The object of research, development or design (in Russian) : Объекты исследований - являются 8 видов хозяйственно-ценных лекарственных растений (Achillea millefolium L., Aconitum leucostomum Vorosch., Bupleurum multinerve DC., Epilobium angustifolium L., Filipendula ulmaria (L.) Maxim., Inula helenium L., Sanguisorba officinalis L., Veratrum lobelianum Bernh.), произрастающие на территории Казахстанского Алтая, и 4 редких лекарственных растений: Paeonia anomala L., Allium microdictyon Prokh., Rhodiola quadrifida (Pall.) Fisch. & C.A. Mey. и Rhodiola rosea L.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандары - Қазақстан Алтайы аумағында өсетін 8 шаруашылық тұрғыдан бағалы дәрілік өсімдік түрлері: Achillea millefolium L., Aconitum leucostomum Vorosch., Bupleurum multinerve DC., Epilobium angustifolium L., Filipendula ulmaria (L.) Maxim., Inula helenium L., Sanguisorba officinalis L., Veratrum lobelianum Bernh. және 4 сирек кездесетін дәрілік өсімдік: Paeonia anomala L., Allium microdictyon Prokh., Rhodiola quadrifida (Pall.) Fisch. & C.A. Mey., Rhodiola rosea L.

Aim of work (in Russian) : Оценка ресурсного потенциала хозяйственно ценных лекарственных растений и изучение современного состояния популяций редких лекарственных растений казахстанской части Алтая, подверженных интенсивным заготовкам.

Aim of work (in Kazakh) : Шаруашылық құнды дәрілік өсімдіктердің ресурстық әлеуетін бағалау және қарқынды жинауға ұшыраған Алтайдың қазақстандық бөлігінің сирек кездесетін дәрілік өсімдіктер популяцияларының қазіргі жағдайын зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Методы исследований: общепринятые классические флористические, геоботанические, картографические. В полевых условиях использовался традиционный метод маршрутно-рекогносцировочный. Сбор и обработка гербарного материала проводились по общепринятой методике. В точках, фиксированных на местности прибором GPS, проводилось детальное геоботаническое описание присутствующих растительных сообществ. Камеральная обработка, идентификация видов проводились в лаборатории: после полевых работ, материал подвергался дополнительной сушке и просмотру с помощью бинокулярного микроскопа.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері: жалпы қабылданған классикалық флористикалық, геоботаникалық және картографиялық әдістер қолданылды. Далалық жағдайда маршрутты-барлау тәсілі пайдаланылды. Гербарий материалдарын жинау мен өңдеу жалпы қабылданған әдістеме бойынша жүргізілді. GPS құралымен белгіленген нүктелерде өсімдік қауымдастықтарының егжей-тегжейлі геоботаникалық сипаттамасы жасалды. Камералдық өңдеу мен түрлерді анықтау зертханалық жағдайда жүргізілді: далалық жұмыстардан кейін материал қосымша кептіріліп, бинокулярлық микроскоп арқылы қаралды.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате исследований установлено, что на территории Западного и Южного Алтая имеются значительные промышленные запасы хозяйственно ценных лекарственных растений. В Западном Алтае выявлены крупные скопления Filipendula ulmaria (538,5 т), Veratrum lobelianum (до 2180,1 т), Sanguisorba officinalis (568,6 т) и Chamaenerion angustifolium (395,2 т). Местные запасы Aconitum leucostomum, Inula helenium, Achillea millefolium и Bupleurum multinerve пригодны для нужд аптечной сети. На Южном Алтае ресурсы 8 видов оценены в 98 популяциях, при этом у шести из них объём использования превышает 100 т, что свидетельствует о высоком потенциале рационального использования растительных ресурсов региона. Изучено современное состояние популяций четырёх редких видов (Paeonia anomala, Allium microdictyon, Rhodiola rosea, Rhodiola quadrifida) и предложены меры их охраны: ограничение антропогенной нагрузки, введение в культуру и включение в Красную книгу Казахстана. Разработаны рекомендации по рациональному использованию восьми видов с учётом экологии, биоморфологии и сроков заготовки. Составлены карты распространения, что создаёт основу для устойчивого управления фиторесурсами Алтая.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері бойынша Батыс және Оңтүстік Алтайда шаруашылық тұрғысынан құнды дәрілік өсімдіктердің айтарлықтай өндірістік қоры анықталды. Батыс Алтайда Filipendula ulmaria (538,5 т), Veratrum lobelianum (2180,1 т), Sanguisorba officinalis (568,6 т) және Chamaenerion angustifolium (395,2 т) ірі шоғырлары тіркелді. Aconitum leucostomum, Inula helenium, Achillea millefolium және Bupleurum multinerve түрлерінің жергілікті қорлары дәріханалық қажеттіліктерге жарамды. Оңтүстік Алтайда 8 түрдің 98 популяциясы зерттеліп, алтауының пайдалану қоры 100 т-дан асты. Төрт сирек түрдің (Paeonia anomala, Allium microdictyon, Rhodiola rosea, Rhodiola quadrifida) популяциялық жағдайы бағаланып, қорғау шаралары ұсынылды: антропогендік жүктемені азайту, мәдениетке енгізу және Қызыл кітапқа қосу. Сегіз түр бойынша экологиясы, биоморфологиясы, жинау мерзімдері және жыл сайынғы ресурстық әлеуеті ескерілген ұтымды пайдалану ұсынымдары жасалды. Популяциялар карталары орманшылықтармен сәйкестендіріліп әзірленді, бұл Қазақстан Алтайы фиторесурстарын тұрақты басқаруға негіз қалайды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Данный проект не предусматривает разработки конструктивных и технико-экономических решений.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Бұл жоба сындарлы және техникалық-экономикалық шешімдерді әзірлеуді көздемейді.

Level of implementation (in Russian) : внедрение не предусмотрено.

Level of implementation (in Kazakh) : енгізу қарастырылмаған.

Efficiency (in Russian) : не предусмотрено.

Efficiency (in Kazakh) : қарастырылмаған.

Field of application (in Russian) : Целевые потребители полученных результатов, в том числе по субъектному составу: Природоохранные учреждения Казахстана, студенты и преподаватели Высших учебных заведений, научное сообщество.

Field of application (in Kazakh) : Алынған нәтижелердің мақсатты тұтынушылары, оның ішінде пәндік құрамы бойынша: Қазақстанның табиғатты қорғау мекемелері, жоғары оқу орындарының студенттері мен оқытушылары, ғылыми қоғамдастық.