, пиритте 10,7-ге өскен. 3-тоқсанда көбіктендіргіш пен аэрофлот қоспалары зерттелді. Микрокөпіршіктердің өлшемі төмендеді: 71,1 мкм-ден 35,7 мкм-ге дейін. F (мН/м) мәндері: галенит 4,2; халькопирит 7; пиритте 2,1-ге артты. 4-тоқсанда көбіктендіргіш–аэрофлот–ксантогенаттың үштік қоспалары зерттелді. ГЛБ 1:1:1 қатынасында 8,87-ден 1:9:9 қатынасында 9,26-ға дейін өсті. Микрокөпіршіктердің өлшемдері 33,4 мкм-ден 51,0 мкм-ге дейін артты. F (мН/м) мәндері: галенитте 13,6; халькопиритте 17,9; пиритте 19,4-ге өсті.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанные композиционные флотореагенты обладают регулируемым гидрофильно-липофильным балансом (ГЛБ), что достигается за счет варьирования соотношений спиртов в составе сивушного масла. Это позволяет точно настраивать свойства реагентных систем для направленной флотации различных типов минералов. Генерация микропузырьков и микроэмульсий в СМГ показала высокую эффективность, обеспечивая более устойчивую и мелкодисперсную фазу. Представленная технология имеет высокий потенциал масштабирования, в том числе для обогащения сложных рудных систем, содержащих тонкодисперсные формы меди, свинца и золота, что делает её перспективной для внедрения на действующих обогатительных фабриках Казахстана и стран СНГ.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Ұсынылған композициялық флотореагенттердің ГЛБ-сын реттеуге болады. Яғни, шикізат құрамындағы спирттердің арақатынастарын ескере отырып, ГЛБ мәндерін өзгерту мүмкін, нәтижесінде әртүрлі минералдар түрлерін флотациялауға реагенттік жүйені қолдануға болады. АТГ-да генерациялау жоғары тиімділікті көрсетті. Ұсынылып отырған технологияны аймақты болады. Құрамында ұсақдисперсті мыс, қорғасын және алтынқұрамды күрделі кендік жүйелерді байыту үшін де қолайлы, бұл технологияны Қазақстан мен ТМД елдеріндегі жұмыс істеп тұрған байыту фабрикаларында енгізуге болашағы зор.

Level of implementation (in Russian) : Настоящее исследование носит фундаментальный характер и направлено на изучение возможностей создания эффективных композиционных флотореагентов на основе местного сырья, а также механизмов их действия в системах микрофлотации. Степень внедрения на текущем этапе выражается в переходе от теоретических разработок к лабораторным испытаниям, с перспективой дальнейшего развития в рамках прикладных или грантовых проектов, ориентированных на практическое использование технологии.

Level of implementation (in Kazakh) : Бұл зерттеу іргелі сипатқа ие және жергілікті шикізат негізінде тиімді композициялық флотореагенттерді жасау мүмкіндіктерін, сондай-ақ олардың микрофлотациялық жүйелердегі механизмдерін зерттеуге бағытталған. Қазіргі кезеңдегі енгізу дәрежесі теориялық әзірлемелерден зертханалық сынақтарға көшу сатысында көрініс тауып отыр және технологияны практикалық қолдануға бағытталған қолданбалы немесе гранттық жобалар аясында одан әрі дамыту мүмкіндігіне ие.

Efficiency (in Russian) : Настоящее фундаментальное исследование направлено на изучение возможностей синтеза и применения композиционных флотореагентов на основе местного сырья для процессов микрофлотации тонкодисперсных минералов. Полученные результаты демонстрируют целый ряд показателей, свидетельствующих о высокой потенциальной эффективности предложенных реагентных систем. Размеры микропузырьков и микроэмульсий, полученных с использованием механохимической генерации в СМГ, достигали 30,0 мкм. Показатели флотационной активности (F, мН/м) существенно возрастали на 20-30 % по сравнению с исходными значениями. Использование местного сырья позволяет потенциально снизить себестоимость синтезируемых реагентов на 30-40 % по сравнению с зарубежными аналогами. Таким образом, эффективность разработанных реагентов подтверждена на лабораторном уровне и позволяет говорить об их высоком потенциале для дальнейших прикладных и опытно-промышленных исследований в области обогащения тонкодисперсных и упорных руд. Жергілікті шикізатты пайдалану, ол синтезделген реагенттердің өзіндік құнын шетелдік аналогтармен салыстырғанда 30–40 % төмендетуге мүмкіндік береді, бұл болашақ қолданбалы әзірлемелер мен өндірістік ендіру үшін маңызды. Осылайша, зертханалық деңгейде тиімділігі дәлелденген бұл реагенттер болашақтағы қолданбалы және тәжірибелік-өнеркәсіптік зерттеулер үшін жоғары әлеуетке ие, әсіресе мыс, қорғасын және алтынның ұсақдисперсті, күрделі кендік жүйелерді байыту саласында қолдану ұсынылады.

Efficiency (in Kazakh) : Аталған іргелі зерттеу жұмысы ұсақдисперсті минералдарды микрофлотациялау процесіне арналған, жергілікті шикізат негізінде композициялық флотореагенттерді синтездеу мен қолдану мүмкіндіктерін зерттеуге бағытталған. Жүргізілген тәжірибелердің нәтижелері ұсынылған реагенттік жүйелердің жоғары тиімділігін дәлелдейтін бірқатар көрсеткіштерді көрсетті. АТГ жүйесінде механохимиялық генерация әдісі арқылы алынған микрокөпіршіктер мен микроэмульсиялардың өлшемі 30,0 мкм-ге дейін бөлшектейді. Флотациялық белсенділік (F, мН/м) көрсеткіштері белсенді компоненттердің (ксантогенаттар мен аэрофлоттар) үлесі артқан сайын 20-30 %-ға өсті.

Field of application (in Russian) : Обогащение полезных ископаемых.

Field of application (in Kazakh) : Пайдалы қазбаларды байыту.