The object of research, development or design (in Russian) : Стадные саранчовые, луговой мотылек, желтая ржавчина, осот полевой, бурая ржавчина пшеницы, дурнишник обыкновенный, паутинный клещ, энтомофаги, биологические препараты, феромоны, фунгициды, гербициды, инсектоакарициды, БПЛА, стимулятор роста

The object of research, development or design (in Kazakh) : Үйірлі шегірткелер, шалғын көбелегі, сары тат және дала қалуені, бидайдың қоңыр таты, кәдімгі ошаған, өрмекші кенелер, энтомофагтар, биологиялық препараттар, феромондар, фунгицидтер, гербицидтер, инсектоакарицидтер, ҰҰА, өсу стимуляторы

Aim of work (in Russian) : Совершенствование существующих агротехнологий, максимально снижающих потери от вредных организмов с минимальным отрицательным влиянием на окружающую среду

Aim of work (in Kazakh) : Қоршаған ортаға ең аз теріс әсер ете отырып, зиянды организмдерден шығынды барынша азайтатын қолданыстағы агротехнологияларды жетілдіру

Методы исследования (на русском) : Общепринятые методы в защите растений и информационных технологиях, роботизированных системах

Методы исследования (на казахском) : Өсімдіктерді қорғау және ақпараттық технологиялар, роботтық жүйелердегі жалпы қабылданған әдістер

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведена оценка влияния агробиоэкологических факторов и агротехнологий на особенности развития и вредоносности вредных организмов с применением ГИС и IТ-технологий. Составлены цифровые фенологические данные стадной саранчи, лугового мотылька, желтой ржавчины и осота полевого с учетом взаимосвязи агробиоэкологических факторов и поведением вредных организмов; разработано мобильное приложение «Полевой маршрут». Осуществлен научно-обоснованный подбор ассортимента различных химических групп для изучения резистентности вредных организмов к пестицидам. Изучены резистентности бурой ржавчины, дурнишника, паутинного клеща к пестицидам; проведен мониторинг развития и распространения вредных организмов; определена устойчивость сортов пшеницы к бурой ржавчине классическим и молекулярно-генетическим методами. Внедрена технология точного внесения пестицидов и биоагентов. Усовершенствованы методы по разведению, капсулированию и внесению трихограммы и бракона; проведен выпуск биоагентов на томатах; изучена технология внесения жидких пестицидов с БПЛА и стимуляторов роста (фертигация). Разработана и внедрена интегрированная система контроля доминантных видов вредных организмов на основных и диверсификационных культурах с использованием информационных технологий. Изучена эффективность средств защиты растений на доминирующие вредные объекты сельскохозяйственных культур; разработаны элементы интегрированной системы контроля доминантных видов вредных организмов с применением IT и ГИС

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Геоақпараттық жүйелер (ГАЖ), және IT технологияларды пайдалана отырып, агробиоэкологиялық факторлардың және агротехнологиялардың зиянкестердің дамуы мен зияндылығына әсеріне баға берілді. Агробиоэкологиялық факторлар мен зиянкестердің арасындағы өзара байланысты ескере отырып, үйірлі шегіртке, шалғын көбелегі, сары тат және далалық қалуен туралы сандық фенологиялық деректер құрастырылды; «Дала маршруты» мобильді қосымшасы әзірленді. Зиянкестердің пестицидтерге төзімділігін зерттеу үшін әртүрлі химиялық топтардың ассортиментін ғылыми негізделген іріктеу жүргізілді. Қоңыр тат, ошаған, өомекші кенелердің пестицидтерге төзімділігі зерттелді; зиянкестердің дамуы мен таралуына бақылау жүргізілді; бидай сорттарының қоңыр татқа төзімділігі классикалық және молекулалық-генетикалық әдістермен анықталды. Пестицидтер мен биоагенттерді дәл қолдану технологиясы енгізілді. Трихограмма мен браконды тарату, инкапсуляциялау және қолдану әдістері жетілдірілді; қызанақта биоагенттер шығарылды; дрондар арқылы сұйық пестицидтер мен өсу стимуляторларын (фертигация) қолдану технологиясы зерттелді. Ақпараттық технологияларды пайдалана отырып, негізгі және әртараптандыру мәдениеттерінде зиянды организмдердің доминантты түрлерін бақылаудың интеграцияланған жүйесі әзірленді және енгізілді. Өсімдіктерді қорғау құралдарының басым ауыл шаруашылығы зиянкестеріне қарсы тиімділігі зерттелді; біріктірілген басқару жүйесінің элементтері әзірленді

