The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются микроорганизмы кишечного микробиома младенцев (n=104) и их матерей в когорте с материнским ожирением (ИМТ ≥30 кг/м², n=50 пар) и контрольной группе (ИМТ

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны аналық семіздік жағдайындағы когортада (ДСИ ≥30 кг/м², n=50 жұп) және бақылау тобында (ДСИ

Aim of work (in Russian) : Определить метагеномные медиаторы и роль материнского микробиома в детском ожирении.

Aim of work (in Kazakh) : Метагеномдық медиаторларды және балалық семіздіктегі аналық микробиоманың рөлін анықтаңыз.

Методы исследования (на русском) : Проспективное когортное наблюдение 104 пар мать-младенец от рождения до 36 месяцев жизни. Экстракция бактериальной ДНК из фекальных образцов (ZymoBIOMICS DNA Miniprep Kit), подготовка библиотек (Illumina DNA Prep), shotgun-секвенирование (Illumina NovaSeq 6000, ≥2 Гб на образец). Биоинформатический анализ: таксономическое профилирование (MetaPhlAn 4), функциональный анализ (HUMAnN 3.0), идентификация генов резистентности (ABRicate, CARD). Статистические методы: анализ альфа- и бета-разнообразия (индексы Shannon, Pielou; PCoA на основе Bray-Curtis), PERMANOVA, ADONIS2, обобщенные линейные модели (GLM) с FDR-коррекцией (Benjamini-Hochberg), непараметрические и параметрические тесты. Антропометрические измерения согласно стандартам ВОЗ (2006), оценка практик вскармливания по индикаторам ВОЗ/ЮНИСЕФ (2021).

Методы исследования (на казахском) : 104 ана-нәресте жұбының туылған кезден бастап 36 ай өміріне дейін проспективті когортты бақылауы. Нәжіс үлгілерінен бактериялық ДНҚ экстракциясы (ZymoBIOMICS DNA Miniprep Kit), библиотекаларды дайындау (Illumina DNA Prep), shotgun-секвенирлеу (Illumina NovaSeq 6000, ≥2 Гб үлгіге). Биоинформатикалық талдау: таксономиялық профильдеу (MetaPhlAn 4), функционалдық талдау (HUMAnN 3.0), резистенттілік гендерін анықтау (ABRicate, CARD). Статистикалық әдістер: альфа- және бета-алуантүрлілікті талдау (Shannon, Pielou индекстері; Bray-Curtis негізіндегі PCoA), PERMANOVA, ADONIS2, жалпыланған сызықты модельдер (GLM) FDR-түзетумен (Benjamini-Hochberg), параметрлік емес және параметрлік тесттер. Антропометриялық өлшемдер ДДҰ стандарттарына сәйкес (2006), тамақтандыру тәжірибелерін бағалау ДДҰ/ЮНИСЕФ индикаторлары бойынша (2021).

