The object of research, development or design (in Russian) : Слива, апельсин, абрикос, яблоко и ягоды клюква, облепиха, малина, дыня приобретенный у ТОО «Амангелді», СПК «Елнур Айдар» и Company «Melon Juice Co», четыре варианта консервированной продукции: 1. овощные обеденные консервы (два рецептурных варианта: суп-пюре из тыквы и суп-пюре из тыквы с имбирем), 2. овощные закусочные консервы (два рецептурных варианта: с гречкой и с булгуром), местное растительное сырье из Алматинской области – разные сорта яблок, из бахчевых дыня, тыквы, укроп, чеснок, петрушка, сельдерей, перец красный, базилик.

The object of research, development or design (in Kazakh) : жемістер мен жидектер: қара өрік, апельсин, өрік, алма және жидектер мүкжидек, теңіз шырғанағы, таңқурай, қауын «Амангелді» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі, Елнұр Айдар СПК және Melon Juice Co, Консервіленген тағамның төрт нұсқасы: 1. Консервіленген көкөніс кешкі ас (рецепттің екі нұсқасы: асқабақ пюресі сорпасы және зімбір қосылған асқабақ пюресі сорпасы), 2. Консервіленген көкөніс тағамдары (рецепт бойынша екі нұсқа: қарақұмық және булгур қосылған), Алматы облысынан алынған жергілікті өсімдік шикізаты – алманың, бақшаның, асқабақтың әртүрлі сорттары, бақша дақылдары-асқабақ, кәді; жеміс дақылдары – алма, өрік; жидектер – таңқурай, қарақат, аскөк, сарымсақ, ақжелкен, балдыркөк, қызыл бұрыш, насыбайгүл.

Aim of work (in Russian) : Целью научно-исследовательской работы является научное обоснование расширения ассортимента ежедневных продуктов питания, обогащенные природными антиоксидантами и биологически активными веществами, на основе отечественного растительного сырья.

Aim of work (in Kazakh) : Ғылыми-техникалық бағдарламаның негізгі мақсаты отандық өсімдік материалдары негізінде табиғи антиоксиданттар мен биологиялық белсенді заттармен байытылған күнделікті тамақ өнімдерінің ассортиментін кеңейтудің ғылыми негіздемесі болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Выполнение программы реализовано с использованием следующих методов исследований: - термодинамический метод, основанный на анализе состояние воды, содержащейся в плодовых и ягодных культурах, позволяющий установить степень извлечение антиоксидантных веществ, т.е. полифенолов; - прикладные – проведение экспериментов с использованием метода планирования экспериментов; - физико – химические методы анализа сырья и продуктов: растровый электронный микроскоп JSM – 6490LV с системой энергодисперсионного микроанализа INSA Energy (Япония), спектрометр с индуктивно связанной плазмой ИПС-МС Varian- 820MS. В работе также использованы стандартные органолептические, физические, химические, реологические и микробиологические методы исследования сырья, полуфабрикатов и готовой продукции исследований.

