Inventory number IRN Number of state registration
0225РК01267 BR24993217-OT-25 0124РК01210
Document type Terms of distribution Availability of implementation
Промежуточный Gratis Number of implementation: 0
Not implemented
Publications
Native publications: 16
International publications: 0 Publications Web of science: 0 Publications Scopus: 0
Number of books Appendicies Sources
1 2 43
Total number of pages Patents Illustrations
93 0 0
Amount of funding Code of the program Table
69999517.48 Ф.1315 0
Code of the program's task under which the job is done
01
Name of work
Гармонизация юридической терминологии и лингвистическая аутентичность текстов законов в области уголовного права Республики Казахстан
Report title
Type of work Source of funding The product offerred for implementation
Fundamental Методическая документация
Report authors
Избасова Асель Борановна , Омарова Айман Бекмуратовна , Маликова Шолпан Балтабековна , Сарсенбаев Талгат Есеналиевич , Русанов Георгий Александрович , Мукашева Анор Абайханкызы , Атаханова Салтанат Карибаевна , Ахатов Уалихан Акыпбекович , Жанибеков Акынкожа Каленович , Кусаинова Айнур Казыбековна , Маликов Серик Балтабекович , Смагулова Томирис Сайлауовна , Бегалиев Ернар Нурланович , Әбдіразақ Бекнұр Ержанұлы , Адилгазы Серикхан , Айдарханова Куляш Нурсаиновна , Сейтжан Айнаш Ануарқызы , Сапашев Ораз Сапашұлы , Бейсембаев Галымжан Шамшадинович , Турсынкулова Динара Ахановна ,
0
1
0
2
Customer МНВО РК
Information on the executing organization
Short name of the ministry (establishment) Нет
Full name of the service recipient
Некоммерческое акционерное общество "Университет Нархоз"
Abbreviated name of the service recipient Университет Нархоз
Abstract

Объект исследования - общественные отношения, возникающие при применении уголовного законодательства Республики Казахстан, в части обеспечения аутентичности двуязычных текстов законов и единообразия юридической терминологии.

Зерттеу объектісі - Қазақстан Республикасының қылмыстық заңнамасын қолдану барысында туындайтын қоғамдық қатынастар, атап айтқанда, заңдардың екі тілдегі мәтіндерінің аутенттілігін және құқықтық терминологияның бірыңғайлығын қамтамасыз ету мәселелері.

Цель исследования - разработка научно обоснованной базы данных юридической терминологии, обеспечивающей аутентичность двуязычных текстов уголовных законов, включающей цифровые инструменты и процедурные решения.

Зерттеу мақсаты - қылмыстық заңдардың екі тілдегі мәтіндерінің аутенттілігін қамтамасыз ететін, цифрлық құралдар мен рәсімдік шешімдерді қамтитын ғылыми негізделген құқықтық терминология дерекқорын әзірлеу.

Методы исследования включают доктринальный мониторинг и правовой анализ, сравнительно-правовой и лингвистический (сопоставительный) анализ, структурно-функциональный подход, интеграция ИТ-инструментов (headless-CMS, REST-API) при создании онлайн-базы терминов, междисциплинарная экспертиза.

Зерттеу әдістері - доктриналық мониторинг пен құқықтық талдау, салыстырмалы-құқықтық және лингвистикалық (салыстырмалы) талдау, құрылымдық-функционалдық тәсіл, онлайн терминологиялық базаны жасау барысында ІТ құралдарын (headless CMS, REST API) біріктіру, пәнаралық сараптама.

Научная значимость заключается в обосновании модели лингвистической аутентичности уголовного законодательства и в создании прототипа единой научной базы юридической терминологии на государственном языке, обеспечивающей стандартизацию и воспроизводимость переводческих решений в двух языковых версиях закона. Практическая значимость состоит в разработке и апробации: - онлайн-базы данных по юридической терминологии в сфере уголовного права (онлайн толковый словарь «sozz.kz»); - веб-ресурса «zakon-garmony.kz» для трансляции результатов мониторинга, публикаций и рекомендаций. Инструменты ориентированы на правотворчество, правоприменение, переводческую практику и юридическое образование. Получены охранные документы на базу данных и программный продукт.

Ғылыми маңыздылығы қылмыстық заңнаманың лингвистикалық аутентичностық моделін негіздеуде және заңның екі тілдік нұсқасындағы аударма шешімдерінің стандартталуы мен қайталануын қамтамасыз ететін мемлекеттік тілдегі заң терминологиясының бірыңғай ғылыми базасының прототипін құруда болып табылады. Практикалық маңыздылығы келесілерді әзірлеу және сынақтан өткізуден тұрады: Қылмыстық құқық саласындағы заң терминологиясы бойынша онлайн деректер базасы (онлайн түсіндірме сөздігі «sozz.kz»); Мониторинг нәтижелерін, жарияланымдарды және ұсыныстарды таратуға арналған «zakon-garmony.kz» веб-ресурсы. Құралдар құқық шығармашылығына, құқық қолдануға, аудармашылық практикаға және заң біліміне бағытталған. Деректер базасы мен бағдарламалық өнімге қорғау құжаттары алынды.

