The object of research, development or design (in Russian) : Сложноструктурные и сильнотрещиноватые рудные тела месторождений Республики Казахстан, характеризующиеся высокой изменчивостью литологических свойств и сложными геомеханическими условиями при открытой добыче.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Литологиялық қасиеттерінің жоғары өзгергіштігімен және ашық кен өндірісі кезіндегі күрделі геомеханикалық шарттармен сипатталатын Қазақстан Республикасының кен орындарының күрделі құрылымды және өте жарықшақтарлған кен шоғырлары.

Aim of work (in Russian) : Разработка инновационной технологии взрывных работ при отработке сложноструктурных рудных тел, обеспечивающей высокие технико-экономические показатели, высокую полноту полезного ископаемого, качество отбитой рудной массы, экономичность и безопасность добычных работ.

Aim of work (in Kazakh) : Құрылымы күрделі кен шоғырларын игеру кезінде жоғары техникалық-экономикалық көрсеткіштерді, пайдалы қазбаларды игерудің толықтығын, қопарылған кен массасының сапасын, тиімділігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жарылыс жұмыстарының инновациялық технологиясын әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : В работе использован комплекс лабораторных, промышленных и вычислительных методов. Применялись численные модели (ANSYS, Rocscience RS2, Datablast) для анализа напряженно-деформированного состояния массива, лабораторные испытания образцов на прочность и моделирование процессов взрыва. Опытно-промышленные исследования проводились на карьере «Пустынное» с использованием различных конструкций зарядов и систем инициирования.

Методы исследования (на казахском) : Жұмыс кешенді зерттеу әдістеріне негізделген: зертханалық және өндірістік сынақтар, ANSYS, Rocscience RS2, Datablast бағдарламаларында сандық модельдеу жүргізілді. «Пустынное» кен орнында әртүрлі заряд құрылымдары мен жарылыты қоздыру жүйелері қолданылып, тәжірибелік-өнеркәсіптік сынақтар өткізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработана и экспериментально проверена инновационная технология контурного и буферного взрывания, адаптированная к сильнотрещиноватым породам. Математическая модель взрывного разрушения позволила обосновать рациональные параметры бурения и замедления, обеспечивающие равномерное дробление без переразрушения массива. Установлено, что комбинированные заряды повышают коэффициент использования энергии взрыва до 0,85 и сокращают выход мелкой фракции на 15%. Предложенная технология обеспечивает стабильные углы откосов до 67° и рост производительности дробления на 10–12%.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жоғары жарықшақталған жыныстар жағдайына бейімделген контурлық және буферлік жарылыс технологиясы әзірленіп, өндірістік жағдайда тексерілді. Жарылыстың математикалық моделі бұрғылау мен баяулатудың оңтайлы параметрлерін негіздеуге мүмкіндік берді. Комбинацияланған зарядтар жарылыс энергиясын пайдалану коэффициентін 0,85-ке дейін арттырып, ұсақ фракция үлесін 15%-ға азайтты. Ұсынылған технология беткейдің тұрақты бұрыштарын 67°-қа дейін сақтап, уату өнімділігін 10–12%-ға арттырды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Внедрение технологии обеспечивает годовой экономический эффект порядка 0,95 млрд тенге при частичном внедрении (30% добычи), капитальные вложения — около 3,2 млрд тенге, эксплуатационные — 0,4 млрд тенге. Срок окупаемости — 3–3,5 года, внутренняя норма доходности — 26%. По мере расширения применения эффект может достичь 2,5–3 млрд тенге в год.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жылдық экономикалық тиімділік — шамамен 0,95 млрд теңге, капиталдық салымдар — 3,2 млрд теңге, пайдалану шығындары — 0,4 млрд теңге. Өтелу мерзімі — 3–3,5 жыл, ішкі табыстылық нормасы — 26%. Технологияны кеңінен енгізу арқылы әсер 2,5–3 млрд теңге-ге дейін жетеді.

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследований использованы при корректировке параметров буровзрывных работ на карьере «Беркаринское» ТОО «Nouvelle Mining». Предложенные решения рекомендованы к внедрению на других объектах с аналогичными геомеханическими условиями.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері «Nouvelle Mining» ЖШС-нің «Берқара» карьеріндегі бұрғылау-жару жұмыстарының параметрлерін түзету кезінде пайдаланылды. Ұсынылған шешімдерді осыған ұқсас геомеханикалық шарттары бар басқа объектілерде енгізу ұсынылады.

Efficiency (in Russian) : Внедрение технологии позволило повысить качество дробления руды, снизить переразрушение массива на 12–15%, уменьшить энергоёмкость дробления на 7% и увеличить коэффициент использования энергии взрыва до 0,8–0,85. Экономический эффект подтверждает конкурентоспособность и промышленную значимость предложенной технологии.

Efficiency (in Kazakh) : Технологияны енгізу нәтижесінде руданы уату сапасы артты, массивтің артық бұзылуы 12–15%-ға төмендеді, энергия шығыны 7%-ға азайды, ал жарылыс энергиясын пайдалану коэффициенті 0,8–0,85-ке жетті. Экономикалық нәтижелер технологияның бәсекеге қабілеттілігін дәлелдейді.

Field of application (in Russian) : Горнодобывающие предприятия, разрабатывающие открытым способом золоторудные и полиметаллические месторождения со сложным геологическим строением и высокой степенью трещиноватости массива.

Field of application (in Kazakh) : Күрделі геологиялық құрылымы бар және массивтің жарылу дәрежесі жоғары алтын және полиметалл кен орындарын ашық тәсілмен игеретін тау-кен кәсіпорындары.