The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является нефтенасыщенные горные породы, которые подлежат исследованию в контексте бурения скважин и добычи нефти на поздней стадии эксплуатации месторождений; инновационный гидроударник; смесь углеводородов; технологические жидкости; полиуретановые покрытия.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны- ұңғымаларды бұрғылау және кен орындарын пайдаланудың кеш сатысында мұнай өндіру контекстінде зерттеуге жататын мұнаймен қаныққан тау жыныстары; инновациялық су балғасы; көмірсутектер қоспасы; технологиялық сұйықтықтар; полиуретанды жабындар.

Aim of work (in Russian) : Цель работы заключается в повышении эффективности добычи нефти и газа, снижение затрат на их добычу, увеличение срока службы скважин и снижение рисков возникновения аварийных ситуаций.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты-мұнай мен газ өндірудің тиімділігін арттыру, оларды өндіруге кететін шығындарды азайту, ұңғымалардың қызмет ету мерзімін ұлғайту және төтенше жағдайлардың туындау қаупін азайту.

Методы исследования (на русском) : В данной программе применены методы лабораторно-стендовые испытания; опытно-промышленные испытания на Полигоне; лабораторные тесты на образцах горных пород; эксперименты по определению состава исследуемых проб нефти; тестирование вязкости растворов и прочности гелей блокирующего состава; синтез и смешивание полиуретановых смол для получения антикоррозионных покрытий.