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : По результатам научных исследований опубликовано 6 статей в научных изданиях, рекомендованных КОКСНВО МНВО РК, 2 статей в сборниках международных конференций ближнего и дальнего зарубежья, 8 статей в СМИ, проведено 4 семинаров

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Ғылыми зерттеулердің нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Даму комитеті ұсынған ғылыми журналдарда 6 мақала, жақын және алыс шетелдерде өткен халықаралық конференциялар жинақтарында 2 мақала жарияланды, БАҚ-та 8 мақала жарияланды және 4 семинар өткізілді

Level of implementation (in Russian) : Нет

Level of implementation (in Kazakh) : Жоқ

Efficiency (in Russian) : Проведенные исследования обеспечили комплексную оценку влияния агроэкологических факторов на развитие вредных организмов и фитосанитарную устойчивость агроценозов Казахстана. Установлены связи между солнечной активностью и циклами размножения саранчи, уточнены фенологические показатели стадных вредителей и выявлено снижение их численности в отдельных регионах. Выявлено, что климатические факторы ограничивают развитие жёлтой ржавчины пшеницы. Определены экологические факторы распространения осота и оптимальные гербициды. Установлена высокая эффективность системных фунгицидов (83–91%), выявлены признаки устойчивости дурнишника к сульфонилмочевинам и клещей к лямбда-цигалотрину. Оптимизировано разведение трихограммы и габробракона, разработаны PLA-капсулы для их выпуска, обеспечившие до 82,8% эффективность против хлопковой совки. Применение БПЛА повысило точность внесения пестицидов и биологическую эффективность до 91,5%. Технологии фертигации с биостимуляторами и инсектицидами обеспечили прибавку урожая на 5,8–11,6 кг/м². Разработанные защитно-стимулирующие составы полностью подавили инфекцию семян и повысили урожайность. Интегрированные схемы защиты томата и картофеля обеспечили 98,5-99,2% эффективность. Биологические методы защиты ягодных и тепличных культур подтвердили экологическую и экономическую целесообразность комплексных решений

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеулер Қазақстан агроценоздарының фитосанитарлық тұрақтылығына және зиянды организмдердің дамуына агроэкологиялық факторлардың әсерін кешенді бағалауға мүмкіндік берді. Күн белсенділігі мен шегірткенің көбею айналымдары арасындағы байланыстар анықталды, үйірлі зиянкестердің фенологиялық көрсеткіштері нақтыланып, кейбір өңірлерде олардың санының азаюы байқалды. Климаттық факторлардың бидайдың сары тат ауруының дамуын шектейтіні анықталды. Қалуеннің таралуына әсер ететін экологиялық факторлар және оны жоюға тиімді гербицидтер айқындалды. Жүйелі фунгицидтердің жоғары тиімділігі (83-91%) дәлелденді, ошағанның сульфонилмочевиналарға, ал кенелердің лямбда-цигалотринге төзімділік белгілері анықталды. Трихограмма мен габробраконды өсіру оңтайландырылып, оларды шығару үшін PLA-капсулалар әзірленді, бұл мақта көбелегіне қарсы 82,8 %-ға дейін тиімділікті көрсетті. ҰҰА қолдану пестицидтер мен биопрепараттарды енгізудің дәлдігін және биологиялық тиімділікті 91,5%-ға дейін арттырды. Биостимуляторлар мен инсектицидтер қолданылған фертигация технологиялары өнімді 5,8-11,6 кг/м²-ге дейін арттырды. Әзірленген қорғау және өсуін ынталандыру құрамдары тұқым инфекциясын толық тежеп, өнімділікті арттырды. Қызанақ пен картопты қорғаудың интеграцияланған схемалары 98,5-99,2% тиімділік көрсетті. Жидек және жылыжай дақылдарын биологиялық қорғау әдістері кешенді шешімдердің экологиялық және экономикалық тұрғыдан тиімділігін растады

Field of application (in Russian) : Сельское хозяйство

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы