The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования являлись птицы разных возрастных групп и образцы биоматериала (кровь, сыворотка, слизь из носовых раковин, глотки, трахеи, ткани пазух носа и т.д.), полученные от больных или с подозрением на метапневмовирус птиц, изоляты KZ-ck-120-2024, KZ-ck-121-2024, KZ-ck-122-2024 и серологические методы для выявления выработка специфических антител в крови

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысан әр түрлі жастағы құстар және ауру және ауруға алынған немесе ауруға күдікті құстардан алынған биологиялық материалдар үлгілері (қан, қан сарысуы, мұрын қуыстарының, жұтқыншақ, кеңірдек шырыштары, синус тіндері және т.б.).), KZ-CK-120-2024, KZ-ck-121-2024, KZ-CK-122-2024 изоляттары және қандағы арнайы антиденелердің түзілуін анықтауға арналған серологиялық әдістер

Aim of work (in Russian) : Целью исследования было изучение иммунобиологических свойств субъединичной вакцины, разработанной против метапневмовирусной инфекции птиц в экспериментальных условиях и качественных показателей вакцины

Aim of work (in Kazakh) : Зерттеудің мақсаты эксперименттік жағдайларда құстың метапневмовирустық инфекциясына қарсы әзірленген суббірлік вакцинаның иммунобиологиялық қасиеттерін зерттеу және сапалық көрсеткіштерін анықтау болды

Методы исследования (на русском) : При выполнении научно-исследовательских работ использовались стандартные серологические, вирусологические, микробиологические, молекулярно-биологические и статистические методы исследования с использованием различных биоматериалов. Серологические и молекулярно-биологические исследования образцов биоматериала (кровь, сыворотка, слизь из носовых раковин, глотки, трахеи, ткани пазух носа и т.д.), полученные от больных или с подозрением на метапневмовирус птиц с целью вывления возбудителя болезни с помощью совместное использование ИФА и ПЦР Инфекционность вируса количественно определяли методом титрования по конечной точке, используя клетки Vero-K, культивируемые в 96-луночных планшетах согласно стандартному описанному протоколу. Титр вируса выражали как 50% инфицирующую дозу для культуры ткани (TCID50) на мл, рассчитанную по методу Рида и Мюнча (Reed and Muench, 1938). Вирусный материал хранили при температуре -80 ◦C до использования.

Методы исследования (на казахском) : Ғылыми-зерттеу жұмыстарын орындау кезінде әртүрлі биоматериалдарды пайдалана отырып, стандартты және статистикалық зерттеу әдістері қолданылды Аурудың қоздырғышын анықтау мақсатында ауру және ауруға күдікті құстардан алынған биологиялық материалдар үлгілері (қан, қан сарысуы, мұрын қуыстарының, жұтқыншақ, кеңірдек шырыштары, синус тіндері және т.б.). серологиялық және молекулалық-биологиялық зерттеулер ИФА және ПТР тестерін бірлесіп пайдалана отырып жүргізіледі. Вирустың сандық жұқпалылығын стандартты сипатталған хаттамаға сәйкес, 96 тесікті планшеттерде өсірілген Vero-K жасушаларын қолдана отырып, соңғы нүктелік титрлеу әдісімен анықталды. Вирустың титрі Рид пен Мюнч әдісімен есептелген (Reed and Muench, 1938) мл-ге тіндік өсіндердің (TCID50) 50% инфекциялық дозасы ретінде болды. Вирустық материал қолданар алдында -80 ◦C температурада сақталды.

