The object of research, development or design (in Russian) : Пек каменноугольный; гуминовая кислота, многостенные углеродные нанотрубки; оксид графена, его модифицированные формы, нитрид углерода, металл-графеновые композиты; нафтилсодержащие тиомочевины и тиосемикарбазиды и их инкапсулированные супрамолекулярными натуральными олигосахаридами новые биоактивные производные.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Көмір пек; гумин қышқылы, көп қабырғалы көміртекті нанотүтікшелер; графен оксиді, оның өзгертілген формалары, көміртегі нитриді, металл-графен композиттері; құрамында нафтилі бар тиомочевиналар мен тиосемикарбазидтер және олардың супрамолекулалық табиғи олигосахаридтермен қапталған жаңа биоактивті туындылары.

Aim of work (in Russian) : Получение пека из смолы коксохимпроизводства «Шубарколь Комир», определение его характеристик. Приготовление смесей из пеков, полученных из смол коксохимпроизводств «Кармет» и «Шубарколь Комир»; разработка композитных сорбентов из углеотходов для очистки водных ресурсов от нефти и нефтепродуктов; получение металл-углеродных композитов, изучение их строения, морфологических особенностей и электрокаталитических свойств; синтез новых нафтилсодержащих тиомочевин и тиосемикарбазидов и получение на их основе водорастворимых супрамолекулярных комплексов включения с β- и γ-циклодекстринами.

Aim of work (in Kazakh) : "Шұбаркөл Көмір" кокс-химия өндірісінің көмір шайырынан пек алу, пек сипаттамаларын анықтау. "Қармет" және "Шұбаркөл Көмір" кокс өндірістерінің көмір шайырларынан алынған пек қоспаларын дайындау; су ресурстарын мұнай мен мұнай өнімдерінен тазарту үшін көмір қалдықтарынан композиттік сорбенттер әзірлеу; металл-көміртекті композиттерді алу, олардың құрылымын, морфологиялық ерекшеліктері мен электрокаталитикалық қасиеттерін зерттеу; құрамында нафтилі бар жаңа тиомочевиналар мен тиосемикарбазидтердің мақсатты синтезі және олардың β- және γ-циклодекстриндермен суда еритін супрамолекулалық кешендерін алу.

Методы исследования (на русском) : Газо-жидкостная хроматография, хромато-масс-спектроскопия, ИК-, одномерная и двумерная ЯМР 1Н-,13С-, COSY (1H-1H)-, HMQC (1H-13C)- и HMВC (1H-13C)-спектроскопия, УФ-Вид-спектроскопия, термогравиметрический и рентгенофазовый анализы, электронная микроскопия.

Методы исследования (на казахском) : Газ-сұйық хроматография, хромато-масс-спектроскопия, ИҚ-, бір өлшемді және екі өлшемді ЯМР 1Н-, 13С-, COZY (1H-1H)-, HMQC (1H-13C)- және HMВС (1H-13C)-спектроскопия, УК-Түр-спектроскопия, термогравиметриялық және рентгенфазалық талдаулар, электронды микроскопия.

