The object of research, development or design (in Russian) : Земная кора территории Северного Тянь-Шаня в связи с сейсмической активностью.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Сейсмикалық белсенділікке байланысты Солтүстік Тянь-Шаньның жер қыртысы.

Aim of work (in Russian) : Используя данные группировки спутников Swarm, выявить в параметрах ионосферы вариации, сопутствующие процессам подготовки землетрясений на территории Тянь-Шаня, где расположены сейсмоопасные регионы Казахстана, и выделить в этих вариациях статистические сигнатуры (образы-предвестники) для улучшения оценки и прогнозирования сейсмической обстановки.

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстанның жерсілкінісіне бейім аймақтары орналасқан Тянь-Шань аймағындағы жерсілкінісіне дайындық процестерімен бірге жүретін ионосфералық параметрлердің өзгеруін анықтау және сейсмикалық жағдайды бағалау мен болжауды жақсарту үшін осы ауытқулардағы статистикалық қолтаңбаларды (прекурсорлық суреттерді) анықтау үшін Swarm жерсеріктік шоқжұлдызының деректерін пайдалану.

Методы исследования (на русском) : Формирование электронной базы ионосферных и сейсмических данных; анализ ионосферных данных спутника «Swarm» с привлечением данных метеорологического спутника «Suomi NPP» в связи с сильными землетрясениями на Тянь-Шане; применение статистического теста Койпера для оценки появления «предпочтительных» дней в возникновения землетрясений на изучаемой территории.

Методы исследования (на казахском) : Ионосфералық және сейсмикалық деректердің электронды деректер базасын қалыптастыру; Тянь-Шань аймағындағы күшті жерсілкінісіне байланысты «Suomi NPP» метеорологиялық жерсерігінен алынған деректерді пайдалана отырып Swarm спутникінен ионосфералық деректерді талдау; зерттелген аймақта жер сілкінісі пайда болған кезде «қолайлы» күндердің пайда болуын бағалау үшін статистикалық Койпер сынағын қолдану.

Obtained results and novelty (in Russian) : Создана и актуализируется электронная база данных о сейсмических событиях на территории Тянь-Шаня и электронной концентрации в ионосфере, измеренной над данной территорией. Выделены сигнатуры (образы-предвестники) над очагом M=5.2 землетрясения 14 ноября 2014 г на Северном Тянь-Шане, и над очагом М=7.0 землетрясения 22 января 2024 г., на Центральном Тянь-Шане, которое проявилось в г. Алматы с интенсивностью сотрясений I=5 баллов и вызвало панику среди населения. Исследовано влияние гравитационных приливных циклов на сейсмическую активность Тянь-Шаня, которые предположительно могут маскировать ионосферные эффекты от сильных землетрясений. Предложены рекомендации по использованию данных космических летательных аппаратов для решения задачи прогноза возможных сильных землетрясений на территории Тянь-Шаня. Научная новизна и практическая значимость – новые знания о связи процессов в различных геосферах важны для развития науки о Земле в целом и для разработки методов поиска предвестников землетрясений.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Тянь-Шань аумағындағы сейсмикалық оқиғалар және осы аумақ үстінде өлшенген ионосферадағы электрондық концентрация жөнінде электрондық деректер базасы құрылып, жаңартылып отырады. 2014 жылғы 14 қарашада Солтүстік Тянь-Шаньда болған M=5.2 жер сілкінісінің және 2024 жылғы 22 қаңтарда Орталық Тянь-Шаньда болған M=7.0 жер сілкінісінің ошақтары үстінен сигнатуралар (жер сілкінісінің алдын ала белгілері) анықталды. Соңғысы Алматы қаласында сілкініс қарқындылығы I=5 балл болып сезіліп, халық арасында үрей тудырды. Тянь-Шань аймағындағы сейсмикалық белсенділікке гравитациялық толқындық (приливтік) циклдердің әсері зерттелді, олардың күшті жер сілкіністерінен туындайтын ионосфералық әсерлерді бүркемелеуі мүмкін екендігі болжанды. Тянь-Шань аумағында ықтимал күшті жер сілкіністерін болжау міндетін шешу үшін ғарыштық аппараттар деректерін пайдалану жөнінде ұсыныстар берілді. Ғылыми жаңалығы мен практикалық маңызы – әртүрлі геосфералардағы процестер арасындағы байланыс туралы жаңа білім Жер туралы ғылымды дамыту және жер сілкіністерінің алдын ала белгілерін анықтау әдістерін жетілдіру үшін маңызды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Научно-технический уровень разработок соответствует международному уровню, поскольку результаты основаны на базе данных высокотехнологичных спутников «Swarm» и «Suomi NPP», запущенных в 2013 и 2011 гг. Европейским космическим агентством, и NASA, соответственно, и работающих в настоящее время. Также, в проекте использованы репрезентативные данные регионального сейсмологического каталога с 1951 по настоящее время, и база данных глобальных наблюдений за сейсмичностью (каталог ANSS, формируемый Национальной геологической службой США.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Ғылыми-техникалық әзірлемелердің деңгейі халықаралық стандартқа сәйкес келеді, себебі нәтижелер Еуропалық ғарыш агенттігі мен NASA тарапынан тиісінше 2013 және 2011 жылдары ұшырылған және қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған жоғары технологиялық Swarm және Suomi NPP жерсеріктерінің деректеріне негізделген. Сондай-ақ жоба аясында 1951 жылдан қазіргі уақытқа дейінгі кезеңді қамтитын аймақтық сейсмологиялық каталогтың өкілдік деректері мен АҚШ Геологиялық қызметі қалыптастыратын жаһандық сейсмикалық бақылаулар деректер базасы (ANSS каталогы) пайдаланылды.