Obtained results and novelty (in Russian) : По результатам исследований из образцов биологического материала, взятых у подозрительных птиц, были выделены изоляты (KZ-CK-120-2024, KZ-CK-121-2024, KZ-CK-122-2024). Оценка безвредности проводилась путем исследования прироста массы тела цыплят после иммунизации. Результаты показали, что независимо от породы птиц прирост массы тела после иммунизации составлял от 3,54 до 7,22 г/сутки, что свидетельствует о клинической безопасности исследуемой вакцины. Для оценки остаточной инфекционности вакцины против метапневмовирусной инфекции птиц вакцинный препарат серийно разводили, и вируссодержащая суспензия вносилась в монослой клеточной культуры. После пятидневной инкубации содержание антигенов метапневмовируса в культуральной жидкости определялось методом ПЦР и методом Рида и Менча, после чего рассчитывался остаточный инфекционный титр вируса. С целью оценки иммунологических свойств вакцины против метапневмовируса было использовано три группы по 30 цыплят семидневного возраста: (Голландские белохохлые, Китайские шелковые - красные, Китайские шелковые - голошейные). Через две недели после подкожной иммунизации у цыплят методом ИФА был определен уровень антител к метапневмовирусной инфекции; эффективность и безвредность составили 100%. По результатам исследований была опубликована одна (1) научная статья в журнале «Наука и образование» № 3-2 (80), 2025, рекомендованном МНВО РК.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері бойынша күдікті құстардан алынған биологиялық материалдар үлгілерінен (KZ-CK-120-2024, KZ-ck-121-2024, KZ-CK-122-2024 изоляттары бөлініп алынды. Зиянсыздықты зерттеу иммундаудан кейін тауықтардың салмағын зерттеу арқылы жүргізілді. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, иммундаудан кейін тауықтың тұқымына қарамастан салмақ қосу 3,54–7,22 г/тәулік аралығында байқалды, бұл зерттелген вакцинаның клиникалық тұрғыдан қауіпсіз екенін көрсетті. Құстардың метапневмовирустық инфекциясына қарсы вакцинаның қалдық жұғымталдылығын бағалау үшін вакциналық препарат сериялы түрде сұйылтылып, вирус құрамындағы суспензия бір қабатты жасушалық культураға егілді. Бес күндік инкубациядан кейін культуралық сұйықтықтағы метапневмовирусы вирусының антигендерінің құрамы ТПР әдісімен және Рид пен Менч әдісімен анықталды, вирустың инфекциялық қалдық титрі есептелді. Метапневмовирусқа қарсы вакцинаның иммунологиялық қасиеттерін бағалау мақсатында 7 күндік әр топта 30 балапаннан тұратын үш топ қолданылды: (Голландтық аққұйрықты, Қытайлық жібекқұс-қызыл және Қытайлық жібекқұс-жауқұйрықсыз). Тері астына иммундаудан кейін 2 аптадан кейін тауықтарда ИФТР әдісімен метапневмовирустық инфекцияға антиденелердің деңгейі анықталды, тиімділігі мен зиянсыздығы 100% құрады. Зерттеу нәтижелері бойынша ҚР ҒЖБМ ұсынған «Ғылым және білім» № 3-2 (80), 2025 басылымында 1 (бір) ғылыми мақала жарияланды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные особенности разработки созданной субъединичной вакцины против птичьего метапневмовируса основаны на использовании очищенных вирусных белков, обладающих высокой иммуногенностью и безопасностью. Разработанная формула вакцины позволяет уменьшить объем вводимого препарата в 5-10 раз при одновременном увеличении концентрации антигена в 10-20 раз, что повышает выраженность иммунного ответа. Таким образом, субъединичная вакцина обеспечивает формирование стойкого иммунитета у всех изученных пород кур и не оказывает негативного влияния на физиологическое состояние птиц.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Құстың метапневмовирусына қарсы жасалған суббірлік вакцинаны әзірлеудің негізгі құрылымдық ерекшеліктері, оның иммуногенділігі мен қауіпсіздігі жоғары тазартылған вирустық ақуыздарды қолдануға негізделген. Вакцинаның әзірленген формуласы антиген концентрациясын 10-20 есе арттыра отырып, енгізілетін препараттың көлемін 5-10 есе азайтуға мүмкіндік береді, бұл иммундық жауаптың деңгейін арттырады. Осылайша, суббірлік вакцина барлық зерттелген тауық тұқымдарында тұрақты иммунитеттің қалыптасуын қамтамасыз етеді және құстардың физиологиялық жағдайына теріс әсер етпейді.

Level of implementation (in Russian) : Были проведены экспериментальные исследования, подтверждающие её эффективность, безопасность и технологичность. Проведённые экспериментальные исследования на трёх породах кур (голландские белохохлые, китайские шелковые красные и голошейные) подтвердили 100% иммунологическую эффективность и полную безвредность препарата.

Level of implementation (in Kazakh) : Оның тиімділігін, қауіпсіздігін және технологиялылығын растайтын эксперименттік зерттеулер жүргізілді. Тауықтардың үш тұқымында (Голландтық аққұйрықты, Қытайлық жібекқұс-қызыл және Қытайлық жібекқұс-жауқұйрықсыз) жүргізілген эксперименттік зерттеулер препараттың 100% иммунологиялық тиімділігі мен толық зиянсыздығын растады.

Efficiency (in Russian) : Эффективность работы заключается в том, что применение субъединичной вакцины против птичьего метапневмовируса на птицефабриках, птицеводческих хозяйствах Республики Казахстан, позволяет снизить убытки в птицеводстве на 15-20%, повысить сохранность поголовья.

Efficiency (in Kazakh) : Жұмыстың тиімділігі құстардың метапневмовирусына қарсы суббірлік вакцинаны қолдану Қазақстан Республикасының құс фабрикаларында, құс шаруашылықтарында шығындарды 15-20% - ға азайтуға, құс басының сақталуын арттыруға мүмкіндік беретіндігінде

Field of application (in Russian) : Ветеринария

Field of application (in Kazakh) : Ветеринария