Obtained results and novelty (in Russian) : Впервые для казахстанской популяции установлена четырехфазная динамика микробиомных различий с критическим окном 1-3 месяцев. Определена вертикальная передача материнского дисбиоза (Proteobacteria p=0.0001) детям с нормализацией к 12 месяцам, но сохранением влияния материнского ожирения до 36 месяцев (p=0.014). Идентифицированы метагеномные предикторы (Proteobacteria, Klebsiella, Bacteroides) с прогностической валидностью для долгосрочных метаболических исходов. Выявлен половой диморфизм физического развития у мальчиков. Установлено фундаментальное функциональное перепрограммирование микробиома (переключение от деградации углеводов к биосинтезу липидов) и раннее формирование резистома (Firmicutes - линкозамиды, r=0.8, p≤0.0001).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазақстандық популяция үшін алғаш рет 1-3 айлық сыни терезесі бар микробиомдық айырмашылықтардың төрт фазалы динамикасы анықталды. Аналық дисбиоздың (Proteobacteria p=0.0001) балаларға вертикалды берілуі 12 айға қарай қалыпқа келумен, бірақ аналық семіздіктің әсері 36 айға дейін сақталуымен (p=0.014) анықталды. Ұзақ мерзімді метаболикалық нәтижелер үшін болжамды құндылығы бар метагеномдық предикторлар (Proteobacteria, Klebsiella, Bacteroides) анықталды. Ұл балалардың дене дамуының жыныстық диморфизмі анықталды. Микробиомның іргелі функционалдық қайта бағдарламалануы (көмірсулардың ыдырауынан липидтердің биосинтезіне ауысу) және резистомның ерте қалыптасуы (Firmicutes - линкозамидтер, r=0.8, p≤0.0001) анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проспективное когортное исследование с продольным наблюдением пар мать-младенец, высокопроизводительное метагеномное секвенирование с глубоким покрытием, комплексный биоинформатический и статистический анализ с множественными методами и коррекцией на множественное тестирование. Результаты: публикации в высокорейтинговых международных журналах первого квартиля, диссертационные работы PhD, идентификация метагеномных предикторов с прогностической валидностью, установление критического окна интервенций, достижение уровня технологической готовности формулирования концепции. Области применения: педиатрия, неонатология, нутрициология, превентивная медицина для персонализированных стратегий и ранней диагностики. Целевая группа: значительная доля женщин репродуктивного возраста с избыточным весом в Республике Казахстан. Экономическая эффективность через существенное снижение долгосрочных расходов на лечение метаболических заболеваний посредством ранних превентивных интервенций, обеспечивающих многократный возврат инвестиций при интеграции в систему здравоохранения.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Ана-нәресте жұптарын ұзақ мерзімді бақылаумен проспективті когортты зерттеу, терең жабынмен жоғары өнімді метагеномдық секвенирлеу, көптеген әдістермен және көптік тестілеуге түзетумен кешенді биоинформатикалық және статистикалық талдау. Нәтижелер: бірінші квартильдің жоғары рейтингті халықаралық журналдарында жарияланымдар, PhD диссертациялық жұмыстары, прогностикалық валидтілігі бар метагеномдық предикторларды анықтау, интервенциялардың сыни терезесін белгілеу, концепцияны тұжырымдау технологиялық дайындық деңгейіне жету. Қолдану салалары: дербестендірілген стратегиялар және ерте диагностика үшін педиатрия, неонатология, нутрициология, алдын алу медицинасы. Мақсатты топ: Қазақстан Республикасындағы репродуктивті жастағы артық салмақты әйелдердің айтарлықтай үлесі. Экономикалық тиімділік денсаулық сақтау жүйесіне интеграциялау кезінде инвестициялардың көп еселі қайтарымын қамтамасыз ететін ерте алдын алу интервенциялары арқылы метаболикалық аурулардың ұзақ мерзімді емдеу шығындарын айтарлықтай азайту арқылы қамтамасыз етіледі.

Level of implementation (in Russian) : Идентифицированные метагеномные предикторы и критическое окно интервенций после дополнительных валидационных исследований имеют предпосылки к внедрению в клиническую практику для ранней диагностики метаболических рисков у детей от матерей с ожирением.

Level of implementation (in Kazakh) : Сәйкестендірілген метагеномдық алдын ала анықтаушылар және араласулардың критикалық терезесі қосымша валидациялық зерттеулерден кейін семіздігі бар аналардан туған балалардың метаболикалық қауіптерін ерте диагностикалау үшін клиникалық тәжірибеге енгізу үшін алғышарттарға ие болады.

Efficiency (in Russian) : Проведенное исследование выявило траекторию развития кишечного микробиома детей от рождения до 36 месяцев с идентификацией критического окна программирования (1-3 месяца). Определены метагеномные предикторы (Proteobacteria, Klebsiella, Bacteroides), предположительно ответственные за долгосрочные метаболические последствия материнского ожирения. Выявлена вертикальная передача дисбиотического паттерна и генов резистентности к антибиотикам от матери к ребенку. Обнаружен половой диморфизм в восприимчивости к программированию. Результаты после валидационных исследований имеют предпосылки к внедрению для ранней диагностики метаболических рисков, обеспечивая потенциальное снижение долгосрочных расходов на лечение через профилактику в критический период развития. Целевая группа: 28-31% женщин репродуктивного возраста в РК. Соответствует Национальной стратегии профилактики ожирения 2021-2025.

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеу балалардың ішек микробиомының туылған кезден бастап 36 айға дейінгі даму траекториясын бағдарламалаудың сыни терезесін (1-3 ай) анықтаумен ашты. Аналық семіздіктің ұзақ мерзімді метаболикалық салдарларына жауапты деп болжанатын метагеномдық предикторлар (Proteobacteria, Klebsiella, Bacteroides) анықталды. Дисбиотикалық паттерннің және антибиотиктерге резистенттілік гендерінің анадан балаға вертикалды берілуі анықталды. Бағдарламалауға сезімталдықтағы жыныстық диморфизм табылды. Нәтижелер валидациялық зерттеулерден кейін метаболикалық тәуекелдерді ерте диагностикалау үшін енгізу алғышарттарына ие болады, бұл дамудың сыни кезеңінде профилактика арқылы емдеуге арналған ұзақ мерзімді шығындардың әлеуетті азаюын қамтамасыз етеді. Мақсатты топ: ҚР-дағы репродуктивті жастағы әйелдердің 28-31%-ы. 2021-2025 жылдарға арналған Семіздікті алдын алу ұлттық стратегиясына сәйкес келеді.

Field of application (in Russian) : медицина

Field of application (in Kazakh) : медицина