The object of research, development or design (in Russian) : Население животноводческих районов эндемичных и не эндемичных по эхинококкозу регионов Казахстана, УЗИ печени, супернатант крови больных АЭ, хитиновые оболочки протосколекса больных эхинококкозом.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстандағы эхинококкоз эндемиялық және эндемиялық емес мал өсіретін аудандардың популяциясы, бауырдың УДЗ, эхинококкозбен ауыратын науқастардың қанының, паразитын протосколексының хитинді қабықшалары

Aim of work (in Russian) : Изучение генотипической распространенности и оценки эффективности медикаментозного лечения эхинококкоза в человеческой популяции Казахстана, для эффективного реагирования, управления и снижения бремени КЭ и АЭ в рамках глобальной дорожной карты ВОЗ «Neglected tropical diseases» 2021–2030

Aim of work (in Kazakh) : Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының 2021–2030 жылдарға арналған «Елеусіз қалған тропикалық аурулар» жаһандық жол картасы аясында КЭ және АЭ ауыртпалығын тиімді емдеу, басқару және азайту үшін Қазақстандағы адам популяциясында эхинококкоздың генотиптік таралуын зерттеу және дәрілік емнің тиімділігін бағалау.

Методы исследования (на русском) : УЗД печени, стандартизированное анкетирование, ИФА CD4 и CD14 клеток крови IL10, IL 17 и IL 23, выделение ДНК, ПЦР. Секвенирование и филогенетический анализ.

Методы исследования (на казахском) : Бауыр УДЗ, стандартталған сауалнама, IL10, IL17 және IL23 үшін қан жасушаларының CD4 және CD14 ИФА, ДНҚ экстракциясы, ПТР, секвенирлеу және филогенетикалық талдау.

Obtained results and novelty (in Russian) : Сплошной популяционный УЗИ скрининг печени 31,565 взрослого и детского населения в 90 селах 12 животноводческих районов эндемичных и неэндемичных по эхинококкозу регионов Казахстана: Туркестанской, Жамбылской, Алматинской и Жетысуской, Костанайской, Акмолинской и Карагандинской селах; в том числе стандартизированное анкетирование 4,563 добровольцев взрослого и детского населения; Выявленные 44 случаи КЭ и 3 АЭ подтвержденые иммунологическим ИФА: 38 пациентов с активным КЭ обеспечены бесплатным альбендазолом на 1 курс лечения; повышенная экспрессия IL 17 и IL23 на CD4, CD14 и CD17 у больных АЭ, подтверждают иммунный ответ на лечение альбендазолом, паразит- индуцированной ареактивности на продолжительность течения АЭ; Впервые установлена наиболее распространенный генотип G1 и гаплотип Hap_1 среди больных эхинококкозом Казахстана. Разработана молекулярно-эпидемиологическая карта распространенности эхинококкоза в человеческой популяции Казахстана. Сформирован биоБанк изолятов; Данные пациентов введены в единый регистр IRCE. Опубликованы 3 статьи в рецензируемых журналах, а также подготовлены 3 статьи на стадии рецензирования в PLOS Neglect tropical diseases. Опубликованы 1 методические рекомендации и 1 монография в LAMBERT Academic Publishing, получено 5 авторских свидетельства и 4 актов внедрения. External Review Group Members, WHO разработка «Guidelines for the treatment of patients with cystic echinococcosis», 2025 https://www.who.int/publications/i/item/9789240110472.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Түркістан, Жамбыл, Алматы және Жетісу, Қостанай, Ақмола және Қарағанды ауылдарында Қазақстанның эндемиялық және эндемиялық емес облыстарының 12 мал шаруашылығы аудандарының 90 ауылындағы 31,565 ересектер мен балалардың бауырын УДЗ скринингтен өткізу; УДЗ скринингке қатысушылардың ішінен 4,563 еріктілерінің стандартталған сауалнамасы; IgG иммунологиялық сынамасымен расталған 44 КЭ және 3 АЭ жағдайы анықталды: белсенді ТБЕ бар 38 науқас 1 емдеу курсына тегін альбендазолмен қамтамасыз етілді; АЭ бар емделушілерде CD4, CD14 және CD17-де IL 17 және IL23 экспрессиясының жоғарылауы, альбендазолмен емдеуге иммундық жауап ретінде, АЭ ұзақ ағымына паразиттік ареактивтіліктің дамуы; Алғаш рет эхинококкозбен ауыратын науқастар арасында кең таралған G1 генотипі және Hap_1 гаплотипі анықталды. Қазақстан халқы арасында эхинококкоздың таралуының молекулярлық эпидемиологиялық картасы жасалды. 45 үлгіден КЭ изоляттарының биобанкі құрылды; пациент деректері бірыңғай IRCE тізіліміне енгізілді. Төрт мақала рецензияланатын журналдарда жарияланды, қосымша 1 PLOS журналына 1 мақала тапсырылды, 2 мақала рецензияған журналдарға дайындалуда. Әдістемелік ұсыныстар мен монография LAMBERT Academic Publishing басылымында жарияланды, 5 авторлық куәлік пен 4 енгізу сертификаты алынды. Сыртқы шолу тобының мүшесі, ДДҰ «Guidelines for the treatment of patients with cystic echinococcosis», 2025 https://www.who.int/publications/i/item/9789240110472.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработана молекулярно-эпидемиологическая карта распространенности эхинококкоза в человеческой популяции Казахстана. Создан БиоБанк изолятов хитиновых оболочек эхинококкоза. Проведена иммунологическая оценка эффективности лечения альбендазолом альвеококкоза.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қазақстан халқы арасында эхинококкоздың таралуының молекулярлық эпидемиологиялық картасы жасалды. Эхинококкоздың хитинді мембраналық изоляттардың биобанкі құрылды. Альвеолярлы эхинококкозды альбендазолмен емдеудің тиімділігіне иммунологиялық бағалау жүргізілді.

Level of implementation (in Russian) : Получено 5 авторских свидетельств и 4 актов внедрения. Готова к применению.

Level of implementation (in Kazakh) : Бес авторлық куәлік және төрт енгізу сертификаты алынды. Қолдануға дайын. Қолдануға дайын.

Efficiency (in Russian) : Снижение бремени эхинококкоза в гиперэндемичных животноводческих регионах Казахстана.

Efficiency (in Kazakh) : Қазақстанның гиперендемиялық мал шаруашылығы аймақтарында эхинококкоз ауруының ауыртпалығын төмендету шс шара жасалынды.

Field of application (in Russian) : Организация здравоохранения и эпидемиология, медицина, ветеринария и образование.

Field of application (in Kazakh) : Денсаулық сақтау, Ауыл шаруашылығы және Мал шаруашылығы, Білім беру сияқты бірнеше министрліктердің бірлескен күш-жігері қажет