Методы исследования (на казахском) : Бұл бағдарламада зертханалық-стендтік сынақтар; полигондағы тәжірибелік-өнеркәсіптік сынақтар; тау жыныстарының үлгілеріндегі зертханалық сынақтар; зерттелетін мұнай сынамаларының құрамын анықтау бойынша эксперименттер; ерітінділердің тұтқырлығын және блоктаушы құрамдағы гельдердің беріктігін сынау; коррозияға қарсы жабындарды алу үшін полиуретанды шайырларды синтездеу және араластыру әдістері қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе выполнения программы достигнуты все цели и задачи, подтверждающие завершённость и практическую ценность исследований. Разработки охватывают снижение вязкости нефти, прогнозирование парафиноотложений, создание гидроударника, гелеполимерных составов, защитных покрытий и программного обеспечения, что способствует технологическому развитию нефтегазовой отрасли Казахстана. Установлено, что закачка CO₂ снижает вязкость нефти на 30 % при давлении 95–113 бар. Разработан алгоритм расчёта распределения давления в пласте с учётом растворения газа. Создана адаптированная к казахстанским нефтям мульти-твёрдофазная модель (Multisolid) и прикладное ПО для PVT- и WAX-расчётов, подтверждённое лабораторными и полевыми испытаниями. Испытан промышленный гидроударник, обеспечивший прирост скорости проходки до 12 %, снижение энергозатрат на 10 % и себестоимости бурения на 14 %. Оптимизирована концентрация гелеполимерных композиций (0,5 %), обеспечивающая эффективное блокирование высокопроницаемых зон и контролируемое разрушение геля. Разработаны три типа покрытий: ароматическое и алифатическое полиуретановые, а также эпоксидная антикоррозионная грунтовка, формирующие долговечную систему защиты металлоконструкций. Все технологии защищены патентами, прошли лабораторную и полевую апробацию, внедрены в практику и образовательные программы. Результаты опубликованы в журналах Web of Science и Scopus, что подтверждает их научную и прикладную значимость для нефтегазовой отрасли Казахстана.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Бағдарлама нәтижесінде барлық мақсаттар мен міндеттер толық орындалып, зерттеулердің практикалық маңыздылығы дәлелденді. Әзірлемелер мұнайдың тұтқырлығын төмендету, парафин шөгінділерін болжау, гидроұрылғы, гелеполимерлі құрамдар, қорғаныш жабындар және бағдарламалық қамтамасыз етуді қамтиды. 95–113 бар қысымда CO₂ айдау мұнай тұтқырлығын 30 %-ға төмендететіні анықталды. Газдың еруін ескеретін қысым таралу алгоритмі және қазақстандық мұнайларға бейімделген Multisolid моделі жасалды. PVT және WAX есептеріне арналған қолданбалы бағдарлама зертханалық және өндірістік сынақтармен расталды. Өнеркәсіптік гидроұрылғы бұрғылау жылдамдығын 12 %-ға арттырып, энергия шығынын 10 %-ға, құнын 14 %-ға азайтты. 0,5 % гелеполимерлі құрам жоғары өткізгіш аймақтарды тиімді бөгеп, гельдің бақыланатын бұзылуын қамтамасыз етті. Полиуретанды және эпоксидті үш түрдегі қорғаныш жабындар металл құрылымдарын ұзақ мерзімді қорғауды қамтамасыз етті. Барлық технологиялар патенттеліп, сынақтардан өтті, тәжірибеге және білім беру процесіне енгізілді. Нәтижелер Web of Science және Scopus журналдарында жарияланып, олардың ғылыми және қолданбалы құндылығын растады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В ходе проекта созданы и внедрены инновационные решения — новое оборудование, материалы и программные модели, прошедшие лабораторные и полевые испытания. Разработан промышленный прототип комбинированного действия. Диаметр — 172 мм, давление — до 250 бар, частота — до 1500 уд/мин, энергия удара — до 12 кН. Испытания показали рост скорости проходки до 12 %, снижение энергозатрат на 10 % и себестоимости бурения на 14 %. Определено давление смешения 95–113 бар. Закачка CO₂ снижает вязкость нефти на 30 %, увеличивая подвижность и зону вытеснения на 20–25 %. Разработано прикладное ПО для моделирования нефтяных систем с погрешностью расчётов до 5 %. Скорость вычислений выше импортных аналогов на 40 %. Внедрено в учебный и исследовательский процесс. Оптимальная концентрация 0,5 % обеспечивает снижение обводнённости на 15–20 % и расхода реагентов до 35 %. Гель устойчив при 100 °С и 20 МПа, разрушение гипохлоритом натрия — до 95 %. Разработаны три типа покрытий: полиуретановые и эпоксидная грунтовка. Твёрдость — 98 по Шору А, адгезия — 8,3 МПа, срок службы увеличен до 10 лет. Комплекс технологий обеспечил повышение производительности бурения и добычи на 18–26 %, снижение энергозатрат до 20 %, эксплуатационных расходов на 15–25 %, увеличение КИН на 9–10 % и продление ресурса оборудования в 2 раза.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба барысында зертханалық және далалық сынақтардан өткен инновациялық жабдықтар, материалдар және бағдарламалық модельдер әзірленіп, енгізілді. Диаметрі 172 мм, қысымы 250 барға дейінгі өнеркәсіптік прототип жасалып, бұрғылау жылдамдығы 12 %-ға артты, энергия шығыны 10 %-ға, ал құны 14 %-ға азайды. CO₂ айдау мұнайдың тұтқырлығын 30 %-ға төмендетіп, ығыстыру аймағын 20–25 %-ға ұлғайтатыны анықталды. Мұнай жүйелерін модельдеуге арналған бағдарламалық қамтамасыз ету жасалып, есептеу дәлсіздігі 5 %-дан аспайды, жылдамдығы шетелдік аналогтардан 40 %-ға жоғары. 0,5 % гель концентрациясы судың мөлшерін 15–20 %-ға және реагент шығынын 35 %-ға дейін азайтады. Полиуретанды және эпоксидті жабындардың қаттылығы — 98 (Шор А), адгезиясы — 8,3 МПа, қызмет мерзімі — 10 жыл. Технологиялар кешені бұрғылау мен өндіру өнімділігін 18–26 %-ға арттырып, энергия және пайдалану шығындарын азайтып, жабдықтың қызмет мерзімін екі есеге ұзартты.

