The object of research, development or design (in Russian) : Хинолиновые и изохинолиновые алкалоиды и их производные

The object of research, development or design (in Kazakh) : Хинолинді және изохинолинді алкалоидтар және олардың туындылары.

Aim of work (in Russian) : Разработка эффективных методов синтеза новых полигетероциклических производных алкалоидов хинина и сальсолина, исследование возможных механизмов реакций их образования, установление их строения и проведение биологических испытаний синтезированных соединений.

Aim of work (in Kazakh) : Хинин мен сальсолин алкалоидтарының жаңа полигетероциклді туындыларын синтездеудің тиімді әдістерін әзірлеу, олардың түзілу реакцияларының мүмкін механизмдерін зерттеу, олардың құрылымын анықтау және синтезделген қосылыстарға биологиялық сынақтар жүргізу.

Методы исследования (на русском) : ИК-спектроскопия, ЯМР-спектроскопия, рентгеноструктурный анализ, колоночная хроматография, тонкослойная хроматография, синтез, элементный анализ, масс-спектрометрия

Методы исследования (на казахском) : ИҚ спектроскопия, ЯМР спектроскопия, рентгендік құрылымдық талдау, бағаналы хроматография, жұқа қабатты хроматография, синтез, элементтік талдау, масс-спектрометрия.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведена химическая модификация алкалоидов сальсолина и хинина . Наработаны и синтезированы 56 производных данных алкалоидов, строение которых установлено на основании физико-химических констант, данных ИК-, ЯМР 1H, 13С-спектров, а также двумерных спектров COSY (1H-1H) и HMQC (1H-13C). Проведен синтез полигетероциклических соединений, путём конденсации органических азидов с алкалоидсодержащими алкинами в присутствии катализатора Cu(I) в услoвиях «клик-химии». Разработаны новые эффективные методы получения фармакологически активных полигетероциклических производных алкалоидов хинина и сальсолина, а также их водорастворимых производных. Методом рентгеноструктурного анализа установлено пространственное строение нового производного 2-(1-((S)-(6-метоксихинолин-4-ил)((2R,4S,5R)-5-винилнуклидин-2-ил)метил)-1H-1,2,3-триазол-4-ил)пропан-2-oла. Проведен квантово-химический расчет производных алкалоидов хинина и сальсолина. Изучен биологический скрининг новых производных алкалоидов на антимикробную, антивирусную, антиоксидантную, цитотоксическую, противовоспалительную, анальгетическую активности. Получены данные биологической активности образцов алкалоидов и их производных.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Сальсолин және хинин алкалоидтарының химиялық түрлендірулері жүргізілді. Олардың негізінде 56 туындылары синтезделді. Синтезделген қосылыстардың құрылымы физико-химиялық тұрақтылардың деректері негізінде және ИК-, ЯМР 1H, 13С-спектрлері, сондай-ақ COSY (1H-1H) и HMQC (1H-13C)-спектрлерінің мәліметтерімен дәлелденді. "Клик-химия"жағдайында Сu(I) катализаторының қатысуымен құрамында алкалоид бар алкиндермен органикалық азидтерді конденсациялау жолымен полигетероциклді қосылыстардың синтезі жүргізілді. Хинин мен сальсолин алкалоидтарының фармакологиялық белсенді полигетероциклді туындыларын, сондай-ақ олардың суда еритін туындыларын алудың жаңа тиімді әдістері әзірленді. Рентгендік құрылымдық талдау әдісімен 2-(1-((S)-(6-метоксихинолин-4-ил)((2R,4S,5R)-5-винилнуклидин-2-ил)метил)-1H-1,2,3-триазол-4-ил)пропан-2-oл молекуласының кеңістіктік құрылымы анықталды. Хинин мен сальсолин алкалоидтарының туындыларын кванттық-химиялық есептеулері жүргізілді. Микробқа, қабынуға, вирусқа қарсы, антиоксидантты, цитотоксикалық, анальгетикалық белсенділікке жаңа алкалоидты туындылардың биологиялық скринингі зерттелді. Алкалоидтар үлгілері мен олардың туындыларының биологиялық белсенділігі туралы мәліметтер алынды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработаны удобные и эффективные методы синтеза алкалоидов с гетероциклическими фрагментами.Разработка новых экологически безопасных способов получения производных алкалоидов для синтеза лекарственных препаратов приобретает высокую актуальность для решения стратегически важной государственной задачи по организации и выпуску отечественных лекарственных средств. Социально-экономический эффект будет достигнут обеспечением населения новыми высокоэффективными лекарственными средствами

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Гетероциклді фрагменттермен алкалоидтарды синтездеудің ыңғайлы және тиімді әдістері жасалды.Дәрілік препараттарды синтездеу үшін алкалоидтар туындыларын алудың жаңа экологиялық қауіпсіз тәсілдерін әзірлеу отандық дәрілік заттарды ұйымдастыру және шығару жөніндегі стратегиялық маңызды мемлекеттік міндетті шешу үшін жоғары өзектілікке ие болады. Әлеуметтік-экономикалық тиімділікке халықты жаңа тиімділігі жоғары дәрілік заттармен қамтамасыз ету арқылы қол жеткізілетін болады

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Результаты работы могут иметь научный теоретический и практический интерес в плане изучения закономерностей взаимосвязи «структура-биологическая активность». Результаты исследований имеют важное значение для установления фундаментальной зависимости «структура–биоактивность» в ряду биологически активных соединений, для направленного синтеза соединений с заданными свойствами, для моделирования технологических процессов с участием алкалоидов

Efficiency (in Kazakh) : Жұмыс нәтижелері "құрылым-биологиялық белсенділік"қатынастарының заңдылықтарын зерттеу тұрғысынан ғылыми теориялық және практикалық қызығушылық тудыруы мүмкін. Зерттеу нәтижелері биологиялық белсенді қосылыстар қатарында "құрылым–биоактивтілікке" іргелі тәуелділікті орнату үшін, берілген қасиеттері бар қосылыстардың бағытталған синтезі үшін, алкалоидтардың қатысуымен технологиялық процестерді модельдеу үшін маңызды

Field of application (in Russian) : Биоорганическая химия, органическая химия, фармакология

Field of application (in Kazakh) : Биоорганикалық химия, органикалық химия, фармакология