Level of implementation (in Russian) : По проекту внедрение не предусмотрено.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба бойынша іске асыру жоспарланбаған.

Efficiency (in Russian) : Новая методика для анализа данных космических аппаратов, позволившая выявить в ионосферных параметрах образ-предвестник землетрясения с магнитудой М=7.0, произошедшего 22 января 2024 года на приграничной территории Китая и Киргизии, новые знания о связи сейсмичности на территории Северного Тянь-Шаня с гравитационными солнечным и лунным циклами, всестороннее обсуждение результатов работы с сообществом экспертов в процессе представления двух статей в международный рейтинговый журнал (Remote sensing, Q1), а также обсуждение этих результатов на международных конференциях («Проблемы Геокосмоса — 2024», 22-26 апреля 2024г., г. Санкт-Петербург), и (39-ой Генеральной Ассамблее Европейской Сейсмологической Комиссии, г. Корфу (Греция) 22-27 сентября 2024), повысят эффективность работ по выделению информативных предвестников землетрясений в космических данных, а также уровень профессиональной подготовки молодых специалистов в данном направлении исследований

Efficiency (in Kazakh) : 2024 жылдың 22 қаңтарында Қытай мен Қырғызстанның шекаралас аумағында болған магнитудасы М = 7,0 жерсілкінісінің прекурсорлық бейнесін ионосфералық параметрлерде анықтауға мүмкіндік берген ғарыш аппараттары деректерін талдаудың жаңа әдістемесі, туралы жаңа білім. Солтүстік Тянь-Шаньдағы сейсмиканың гравитациялық күн және ай циклдерімен байланысы, халықаралық рейтингтік журналға екі мақаланы жіберу (Remote zond, Q1) процесінде сарапшылар қауымдастығымен жұмыс нәтижелерін жан-жақты талқылау, сондай-ақ осы нәтижелерді халықаралық конференцияларда талқылау ретінде («Geocosmos мәселелері - 2024», 22-26 сәуір, 2024 ж., Санкт-Петербург) және (Еуропалық сейсмологиялық комиссияның 39-шы Бас Ассамблеясы, Корфу (Греция) 22-27 қыркүйек, 2024 ж.), ғарыштық деректерде жерсілкінісінің ақпараттық прекурсорларын анықтау бойынша жұмыстың тиімділігін, сондай-ақ осы ғылыми-зерттеу саласындағы жас мамандардың кәсіби дайындық деңгейін арттырады.

Field of application (in Russian) : Сейсмология, геофизика, физика солнечно-земных связей.

Field of application (in Kazakh) : Сейсмология, геофизика, күн-жер қатынастарының физикасы.