The object of research, development or design (in Russian) : Угольное топливо, чистые угольные технологии.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Көмір отыны, таза көмір технологиялары.

Aim of work (in Russian) : Целью данного проекта является- рационализация процессов сжигания жидкого и твердого топлива, путем разработки технологии термической переработки угля для замены растопочного мазута и угля на получаемое газообразное топливо, что повысит экономичность и эффективность работы котлоагрегатов.

Aim of work (in Kazakh) : Бұл жобаның мақсаты-жанғыш мазут пен көмірді алынған газ тәрізді отынға ауыстыру үшін көмірді термиялық өңдеу технологиясын әзірлеу арқылы сұйық және қатты отынды жағу процестерін ұтымды ету, бұл қазандық агрегаттарының тиімділігі мен тиімділігін арттырады.

Методы исследования (на русском) : За период реализации проекта применялись следующие методы исследования: 1) литературный обзор и патентный поиск, анализ; 2) Экспериментальные исследования трех видов Казахстанских углей на возможность получения летучих горючих веществ, используемых в технологии: - определение массового выхода горючих летучих веществ, в зависимости от температуры нагрева; 3) Расчетный - определение количественного состава горючего газа, определение влияния температуры и времени нагрева образцов угля на массовый и количественный состав получаемого горючего газа; 4)Моделирование процесса нагрева угля при использовании программного обеспечения для мультифизического моделирования реальных устройств COMSOL Multiphysics.

Методы исследования (на казахском) : Жобаны іске асыру кезеңінде мынадай зерттеу әдістері қолданылды: 1) әдеби шолу және патенттік іздеу, талдау; 2) технологияда пайдаланылатын Ұшпа жанғыш заттарды алу мүмкіндігіне қазақстандық көмірдің үш түрін эксперименттік зерттеу: - қыздыру температурасына байланысты жанғыш ұшпа заттардың жаппай шығуын анықтау; 3) есептік-жанармайдың сандық құрамын анықтау 4) COMSOL Multiphysics нақты құрылғыларын мультифизикалық модельдеу үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану кезінде көмірді қыздыру процесін модельдеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1) Разработана чистая угольная технология для получения летучих горючих веществ, выделяемых при термической обработке угля и эскизный проект. 2)Экспериментально исследованы три вида угля: Шубаркульского, Майкубенского, Сарыадырскогоместорождений на возможность получения летучих горючих веществ, используемых в технологии. 3) На основании анализа экспериментальных и расчетных параметров определены энергетически и экономически наиболее приемлемые режимы и параметры термического процесса нагрева. 4) Построена физико- математическая модель топочного пространства камеры нагрева. Математическая модель включает температурные диапазоны максимального выделения летучих горючих газов в условиях получения дополнительной теплоты. Отработана физическая модель реактора горизонтального типа с оптимальным температурным режимом и основные зоны: зона сушки угля, подъема температуры и изотермического прогрева с учетом линий тока градиентов температур и влажности при послойном исследовании угля при заданной загрузке реактора. 5) Разработана схема комплексного энергообеспечения удаленных малых поселков: тепловой и электрической энергией, а также газом для бытовых нужд. 6) Разработан технический проект камеры нагрева при использовании углей казахстанских месторождений для извлечения летучих горючих веществ.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1) Алдын ала жобамен бірге көмірді термиялық өңдеу кезінде бөлінетін ұшатын жанғыш заттарды алудың таза көмір технологиясы әзірленді. 2) Технологияда қолданылатын ұшқыш жанғыш заттарды алудың орындылығы үшін Шұбаркөл, Майкөбен, Сарыадыр кен орындарынан көмірдің үш түрі тәжірибелік түрде зерттелді. 3) Тәжірибелік және есептелген параметрлерді талдау негізінде жылулық қыздыру процесінің энергетикалық және экономикалық тұрғыдан ең тиімді режимдері мен параметрлері анықталды. 4) Жылыту камерасының жану камерасының физика-математикалық моделі құрастырылды. Математикалық модель қосымша жылу шығару жағдайында максималды ұшатын жанғыш газды шығару үшін температура диапазондарын қамтиды. Оңтайлы температуралық жағдайлары және оның негізгі аймақтары бар көлденең реактордың физикалық моделі әзірленді: көмірді кептіру аймағы, температураның көтерілу аймағы және изотермиялық жылыту аймағы, реактордың берілген жүктемесі кезінде көмірді қабат-қабатты зерттеу кезінде температура мен ылғал градиенттерінің ағынының сызықтарын ескере отырып. 5) Шалғайдағы шағын ауылдарды энергиямен қамтудың кешенді схемасы әзірленді, оның ішінде жылумен және электрмен, сондай-ақ тұрмыстық қажеттіліктерді газбен қамтамасыз ету. 6) Ұшатын жанғыш заттарды алу үшін қазақстандық кен орындарының көмірін пайдаланатын жылыту камерасының техникалық жобасы әзірленді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В результате исследований можно констатировать, что разработанная технология безмазутной растопки котлоагрегатов горючими летучими веществами позволяет исключить использование мазута или природного газа для растопки котла и поддержания устойчивого воспламенения пылевидного факела, при работе котла с пониженными нагрузками. Это дает значительное снижение финансовых затрат, связанных с дороговизной мазута. Также снижаются расходы энергии на собственные нужды станции, связанные с мноступенчатой подготовкой мазута к сжиганию. Повышается экономичность, экологичность и эффективность работы котлоагрегатов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу нәтижесінде қазандық агрегаттарын жанғыш ұшқыш заттармен мазутсыз жағудың әзірленген технологиясы қазандықты жағу үшін мазутты немесе табиғи газды пайдалануды болдырмайды және шаң отының тұрақты тұтануын қамтамасыз етеді деп айтуға болады. қазандық төмендетілген жүктемелерде жұмыс істейді. Бұл мазуттың жоғары құнына байланысты қаржылық шығындардың айтарлықтай төмендеуін қамтамасыз етеді. Мазутты жағуға көп сатылы дайындаумен байланысты станцияның өз қажеттіліктері үшін энергия шығыны да төмендейді. Қазандық қондырғыларының тиімділігі, экологиялық тазалығы және жұмыс тиімділігі артады.

