The object of research, development or design (in Russian) : Азагетероциклы с различными фармакофорными фрагментами.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Әртүрлі фармакофор фрагменттері бар азагетероциклдер.

Aim of work (in Russian) : Цель работы - разработка новых органических молекул-мишеней с азагетероциклическими фармакофорными фрагментами с потенциальной регулирующей/стимулирующей рост и развитие растений и/или иммунорегулирующей/стимулирующей активностью для нужд сельского хозяйства и/или медицины и установление строения полученных азагетероциклических производных. .

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыс мақсаты - функционалды түрде алмастырылған аза- және/немесе диаза- циклогександы β-циклодекстриннің кешен түзілу заңдылықтарын зерттеу, сондай-ақ физика-химиялық талдау әдістерімен инкапсуляцияланған және макроциклді молекулалардың бағдары мен динамикасын анықтауға қабілетті эксперименттік әдістемені әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования классические методы органической химии, физико-химические методы установления строения (спектроскопия ЯМР, ИК спектроскопия и др.).

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері классикалық органикалық химия әдістері, құрылымды анықтаудың физика-химиялық әдістері (ЯМР спектроскопиясы, ИҚ спектроскопиясы және т.б.).

Obtained results and novelty (in Russian) : Полученные результаты и новизна получены новые азагетероциклы с различными фармакофорными фрагментами. Cостав и строение синтезированных новых производных подтверждены результатами ИК- и ЯМР спектральными данными.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алынған нәтижелер және жаңашылдығы әр түрлі фармакофор фрагменттері бар жаңа азагетероциклдер алынды. Синтезделген жаңа туындылардың құрамы мен құрылымы ИҚ- және ЯМР-спектрлік мәліметтермен расталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В условиях однореакторной трехкомпонентной классической реакции Кабачника-Филдса фторирования имидазола 0,073 моль 2–фторбензальдегидом и 0,088 моль 2,3-трифторметилбензальдегидами в присутсвии диалкилфосфита при постоянном перемешивании при 70-90оС приводит к получению диэтил ((1H-имидазол-1-ил)(2-(трифторметил)фенил)метил)фосфоната, диэтил ((1H-имидазол-1-ил)(3-(трифторметил)фенил)метил)фосфоната и диметил ((2-фторфенил)(1H-имидазол-1-ил)метил)фосфоната с выходами 75-81%. В условиях классической реакции Кабачника-Филдса фторирование протекает в течение 36 ч.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Бір реакторлы үш компонентті классикалық реакция жағдайында имидазол 0,073 моль 2-фторбензальдегид және 0,088 моль 2,3-триформетилбензальдегидтері диалкилфосфитте 70 -90оС-де тұрақты араластырумен фторлау ((1H-имидазол-1-ил)(2-(трифторметил)фенил)метил)фосфонат, диэтил ((1H-имидазол-1-ил)(3-(трифторметил)фенил)метил)фосфонат пен диметил ((2-фторфенил)(1H-имидазол-1-ил)метил)фосфонаттың 75-81 % шығыммен алынуына әкеледі. Классикалық Кабачник-Филдс реакциясы жағдайында фторлау 36 сағат ішінде жүреді.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : В условиях ультразвуковой активации аминофосфорилирование по Кабачнику-Филдса протекает в течение 25 мин в сухих условиях (окись алюминия). Получен аминофосфонат с выходом 62 % в виде вязкого масло. Биоскрининг на семенах и проростках пшеницы сорта «Казахстанская 10», обработанных препаратом ХЗР-103, продемонстрировал высокие показатели: энергия прорастания составила 95,0%, что существенно выше по сравнению с контролем (82,0%) и другими вариантами обработки. Отмечено также улучшение лабораторной всхожести и интенсивности прорастания. Средняя высота проростков составила 11,5 см, что на 2 см выше, чем в контрольной группе.

Efficiency (in Kazakh) : Ультрадыбыстық белсендіру жағдайында Кабачник–Филдс әдісі бойынша аминфосфорилдеу реакциясы құрғақ ортада (алюминий тотығының қатысуымен) 25 минут ішінде жүреді. Нәтижесінде 62% шығыммен тұтқыр май түріндегі аминофосфонат алынды. Биоскрининг нәтижелері көрсеткендей, «Қазақстандық 10» сортының бидай дәндері мен өскіндеріне ХЗР-103 препаратымен өңдеу олардың өну энергиясын айтарлықтай арттырды — ол 95,0% құрап, бақылау нұсқасымен (82,0%) және басқа өңдеу нұсқаларымен салыстырғанда едәуір жоғары болды. Сондай-ақ зертханада өнгіштіктің және өну қарқындылығының жақсаруы байқалды. Өскіндердің орташа биіктігі 11,5 см болып, бұл бақылау тобына қарағанда 2 см жоғары болды.

Field of application (in Russian) : Область применения в медицине и сельском хозяйстве

Field of application (in Kazakh) : Қолдану саласы медицинада және ауыл шаруашылығында