| Inventory number | IRN | Number of state registration |
|---|---|---|
| 0225РК00659 | AP19680361-OT-25 | 0123РК00324 |
| Document type | Terms of distribution | Availability of implementation |
| Заключительный | Gratis | Number of implementation: 3 Implemented |
| Publications | ||
| Native publications: 10 | ||
| International publications: 3 | Publications Web of science: 0 | Publications Scopus: 2 |
| Number of books | Appendicies | Sources |
| 1 | 7 | 129 |
| Total number of pages | Patents | Illustrations |
| 216 | 0 | 121 |
| Amount of funding | Code of the program | Table |
| 35799948.4 | AP19680361 | 14 |
| Name of work | ||
| Разработка вычислительных технологий для диагностики дорожной одежды автомобильных трасс | ||
| Report title | ||
| Type of work | Source of funding | The product offerred for implementation |
| Applied | Метод, способ | |
| Report authors | ||
| Искаков Казизат Такуадинович , Оралбекова Жанар Орымбаевна , Ұзаққызы Нұргүл , Сагиндыков Каким Молдабекович , Турарова Маржан Кабдыкалиевна , Глазырина Наталья Сергеевна , Боранбаев Самат Акшабаевич , Кусаинова Айнур Толеубековна , | ||
|
2
1
3
1
|
||
| Customer | МНВО РК | |
| Information on the executing organization | ||
| Short name of the ministry (establishment) | МНВО РК | |
| Full name of the service recipient | ||
| Некоммерческое акционерное общество "Евразийский Национальный университет имени Л.Н. Гумилева" | ||
| Abbreviated name of the service recipient | НАО "ЕНУ им.Л.Н.Гумилева" | |
| Abstract | ||
|
Математическая модель прямой и обратной задачи подповерхностной радиолокации; алгоритм численного решения обратной коэффициентной задачи по определению геоэлектрического разреза; алгоритм табличного восстановления источника возмущения; программное обеспечение по интерпретации радарограмм. Жер қойнауындағы радиолокацияның тура және кері есептерін математикалық моделі; геоэлектрлік қиманы анықтауға арналған кері коэффициент есебін сандық шешу алгоритмі; бұзылу көзін кестелік қалпына келтіру алгоритмі; радарграммаларды интерпретациялау үшін программалық қамтама. Разработка алгоритмов и отечественного программного обеспечения для сбора, обработки и интерпретации данных подповерхностной радиолокации дорожной одежды (геоэлектрического разреза). Определение геофизических свойств дорожного полотна на основе инженерно-технических методов и математического моделирования. Формирование базы данных априорной информации состояния трасс в зависимости от климатических условий. Жол төсенішінің (геоэлектрлік қиманың) жер асты радиолокациясының деректерін жинау, өңдеу және түсіндіру үшін алгоритмдер мен отандық программалық қамтамасыз етуді әзірлеу. Инженерлік-техникалық әдістер мен математикалық модельдеу негізінде жол төсенішінің геофизикалық қасиеттерін анықтау. Климаттық жағдайларға байланысты трассалардың жай-күйі туралы априорлық ақпарат базасын қалыптастыру. Инженерно-технические методы на основе экспериментальных исследований на реальных объектах автомобильных трасс; применение математического моделирование с применением теории решения обратных задач по определению геоэлектрического разреза; программное обеспечение. Автомобиль жолдарының нақты нысандарында жүргізілген эксперименттік зерттеулерге негізделген инженерлік-техникалық әдістер; геоэлектрлік қиманы анықтау бойынша кері есептерді шешу теориясын қолдана отырып математикалық модельдеу; бағдарламалық қамтамасыз ету. За 2023 год выполнены: исследование, сбор и анализ информации о параметрах и состоянии дорожной одежды автомобильных трасс согласно стандартам и её аномалий; анализ методов и алгоритмов радиолокационных исследований для реальных георадарных данных; определение амплитудно-частотных характеристик георадиолокационных сигналов; экспериментальные исследования с георадаром серии «ОКО» на различных типах дорожной одежды. Изучены технические характеристики антенных блоков ОКО. Разработаны алгоритм определения источника сигнала в цифровом формате для различных антенных блоков, алгоритм вейвлет-преобразования зондирующих сигналов и программное обеспечение для интерпретации данных подповерхностных зондирований. За 2024 год проведено концептуальное проектирование базы данных экспериментальных исследований; выполнены новые эксперименты с георадаром серии «ОКО». Создана и наполнена база данных дорожной одежды. Разработаны алгоритм преобразования Гильберта и алгоритм решения прямой и обратной задач подповерхностной радиолокации для слоистых сред. Опубликована статья в рецензируемом научном издании. За 2025 год разработаны алгоритмы решения прямой и обратной задач радиолокации для кусочно-непрерывных сред, алгоритмы очистки георадиолокационного сигнала цифровыми фильтрами, создана программа визуализации интерпретации радарограмм. Проведены экспериментальные исследования с прибором серии «ОКО». Опубликованы статьи в рецензируемых научных изданиях. 