The object of research, development or design (in Russian) : многокомпонентные керамики, тонкопленочные покрытия, оксидные керамики, радиационно-стойкие материалы, топливные элементы.

The object of research, development or design (in Kazakh) : көп компонентті керамикалар, жұқа пленкалы жабындар, оксидті керамикалар, радиацияға төзімді материалдар, отын элементтері.

Aim of work (in Russian) : Цель программы заключается в поиске и изучении фундаментальных и прикладных решений в области создания и модификации высокопрочных, тугоплавких, жаропрочных теплозащитных композитных керамик и твердотопливных оксидных элементов, способных работать в экстремальных условиях, а также при воздействии агрессивных сред.

Aim of work (in Kazakh) : Бағдарламаның мақсаты экстремалды жағдайларда, сондай-ақ агрессивті ортада жұмыс істей алатын жоғары беріктігі бар, баяу балқитын, ыстыққа төзімді жылусақтағыш композитті керамикалар мен қатты отынды оксиді элементтерін жасау және түрлендіру саласындағы іргелі және қолданбалы шешімдерді іздеу және зерттеу болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Методология включает твердофазный механохимический синтез, термическое спекание, магнетронное напыление, электронную и атомно-силовую микроскопию, рентгенофазовый и энергодисперсионный анализ, спектроскопические и механические испытания.

Методы исследования (на казахском) : Әдістеме қатты фазалы механохимиялық синтезді, термиялық қақтауды, магнетронды бүркуді, электронды және атомдық күштік микроскопияны, рентгендік фазалық және энергия дисперсиялық талдауды, спектроскопиялық және механикалық сынақтарды қамтиды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Получены многокомпонентные керамики на основе ZrO2, WO3, Bi2O3, ZnO, TeO2, CeO2 с улучшенными теплоизоляционными, радиационно-стойкими и механическими характеристиками, разработаны покрытия с повышенной устойчивостью к износу и высокотемпературной деградации, а также твердооксидные топливные элементы, пригодные для эксплуатации при 400–600 °С. Новизна заключается в комплексной радиационной модификации и подборе оптимальных составов для повышения эксплуатационных свойств. Практическая значимость работы состоит в возможности создания новых производств по выпуску композитных керамик, топливных элементов и экранирующих материалов в Республике Казахстан. Это позволит снизить затраты на ремонт и повысить надежность оборудования, а также укрепить позиции страны в области разработки новых материалов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : ZrO2, WO3, Bi2O3, ZnO, TeO2, CeO2 негізінде жетілдірілген жылу оқшаулағыш, радиацияға төзімді және механикалық сипаттамалары бар көпкомпонентті керамикалар алынды, тозуға және жоғары температуралық деградацияға төзімділігі арттырылған жабындар әзірленді, сондай-ақ 400–600 °C температура аралығында пайдалануға жарамды қатты оксидті отын элементтері жасалды. Жаңалығы – пайдалану қасиеттерін арттыру үшін кешенді радиациялық модификациялау мен оңтайлы құрамдарды таңдау. Жұмыстың практикалық маңыздылығы Қазақстан Республикасында композиттік керамика, отын элементтері мен экрандаушы материалдар шығару бойынша жаңа өндірістер құру мүмкіндігінен тұрады. Бұл жөндеу шығындарын азайтуға және жабдықтың сенімділігін арттыруға, сондай-ақ жаңа материалдарды әзірлеу саласындағы елдің позициясын нығайтуға мүмкіндік береді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Научно-технический эффект реализации программы заключается в создании ряда технологических решений, связанных с созданием новых технологических производств по выпуску и модификации композитных керамик, твердотопливных оксидных элементов и экранирующих материалов, которые позволят развить новые производства на территории Республики Казахстан, а также войти Казахстану в ряды стран, активно занимающихся созданием новых типов материалов для приборостроения, конструкционных материалов и т.д.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Бағдарламаны іске асырудың ғылыми-техникалық әсері Қазақстан Республикасының аумағында жаңа өндірістерді дамытуға, сондай-ақ Қазақстанға құрылғы жасау, құрылымдық материалдар және т. б. жасау үшін материалдардың жаңа түрлерін жасаумен белсенді айналысатын елдер қатарына кіруге мүмкіндік беретін композиттік керамикаларды, қатты отын оксиді элементтерін және экрандаушы материалдарды шығару және модификациялау жөніндегі жаңа технологиялық өндірістерді құруға байланысты бірқатар технологиялық шешімдерді жасаудан тұрады.

Level of implementation (in Russian) : не предусмотрено.

Level of implementation (in Kazakh) : қарастырылмаған.

Efficiency (in Russian) : Все поставленные задачи были выполнены в срок и в полном объеме.

Efficiency (in Kazakh) : Барлық қойылған міндеттер мерзімінде және толық көлемде орындалды.

Field of application (in Russian) : микроэлектроника, топливные элементы, керамические материалы для ядерной и водородной энергетики, экранирующие материалы.

Field of application (in Kazakh) : микроэлектроника, отын элементтері, ядролық және сутегі энергетикасына арналған керамикалық материалдар, экрандаушы материалдар.