Основные конструктивные и технико-экономические показатели: формирование корпуса унифицированных терминов, архитектура и функционал многоязычной терминологической системы, процедуры модерации, статистика использования и интеграционные возможности через API.

Негізгі құрылымдық және техникалық-экономикалық көрсеткіштер: біріздендірілген терминдер корпусының қалыптасуы, көптілді терминологиялық жүйенің архитектурасы мен функционалы, модерация рәсімдері, пайдалану статистикасы және API арқылы ықпалдасу мүмкіндіктері.

Результаты представлены и обсуждены на международных научно-практических мероприятиях, в том числе на международной научно-практической конференции 18 апреля 2025 года «Современные проблемы взаимодействия органов государственной власти с институтами гражданского общества», проведенной в рамках реализации проекта в Университете Нархоз (в т.ч. Нархоз, 27.11.2024), опубликованы ряд статей в журналах, рекомендованных уполномоченным органом и издан Терминологический словарь, созданы: онлайн-база данных по юридической терминологии в сфере уголовного права (онлайн толковый словарь «sozz.kz»); веб-ресурса «zakon-garmony.kz» для трансляции результатов мониторинга, публикаций и рекомендаций.

Зерттеу нәтижелерін енгізу деңгейі: нәтижелер халықаралық ғылыми-тәжірибелік іс-шараларда, соның ішінде 2025 жылғы 18 сәуірде Нархоз университетінде өткізілген «Мемлекеттік билік органдары мен азаматтық қоғам институттарының өзара іс-қимылының өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияда (соның ішінде Нархоз, 27.11.2024) ұсынылып, талқыланды. Зерттеу нәтижелері бойынша уәкілетті орган ұсынған журналдарда бірнеше мақала жарияланды, терминологиялық сөздік басылып шықты, сондай-ақ келесі ресурстар құрылды: қылмыстық құқық саласындағы құқықтық терминологияның онлайн дерекқоры (sozz.kz онлайн түсіндірме сөздігі); мониторинг нәтижелерін, жарияланымдар мен ұсынымдарды таратуға арналған zakon-garmony.kz веб-ресурсы.

Результаты окажут влияние на науку и технологии, поскольку могут послужить ценным информационным ресурсом для ученых и практиков, для студентов и докторантов. Созданные в рамках программы ресурсы будут способствовать развитию юридической науки, выступая стандартом юридической терминологии в области уголовного права, что также поспособствует более эффективному юридическому образованию и осуществлению юридической практической деятельности. В рамках программы также будет осуществлено междисциплинарное сотрудничество, что позволит объединить знания из различных областей науки и информационных технологий в деле создания единых и доступных юридических ресурсов.

Алынған нәтижелер қылмыстық құқық ғылымының мемлекеттік тілде дамуына, заңдардың барлық азаматтарға қолжетімді болуына, заң шығармашылық процесін кезең-кезеңмен мемлекеттік тілге көшіруге, сондай-ақ қазақ тілінде бірыңғай құқықтық терминологияның қалыптасуына бастама береді.

Область применения исследования: обеспечит массовое и правильное использование государственного языка в сфере уголовного права (в законодательной сфере, в судебной системе, в прокуратуре, в адвокатуре, в правоохранительных органах и юридическом образовании).

Зерттеуді қолдану аясы: қылмыстық құқық саласында (заңнамалық салада, сот жүйесінде, прокуратурада, адвокатурада, құқық қорғау органдарында және заңи білім беруде) мемлекеттік тілді жаппай және дұрыс пайдалануды қамтамасыз етеді.

UDC indices
34
International classifier codes
10.00.00;
Readiness of the development for implementation
Key words in Russian
юридическая терминология; лингвистическая аутентичность; унификация терминов; правовая определенность; терминологическая база данных; терминологическая база данных;
Key words in Kazakh
заң терминологиясы; лингвистикалық бірізділік; терминдерді біріздендіру; құқықтық айқындық; терминологиялық дерекқор; терминологическая база данных;
Head of the organization Арғынбаева Жанар Жұмағалиқызы /
Head of work Избасова Асель Борановна Доктор философии (PhD) по специальности 6D030100-Юриспруденция / нет
Native executive in charge Омарова Айман Бекмуратовна доцент