The object of research, development or design (in Russian) : Объекты исследований: плазменный разряд токамака КТМ; диагностика томсоновского рассеяния; система подпитки и гашения плазмы на основе газодинамического источника молекулярного пучка; подвижный модуль сегмента дивертора КТМ на основе литиевой КПС; процессы взаимодействия изотопов водорода в условиях последовательного облучения смесью инертных газов, низкоэнергетической дейтериевой плазмой и смешанной водородо-гелиевой (Н + 10% Не)-плазмой образцов вольфрама; система управления плазмой токамака КТМ; ВЧ-система токамака КТМ.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектілері: КТМ токамагының плазмалық разряды; Томсон шашырауын диагностикалау; молекулалық сәуленің газдинамикалық көзі негізінде плазманы қоректендіру және сөндіру жүйесі; литий ҚКЖ негізіндегі КТМ диверторы сегментінің қозғалмалы модулі; сутегі изотоптарының инертті газдар қоспасымен, төмен энергиялы дейтерий плазмасымен және вольфрам үлгілерінің аралас сутегі-гелий (Н + 10% Не) плазмасымен тізбекті сәулелендіру жағдайында өзара әрекеттесу процестері; КТМ токамагы плазмасын басқару жүйесі; КТМ токамагының ЖЖ жүйесі.

Aim of work (in Russian) : Цель исследований – методическое и техническое обеспечение эксплуатации токамака КТМ, проведения исследований физики плазмы для комплексных испытаний кандидатных конструкционных материалов ТЯР.

Aim of work (in Kazakh) : Зерттеудің мақсаты – КТМ токамагын пайдалануды әдістемелік және техникалық қамтамасыз ету, ТЯР кандидаттық конструкциялық материалдарын кешенді сынау үшін плазма физикасын зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Методология проведения работ. В процессе работы выполнены аналитические обзоры, экспериментальные исследования на токамаке КТМ и имитационном стенде с плазменно-пучковой установкой, расчетно-экспериментальные, материаловедческие исследования.

Методы исследования (на казахском) : Жұмыс жүргізу әдіснамасы. Жұмыс барысында талдамалық шолу жасалып, КТМ токамагы мен плазмалық-шоқ қондырғылы имитациялық стендте эксперименттік зерттеулер, есептік-эксперименттік, материалтану зерттеулері орындалды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Результаты работы и их новизна: получены экспериментальные данные по области рабочих параметров токамака КТМ, отработке режимов работы ГДИ с использованием оптимальных параметров для подпитки и гашения плазмы; разработан рабочий проект диагностики томсоновского рассеяния токамака КТМ; создан подвижный модуль сегмента дивертора КТМ с системами контроля и управления рабочими режимами, разработаны методические рекомендации для проведения испытаний с подвижным модулем сегмента дивертора в стендовых условиях; получены данные о зависимости газовыделения из образцов вольфрама, облученных последовательно аргоном и дейтерием; получены результаты сравнительных исследований структуры и физико-механических свойств аустенитных сталей 12Х18Н10Т и AISI 304 с различным содержанием никеля после нейтронного облучения.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жұмыстың нәтижесі мен жаңалығы: КТМ токамагының жұмыс істеу параметрлері бойынша эксперименттік деректер алынды, плазманы қоректендіру және сөндіру үшін оңтайлы параметрлерді пайдалана отырып, ГДК жұмыс режимдері пысықталды; КТМ токамагына арналған Томсон шашырауын диагностикалау жүйесінің жұмыс жобасы әзірленді; жұмыс режимдерін бақылау және басқару жүйелерімен жабдықталған КТМ дивертор сегментінің қозғалмалы модулі жасалды; дивертор сегментінің қозғалмалы модулін стендтік жағдайда сынақтан өткізуге арналған әдістемелік ұсыныстар әзірленді; аргонмен және дейтериймен тізбекті сәулеленген вольфрам үлгілерінен газ бөліну тәуелділігіне қатысты деректер алынды; нейтрондармен сәулелендіруден кейін әртүрлі никель мөлшері бар 12Х18Н10Т және AISI 304 аустениттік болаттың құрылымы мен физика-механикалық қасиеттеріне жүргізілген салыстырмалы зерттеулердің нәтижесі алынды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Получение плазменного разряда токамака КТМ с диверторной конфигурацией в режиме омического нагрева Разработка концептуального дизайна диагностики томсоновского рассеяния для токамака КТМ Разработка технического предложения по использованию ГДИ для гашения плазмы на токамаке КТМ Конструкторская документация подвижного модуля сегмента дивертора МСД токамака КТМ Установка для испытания материалов в плазме (заявка на полезную модель) Разработка технических предложений по повышению эффективности работы системы управления плазмой Эквивалент плазменной нагрузки Разработка способа изучения локализации деформаций в процессе растяжения высокооблученных конструкционных материалов оптическим методом

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Омдық қыздыру режимінде диверторлық конфигурациясы бар токамактың КТМ плазмалық разрядын алу Токамак КТМ үшін томсондық шашырау диагностикасының тұжырымдамалық дизайнын әзірлеу Токамакта КТМ плазманы сөндіру үшін ГДЗ пайдалану бойынша техникалық ұсынысты әзірлеу Токамак КТМ мсд дивертор сегментінің жылжымалы Модулінің конструкторлық құжаттамасы Плазмадағы материалдарды сынауға арналған қондырғы (пайдалы модельге өтінім) Плазманы басқару жүйесінің тиімділігін арттыру бойынша техникалық ұсыныстар әзірлеу Плазмалық жүктеме эквиваленті Оптикалық әдіспен жоғары Сәулеленген құрылымдық материалдарды созу процесінде деформациялардың локализациясын зерттеу әдісін әзірлеу

Level of implementation (in Russian) : Не предусмотрено

Level of implementation (in Kazakh) : Көзделмеген

Efficiency (in Russian) : Подготовка персонала и новых кадров в сфере развития Казахстанской термоядерной науки, решение международных проблем в области управляемого термоядерного синтеза на международном уровне, а также участие в международных научных проектах.

Efficiency (in Kazakh) : Қазақстандық термоядролық ғылымды дамыту саласында персонал мен жаңа кадр даярлау, басқарылатын термоядролық синтез саласындағы халықаралық проблемаларды халықаралық деңгейде шешу, сондай-ақ халықаралық ғылыми жобаларға қатысу.

Field of application (in Russian) : Термоядерная энергетика

Field of application (in Kazakh) : Термоядролық энергетика