The object of research, development or design (in Russian) : Клинические материалы (назофарингеальные мазки) пациентов с симптомами респираторных инфекций. ПЦР-положительные на ОРВИ образцы. Изоляты сезонных коронавирусов.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Тыныс алу жолдарының инфекциясы белгілері бар науқастардың клиникалық материалдары (мұрын-жұтқыншақ жағындылары). ПТР-де ЖРВИ-ге оң нәтиже берген сынамалар. Маусымдық коронавирустардың изоляттары

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является изучение спектра генетического пула и динамики эволюции коронавирусов и других вирусов респираторных инфекций человека в Казахстане, как теоретического фундамента для научно-обоснованного прогнозирования вспышек и эпидемиологической ситуаций по острым вирусным респираторным инфекциям.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – жіті вирустық респираторлық инфекциялардың шығуы мен эпидемиологиялық жағдайларын ғылыми негізделген болжау үшін теориялық негіз ретінде Қазақстандағы коронавирустар мен адамның басқа респираторлық вирустарының генетикалық қорының спектрін және эволюциясының динамикасын зерттеу.

Методы исследования (на русском) : вирусологический скрининг, метагеномное и полногеномное секвенирование клинических образцов от пациентов с острыми респираторными вирусными инфекциями для анализа вирома, идентификации возбудителей коронавирусных инфекций, характеристики аминокислотных мутаций, а также изучения филогенетических и молекулярно-эпидемиологических взаимосвязей с актуальными эпидемическими штаммами вирусов, циркулирующими в различных регионах мира.

Методы исследования (на казахском) : Вирусологиялық скрининг, жіті респираторлық вирустық инфекциясы бар науқастардан алынған клиникалық үлгілерді вирустық талдау үшін метагеномдық және тұтас геномдық секвенирлеу, коронавирус қоздырғыштарын анықтау, аминқышқылдық мутацияларды сипаттау, әлемнің әртүрлі аймақтарындағы қазіргі эпидемиялық вирус штаммдарымен филогенетикалық және молекулалық эпидемиологиялық байланыстарды зерттеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведён сбор и лабораторный анализ 500 клинических образцов (назофарингеальные смывы) от пациентов с ОРВИ из 11 регионов Казахстана; Выявлены фрагменты генома возбудителей вируса гриппа A/H3N2 (в 52 образцах) и коронавирусов человека (HCoV) — в 113 пробах, включая SARS-CoV-2, HKU-1, OC-43, NL-63, 229E. Проведено полногеномное секвенирование нековидных коронавирусов человека: hCoV-HKU-1/Мангыстау/346/8/2025 (гомология 97,28% с HKU1B_17), hCoV-229E/Караганды/473/35/2025 (близок к штамму SH-6, Китай, 2012). Получены 174 полногеномные последовательности SARS-CoV-2, из которых 170 подтверждены как вариант B.1.1.7 (Альфа) с характерными мутациями N501Y, A570D, P681H и T716I. Начаты метагеномные исследования клинических образцов с неустановленной этиологией, что позволило расширить спектр выявляемых патогенов. Организован геномный мониторинг сточных вод для раннего выявления циркулирующих вирусов SARS-CoV-2 и других респираторных инфекций.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазақстанның 11 облысындағы жіті респираторлық вирустық инфекциялармен (ЖРВИ) ауыратын науқастардан барлығы 500 клиникалық үлгі (мұрын-жұтқыншақ жағындылары) жиналып, талданды. A/H3N2 тұмауы вирусының (52 үлгіде) және адам коронавирустарының (HCoV) геномдық фрагменттері SARS-CoV-2, HKU-1, OC-43, NL-63 және 229E қоса алғанда 113 үлгіде анықталды. COVID-емес адам коронавирустарының тұтас геномына секвендеу жүргізілді: hCoV-HKU-1/Mangystau/346/8/2025 (97,28% гомология HKU1B_17), hCoV-229E/Karaganda/473/35/2025 ( Қытай-620, SH-ге ұқсас). SARS-CoV-2 жалпы 174 толық геномдық тізбегі алынды, олардың 170-і N501Y, A570D, P681H және T716I мутациялары бар B.1.1.7 (Альфа) нұсқасы ретінде расталды. Этиологиясы белгісіз клиникалық үлгілерді метагеномикалық зерттеулер басталды, бұл анықталатын қоздырғыштардың ауқымын кеңейтеді. Айналымдағы SARS-CoV-2 және басқа респираторлық инфекцияларды ерте анықтау үшін ағынды сулардың геномдық мониторингі басталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Впервые в Казахстане проведено широкомасштабное секвенирование респираторных вирусов человека с охватом 11 регионов. Определены молекулярные маркеры зоонозного потенциала и эволюционные взаимосвязи с глобально циркулирующими вариантами. Создана генетическая база данных по HCoV и SARS-CoV-2 для дальнейшего мониторинга и оценки эпидемиологических рисков. Начата реализация программы геномного анализа сточных вод как инструмента раннего предупреждения эпидемий.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қазақстанда алғаш рет 11 аймақты қамтитын адамның респираторлық вирустарын ауқымды секвенделеу жүргізілді. Зоонотикалық потенциалдың молекулалық маркерлері және жаһандық айналымдағы нұсқалармен эволюциялық байланыстар анықталды. Әрі қарай мониторинг және эпидемиологиялық тәуекелді бағалау үшін HCoV және SARS-CoV-2 генетикалық деректер базасы жасалды. Індеттерді ерте ескерту құралы ретінде ағынды суларды геномдық талдау жұмыстары басталды.

Level of implementation (in Russian) :

Level of implementation (in Kazakh) :

Efficiency (in Russian) :

Efficiency (in Kazakh) :

Field of application (in Russian) : Вирусология, медицинская вирусология, молекулярная биология, эпидемиология.

Field of application (in Kazakh) : Вирусология, медицина вирусологиясы, молекулалық биология, эпидемиология.