Методы исследования (на казахском) : Бағдарлама келесі зерттеу әдістерін қолдану арқылы жүзеге асырылды: - жеміс-жидек дақылдарының құрамындағы судың күйін талдауға негізделген термодинамикалық әдіс, ол антиоксиданттық заттардың экстракция дәрежесін анықтауға мүмкіндік береді, т.б. полифенолдар; - қолданбалы – эксперименттерді жоспарлау әдісін қолдана отырып эксперименттер жүргізу; - шикізат пен өнімді талдаудың физикалық-химиялық әдістері: INSA Energy (Жапония) энергия-дисперсиялық микроталдау жүйесі бар JSM – 6490LV сканерлік электронды микроскоп, IPS-MS Varian-820MS индуктивті байланысқан плазмасы бар спектрометр. Жұмыста сонымен қатар шикізатты, жартылай фабрикаттарды және дайын ғылыми-зерттеу өнімдерін зерттеудің стандартты органолептикалық, физикалық, химиялық, реологиялық және микробиологиялық әдістері қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Исследования показали, что наименьшее содержание влаги отмечено в имбире (6,76%), выше — в куркуме (+13,6%), а максимум в шафране (73,07%). Наибольшая антиоксидантная активность у шафрана (кроцин, флавоноиды), затем у куркумы (куркумин), имбирь остаётся источником гингеролов. Оптимальными образцами признаны №2 для конфитюра и десерта на основе киемы — за счёт сбалансированного состава и устойчивых органолептических свойств. Математическое моделирование подтвердило зависимость реологических параметров от вида нутриентов и антиоксидантов. Пектиновый экстракт из тыквы регулирует липидный профиль и антиоксидантную активность, увеличивает пищевые волокна и снижает микробную обсеменённость. В супах-пюре без имбиря маслянистость снижается, а в вариантах с гречкой возрастает; антиоксидантная активность в зерновых консервах повышается на 164,55 μmol TE/100 g. Все образцы соответствуют санитарным нормам. Экстракт рекомендован как функциональный ингредиент для овощных супов и консервов. Разработаны густые растительные пасты (аппетайзеры) из фруктов, орехов, масел и мёда; проведены анализы, подтверждающие высокое качество. Изучены порошки из плодов и ягод: наибольшая антиоксидантная активность у смородины, аминокислотный состав оптимален у тыквы. Оптимизированы режимы конвективной сушки (влажность ≤8%). Созданы технологии порошков и экстрактов из пряных трав, повышающих питательную и вкусовую ценность продуктов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері бойынша ең төмен ылғал мөлшері имбирде (6,76%), куркумада 13,6%-ға жоғары, ал ең көбі шафранда (73,07%). Ең жоғары антиоксиданттық белсенділік шафранда (кроцин, флавоноидтар), екінші орында куркума (куркумин), ал имбирь гингеролдардың көзі ретінде құнды. Оптималды үлгілер – №2 конфитюр мен киема негізіндегі десерт, олардың теңгерімді құрамы мен жақсы органолептикалық қасиеттері ерекшеленеді. Математикалық модельдеу реологиялық параметрлердің нутриенттер мен антиоксиданттар түріне тәуелді екенін көрсетті. Асқабақ пектин экстракты липидтік профиль мен антиоксиданттық белсенділікті реттейді, тағамдық талшықты арттырады және микробиологиялық көрсеткіштерді жақсартады. Имбирьсіз пюре-сорпаларда майлылық азайып, қарақұмық қосылған консервілерде артады; антиоксиданттық белсенділік 164,55 μmol TE/100 г-ға өседі. Барлық үлгілер санитарлық нормаға сай. Экстракт көкөніс сорпалары мен консервілердің функционалды ингредиенті ретінде ұсынылады. Жеміс, жаңғақ, майлы дақыл және бал негізінде қою өсімдік пасталары жасалып, жоғары сапасы дәлелденді. Бақша және жеміс-жидек ұнтақтары зерттелді: ең жоғары антиоксиданттық белсенділік – қарақатта, аминқышқылдық құрамы ең жақсысы – асқабақта. Конвективті кептіру режимі оңтайландырылды (ылғал ≤8%). Дәмдік шөптерден алынған ұнтақтар мен экстрактілер өнімдердің дәмдік және тағамдық құндылығын арттырады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Реализация данной программы будет способствовать решению проблемы безотходной переработке растениеводческой продукции с использованием всех его составляющих: белков, жиров, минеральных солей, биологически активных веществ, а также обеспечения населения Казахстана экологически чистыми продуктами питания из местного сырья, с целью снижения роста заболеваемости, укрепления здоровья людей и повышения социальной и профессиональной активности населения и повышение благосостояния народа. Разработанные технологии позволят более рационально использовать значительные ресурсы страны.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Бұл бағдарламаны іске асыру өсімдік шаруашылығы өнімдерін оның барлық құрамдас бөліктерін: белоктарды, майларды, минералды тұздарды, биологиялық белсенді заттарды пайдалана отырып, қалдықсыз өңдеу мәселесін шешуге, сондай-ақ Қазақстан халқын жергілікті шикізаттан экологиялық таза азық-түлік өнімдерімен қамтамасыз етуге көмектеседі. сырқаттанушылықтың өсуін азайту және адамдардың денсаулығын жақсарту және халықтың әлеуметтік және кәсіби белсенділігін арттыру және халықтың әл-ауқатын жақсарту мақсатында материалдар. Дамыған технологиялар елдің қомақты ресурстарын ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Программа направлена на решение вопросов повышения конкурентоспособности и экономической эффективности предприятий перерабатывающей и пищевой промышленности в Республике Казахстан.

Efficiency (in Kazakh) : Бағдарлама Қазақстан Республикасындағы өңдеу және тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарының бәсекеге қабілеттілігін және экономикалық тиімділігін арттыру мәселелерін шешуге бағытталған.

Field of application (in Russian) : Перерабатывающая и пищевая промышленность

Field of application (in Kazakh) : Қайта өңдеу және тамақ өнеркәсібі