Level of implementation (in Russian) : Результаты НИОКР прошли лабораторную, полевую и учебно-практическую апробацию и внедрены на уровнях образования, исследований и инженерных подразделений нефтегазовой отрасли. Методика внедрена на уровне инженерных испытаний. Разработаны рекомендации по выбору давления смешения и термобарических условий, используемые при проектировании систем поддержания пластового давления. Результаты включены в учебные материалы Satbayev University. ПО внедрено в учебный и исследовательский процесс Satbayev University и применяется при инженерных расчётах. Корректность подтверждена испытаниями, программа используется как отечественная альтернатива импортным симуляторам. Опытный образец прошёл лабораторные и полевые испытания, подтвердившие прирост скорости проходки на 12 %, снижение энергозатрат на 10 % и себестоимости бурения на 14 %. Подготовлена техническая документация и акты внедрения. Композиции испытаны в лабораторных условиях, подтвердив эффективность регулирования фильтрации и снижения обводнённости. Получен патент, разработаны рекомендации по концентрации и закачке геля, результаты внедрены в исследовательскую и образовательную практику. Полиуретановые и эпоксидные покрытия прошли лабораторные и опытно-промышленные испытания, подтвердив высокую прочность, адгезию и стойкость к коррозии. Результаты используются в лабораторных занятиях и при разработке методик оценки долговечности.

Level of implementation (in Kazakh) : ҒЗТКЖ нәтижелері зертханалық, далалық және оқу-тәжірибелік сынақтардан өтіп, білім беру, зерттеу және мұнай-газ саласының инженерлік бөлімшелерінде енгізілді. Инженерлік сынақтар деңгейінде әдістеме енгізіліп, қабат қысымын ұстау жүйелерін жобалау үшін араластыру қысымы мен термобарикалық жағдайларды таңдау бойынша ұсынымдар әзірленді. Нәтижелер Satbayev University оқу материалдарына енгізілді. Бағдарламалық қамтамасыз ету Satbayev University оқу және зерттеу процесінде қолданылып, инженерлік есептерде импорттық симуляторларға балама ретінде пайдаланылуда. Оның дұрыстығы сынақтармен дәлелденген. Тәжірибелік үлгі сынақтардан өтіп, бұрғылау жылдамдығының 12 %-ға артуын, энергия шығынының 10 %-ға және құнының 14 %-ға төмендеуін көрсетті. Техникалық құжаттама мен енгізу актілері дайындалды. Композициялар фильтрацияны реттеу мен сулануды азайтуда тиімділігін дәлелдеді, патент алынып, гель концентрациясы мен айдау шарттары бойынша ұсынымдар әзірленді. Полиуретанды және эпоксидті жабындар жоғары беріктік, адгезия және коррозияға төзімділігін растады, нәтижелер оқу процесінде және ұзақмерзімділікті бағалау әдістемелерінде қолданылады.

Efficiency (in Russian) : Проведенные исследования помогут улучшить процессы добычи нефти и газа. Новые методы моделирования позволят точнее прогнозировать нефтеотдачу и снизить обводненность скважин, а оптимизированный гидроударник повысит безопасность и эффективность бурения. Полимерные гели и гипохлорит натрия помогут стабилизировать добычу в сложных условиях, а улучшенные полиуретановые покрытия продлят срок службы оборудования. Эти решения снизят затраты на эксплуатацию и транспортировку, обеспечив устойчивое развитие и экономическую эффективность отрасли.

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеулер мұнай мен газ өндіру процестерін жақсартуға көмектеседі. Модельдеудің жаңа әдістері мұнай шығаруды дәл болжауға және ұңғымалардың сулануын азайтуға мүмкіндік береді, ал оңтайландырылған су балғасы бұрғылаудың қауіпсіздігі мен тиімділігін арттырады. Полимерлі гельдер мен натрий гипохлориті қиын жағдайларда өндірісті тұрақтандыруға көмектеседі, ал жақсартылған полиуретанды жабындар жабдықтың қызмет ету мерзімін ұзартады. Бұл шешімдер саланың тұрақты дамуы мен экономикалық тиімділігін қамтамасыз ете отырып, пайдалану мен тасымалдау шығындарын азайтады.

Field of application (in Russian) : Область применения результатов проекта: нефтяные и газовые компании, инжиниринговые компании, поставщики оборудования и технологий, компании по автоматизации и ИТ-технологиям, научные и исследовательские организации, экологические и консалтинговые фирмы.

Field of application (in Kazakh) : Жоба нәтижелерін қолдану саласы: мұнай және газ компаниялары, инжинирингтік компаниялар, жабдықтар мен технологияларды жеткізушілер, Автоматтандыру және ИТ-технологиялар компаниялары, ғылыми және зерттеу ұйымдары, экологиялық және консалтингтік фирмалар.