2023 жылы автомобиль жолдарының жабын параметрлері мен күйін зерттеу, деректерді жинау және талдау, аномалияларды анықтау орындалды. Нақты георадарлық деректер негізінде радиолокациялық зерттеу әдістері мен алгоритмдері талданды, сигналдардың амплитудалық-жиіліктік сипаттамалары анықталды. «ОКО» сериялы георадармен әртүрлі типтегі жол жабындарында тәжірибелік зерттеулер жүргізіліп, антенна блогының техникалық сипаттамалары зерттелді. Әртүрлі антенна блоктары үшін сигнал көзіне арналған цифрлық форматтағы анықтау алгоритмі, зондтаушы сигналдардың вейвлет-түрлендіру алгоритмі және жер асты зондтау деректерін интерпретациялауға арналған бағдарлама әзірленді. 2024 жылы эксперименттік зерттеулер базасының тұжырымдамалық жобалануы жүргізілді; «ОКО» сериясындағы георадармен жаңа эксперименттер орындалды. Жол жабындарының деректер базасы жасалып, толықтырылды. Гильберт түрлендіру алгоритмі және қабатты орта үшін жер асты радиолокациясының тікелей және кері есептерін шешу алгоритмдері әзірленді. Рецензияланатын ғылыми басылымда мақала жарияланды. 2025 жылы кесінділі-үздіксіз орта үшін радиолокацияның тікелей және кері есептерін шешу алгоритмдері, георадиолокациялық сигналды сандық сүзгілер арқылы тазалау алгоритмдері әзірленді, радарограммаларды интерпретациялауды визуализациялау бағдарламасы жасалды. «ОКО» сериясындағы құралмен тәжірибелік зерттеулер жүргізілді. Рецензияланатын ғылыми басылымдарда мақалалар жарияланды. Разработанные алгоритмы интерпретации георадарных данных обеспечивают построение электрофизических моделей дорожной одежды на основе инженерно-технических методов и математического моделирования, что повышает точность оценки её структурных и физических характеристик. Для повышения достоверности результатов применяется очистка георадиолокационного сигнала цифровыми фильтрами и вейвлет-преобразованием, позволяющим выделять информативные признаки и уточнять границы слоёв дорожной конструкции. Для выявления дефектов дорожного полотна автомобильных трасс используются неразрушающие методы диагностики с применением георадара серии «ОКО» с набором различных антенн, прикреплённых к автомобилю. Это позволяет проводить обследования без демонтажа покрытия и остановки движения транспорта, что существенно снижает прямые и косвенные расходы. Әзірленген георадар деректерін интерпретациялау алгоритмдері инженерлік-техникалық әдістер мен математикалық модельдеуге негізделген жол жамылғысының электрофизикалық модельдерін құруды қамтамасыз етеді, бұл оның құрылымдық және физикалық сипаттамаларын бағалау дәлдігін арттырады. Нәтижелердің сенімділігін арттыру үшін георадиолокациялық сигналды цифрлық сүзгілер және вейвлет-түрлендіру арқылы тазалау қолданылады, бұл ақпараттық белгілерді бөліп көрсетуге және жол құрылымының қабаттарының шекараларын нақтылауға мүмкіндік береді. Автомобиль жолдарының жамылғысындағы ақауларды анықтау үшін автомобильге бекітілген түрлі антенналар жиынтығы бар «ОКО» сериялы георадар көмегімен бұзбайтын диагностикалық әдістер пайдаланылады. Бұл жол жамылғысын бөлшектемей және көлік қозғалысын тоқтатпай тексерулер жүргізуге мүмкіндік береді, нәтижесінде тікелей және жанама шығындар айтарлықтай азаяды. за период работы 2023-2025 годы опубликованы 4 статьи в международных рейтинговых журналах, 36 тезисов докладов в сборниках трудов и материалах международных научных конференций, 3 статьи в журналах, рекомендованных КОКСНВО МНВО РК, 1 научное издание, получены 5 авторских свидетельств, 3 акта внедрения (Акт о внедрении программного продукта – База данных "Экспериментальные исследования дорожной одежды", являющаяся объектом авторского права (Свидетельство № 50614 от 21.10.2024 г.), разработанного Кусаиновой А.Т., Искаковым К.Т. в РГП на ПХВ «Национальный центр качества дорожных активов» (от 1.11.2025 года); Акт о внедрении результата научного проекта в образовательный процесс Карагандинского технического университета им. А. Сагинова от 15.09.2025 года (15.09.2025); Акт о внедрении программного продукта «Программа визуализации радарограмм», являющаяся объектом авторского права (Свидетельство № 63107 от «17» октября 2025 года), разработанного Боранбаевым С.