Obtained results and novelty (in Russian) : Получен пек из смолы коксохимпроизводства «Шубарколь Комир», определены его характеристики. Приготовлены смеси из пеков, полученных из смол коксохимпроизводств «Кармет» и «Шубарколь Комир». Получен электродный кокс из смесей методом замедленного коксования. Разработан метод получения композитов на основе гуминовых кислот и нанонаполнителей (многостенные углеродные нанотрубки, оксид графена). Изучены влияние различных факторов на процесс их получения. Доказаны состав, структура и физико-химические свойства полученных композитов, найден оптимальный их состав. На основе модифицированных форм графена и графитоподобного нитрида углерода получены композиты с наночастицами меди, серебра, а также биметаллические Fe-Cu-композиты, обладающие магнитными свойствами. Синтезированные металл-графеновые композиты применены в качестве электрокатализаторов в электрогидрировании ацетофенона и п-нитроанилина как модельных соединений. Конденсацией 1-нафтиламина с этил-, аллил- и фенилизотиоцианатами, пиридинкарбоновыми гидразидами, 4-гидроксибензойной кислотой и N-морфолинилуксусной кислотой, аминоморфолином синтезированы новые тиомочевинные и тиосемикарбазидные производные. С применением методов супрамолекулярной химии получены водорастворимые комплексы с β- и γ-циклодекстринами, изучены их структурные особенности, а также их антирадикальные, противовирусные и гемореологические свойства.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : "Шұбаркөл Көмір" кокс-химия өндірісінің көмір шайырынан пек алынды, пектің сипаттамалары анықталды. "Кармет" және "Шұбаркөл Көмір" кокс өндірістерінің көмір шайырларынан алынған пек қоспалары дайындалды. Баяу кокстеу әдісімен қоспалардан электрод коксы алынды. Гумин қышқылдары мен нанотолтырғыштар (көп қабырғалы көміртекті нанотүтікшелер, графен оксиді) негізінде композиттер алу әдісі әзірленді. Оларды алу процесіне әртүрлі факторлардың әсері зерттелді. Заманауи физика-химиялық әдістерді қолдана отырып, алынған композиттердің құрамы, құрылымы және физика-химиялық қасиеттері дәлелденді, олардың оңтайлы құрамы табылды. Графеннің және графит тәрізді көміртегі нитридінің модификацияланған түрлері негізінде мыс, күміс нанобөлшектері бар композиттер, сондай-ақ магниттік қасиеттері бар биметалды Fe-Cu композиттері алынды. Синтезделген металл-графен композиттері модельдік қосылыстар ретінде ацетофенон мен п-нитроанилинді электрогидрлеуде электрокатализатор ретінде қолданылды. 1-Нафтиламиннің этил-, аллил- және фенилизотиоцианаттармен, пиридинкарбон гидразидтерімен, 4-гидроксибензой қышқылымен және N-морфолинил сірке қышқылымен, аминоморфолинмен конденсациясы арқылы олардың жаңа тиомочевиналық пен тиосемикарбазидті туындылары синтезделді. Супрамолекулярлық химия әдістерін қолдану арқылы туындыларының β- және γ-циклодекстриндермен суда еритін кешендері алынды, олардың құрылыс ерекшеліктері мен антирадикалды, антивирусты және гемореологиялық қасиеттері зерттелді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : На стадии исследований и опытной апробации.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу жағдайында және тәжірибелік байқау.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено. Разрабатываются перспективные технологии получения новых органических веществ и композитных материалов на основе отходов угледобывающих и углехимических предприятий Казахстана с применением современных углеродных наноматериалов и инновационных методов синтеза.

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілген жоқ. Қазіргі заманғы көміртекті наноматериалдар мен синтездің инновациялық әдістерін қолдана отырып, Қазақстанның көмір өндіруші және көмір химия кәсіпорындарының қалдықтары негізінде жаңа органикалық заттар мен композиттік материалдарды алудың перспективалық технологиялары әзірленуде.

Efficiency (in Russian) : Применение методов ультразвуковой химии и наноматериалов в процессах переработки и утилизации углеотходов, побочных продуктов химических производств позволят значительно сократить время проведения реакций, увеличить выход и качественные показатели конечных композитных материалов.

Efficiency (in Kazakh) : Ультрадыбыстық химия әдістері мен наноматериалдарды көміртегі қалдықтарын, химиялық өндірістердің жанама өнімдерін өңдеу және кәдеге жарату процестерінде қолдану реакциялардың уақытын едәуір қысқартады, соңғы композиттік материалдардың өнімділігі мен сапалық көрсеткіштерін арттырады.

Field of application (in Russian) : Электродный кокс может быть использован для получения анодов в производстве алюминия; новые композитные сорбенты, модифицированные углеродными наноматериалами, из углеотходов, могут найти применение в очистке водных ресурсов от нефти и нефтепродуктов; полученные металл-углеродные композиты могут быть применены в каталитических и электрокаталитических синтезах ценных органических веществ для различных областей промышленности, включая фармацевтическую; синтезированные потенциально биоактивные соединения могут быть использованы при создании лекарственных препаратов.

Field of application (in Kazakh) : Электрод коксын алюминий өндірісінде анодтар алу үшін пайдалануға болады; көміртекті қалдықтардан жасалған көміртекті наноматериалдармен өзгертілген жаңа композиттік сорбенттер су ресурстарын мұнай мен мұнай өнімдерінен тазартуда қолданыла алады; алынған металл-көміртекті композиттерді өнеркәсіптің әртүрлі салалары, соның ішінде фармацевтикалық салалар үшін бағалы органикалық заттардың каталитикалық және электрокаталитикалық синтезінде қолдануға болады; синтезделген ықтимал биоактивті қосылыстар дәрілік препараттарды жасауда қолданылуы мүмкін.