Level of implementation (in Russian) : По результатам выполненных работ в отчетный период опубликованы: 3 статьи в изданиях, индексируемых в Science Citation Index Expanded базы Web of Science и (или) имеющих процентиль по CiteScore в базе Scopus не менее 35. 5 Статей в журналах, рекомендованных КОКСНВО. 1 Монография.

Level of implementation (in Kazakh) : Есепті кезеңде орындалған жұмыстардың нәтижелері бойынша мыналар жарияланды: Web of Science дерекқорының Science Citation Index Expanded индексінде және/немесе Scopus деректер базасында CiteScore пайыздық көрсеткіші кемінде 35 болатын журналдарда 3 мақала. Ресей Федерациясының Ғылым және мәдени ұйымдар комитеті ұсынған журналдарда 5 мақала. 1 монография.

Efficiency (in Russian) : В результате применения разработанной технологии на станции повышается экономичность, экологичность и эффективность работы котлоагрегатов.С учетом наблюдающейся в последнее время тенденции опережающего роста цен на мазут, по сравнению с ценами на уголь, связанного с углублением переработки нефти, можно ожидать, что эффективность использования технологии на ТЭС в будущем будет возрастать.

Efficiency (in Kazakh) : Станцияда әзірленген технологияны қолдану нәтижесінде қазандық қондырғыларының үнемділігі, экологиялық тазалығы және тиімділігі артады.Мазут бағасының көмір бағасымен салыстырғанда соңғы кездегі жедел өсу үрдісін ескере отырып, мұнай өңдеуді тереңдетумен байланысты технологияны пайдалану тиімділігі артады ЖЭС болашақта артады деп күтуге болады.

Field of application (in Russian) : Разработанная чистая угольная технология, может быть использована на всех ТЭС и котельных, где в качестве основного топлива используется уголь, а также для автономного энергоснабжения отдельно расположенных объектов.

Field of application (in Kazakh) : Әзірленген таза көмір технологиясын көмір негізгі отын ретінде пайдаланатын барлық жылу электр станциялары мен қазандықтарда, сондай-ақ бөлек орналасқан объектілерді автономды электрмен жабдықтау үшін пайдалануға болады.