А., Искаковым К.Т., Глазыриной Н.С. в деятельность РГП на ПХВ «Национальный центр качества дорожных активов» (20.10.2025). 2023–2025 жылдар аралығында жоба аясында халықаралық рейтингтік журналдарда 4 мақала, халықаралық ғылыми конференциялардың еңбектер жинақтарында және материалдарында 36 баяндамалар тезистері, ҚР ҒЖБМ БҒСБК ұсынған журналдарда 3 мақала, 1 ғылыми басылым жарық көрді, 5 авторлық куәлік және 3 енгізу актісі алынды. Енгізу актілерінің ішінде: Бағдарламалық өнімді енгізу актісі – авторлық құқық нысаны болып табылатын «Жол жамылғысын эксперименттік зерттеу» деректер базасы (Куәлік № 50614, 21.10.2024 ж.), әзірлеушілер – Құсайынова А.Т., Искаков К.Т., енгізілген мекеме – «Жол активтерінің сапасы ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК (01.11.2025 ж.); Ғылыми жоба нәтижесін оқу үдерісіне енгізу актісі – А. Сагинов атындағы Қарағанды техникалық университеті (15.09.2025 ж.); Бағдарламалық өнімді енгізу актісі – авторлық құқық нысаны болып табылатын «Радарограммаларды визуализациялау бағдарламасы» (Куәлік № 63107, 17.10.2025 ж.), әзірлеушілер – Боранбаев С.А., Искаков К.Т., Глазырин Н.С., енгізілген мекеме – «Жол активтерінің сапасы ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК (20.10.2025 ж.). Разработанные методические и вычислительные решения обладают высокой практической ценностью для дорожной отрасли. Они обеспечивают повышение эффективности диагностики состояния дорожных конструкций, позволяют выявлять скрытые дефекты, объективно оценивать технические параметры материалов и использовать полученные данные при планировании и оптимизации ремонтно-восстановительных мероприятий. Прогнозные предположения о развитии объекта исследования: полученные результаты проекта могут получить дальнейшее развитие в рамках научных исследований магистрантов и докторантов PhD. В перспективе планируется расширение исследований за счёт внедрения технологий искусственного интеллекта, в частности нейронных сетей и методов глубокого обучения, для автоматической классификации и распознавания структурных аномалий дорожной одежды. Әзірленген әдістемелік және есептеу шешімдері жол саласы үшін жоғары практикалық құндылыққа ие. Олар жол конструкцияларының жағдайын диагностикалау тиімділігін арттыруға, жасырын ақауларды анықтауға, материалдардың техникалық параметрлерін объективті бағалауға және алынған деректерді жөндеу-қалпына келтіру шараларын жоспарлау мен оңтайландыру кезінде пайдалануға мүмкіндік береді. Зерттеу нысанының даму болжамы: Жоба нәтижелері магистранттар мен PhD докторанттарының ғылыми зерттеулері аясында әрі қарай дамытылуы мүмкін. Болашақта жасанды интеллект технологияларын, атап айтқанда нейрондық желілер мен терең машиналық оқыту әдістерін енгізу арқылы жол жамылғысының құрылымдық ақауларын автоматты түрде жіктеу мен тану бағытында зерттеулерді кеңейту жоспарлануда. Разработанные методы интерпретации георадарных данных и вычислительные решения внедрены в практическую деятельность РГП на ПХВ «Национальный центр качества дорожных активов». Эффективность их применения подтверждена актами внедрения и результатами экспериментальных работ, проведённых на автомобильных трассах различного типа. Дайындалған георадарлық деректерді интерпретациялау әдістері мен есептеу шешімдері «Жол активтерінің сапасы ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК-ның тәжірибелік қызметіне енгізілді. Оларды қолданудың тиімділігі енгізу актілерімен және әртүрлі типтегі автомобиль жолдарында жүргізілген эксперименттік жұмыстардың нәтижелерімен расталған. |
||
| UDC indices | ||
| 550.837.76, 004.942, 550.8.056, 625.7 | ||
| International classifier codes | ||
| 37.01.00; 50.00.00; 27.41.77; | ||
| Readiness of the development for implementation | ||
| Key words in Russian | ||
| геоинформационные технологии и системы; обработка сигналов от помех; теория решения обратных задач; вычислительные технологии; диагностика дорожной одежды; | ||
| Key words in Kazakh | ||
| геоақпараттық технологиялар және жүйелер; кедергілден сигналдарды өңдеу; кері есептерді шешу теориясы; есептеу технологиясы; жол төсеніштерін диагностикалау; | ||
| Head of the organization | Сыдыков Ерлан Батташевич | доктор исторических наук / Профессор |
| Head of work | Искаков Казизат Такуадинович | Доктор физико-математических наук / профессор |
| Native executive in charge | Боранбаев Самат Акшабаевич | нет |