The object of research, development or design (in Russian) : степные экосистемы Актюбинской области

The object of research, development or design (in Kazakh) : Ақтөбе облысының дала экожүйелері

Aim of work (in Russian) : Разработка географических основ и рекомендации для обеспечения безопасности природопользования степной зоны Актюбинской области. Провести ландшафтный анализ степной зоны на уровне местностей, с созданием базы геоданных о современном состоянии геосистем и целевом использовании земельных ресурсов.

Aim of work (in Kazakh) : Ақтөбе облысының дала зонасында табиғатты пайдалану қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін географиялық негіздер мен ұсынымдар әзірлеу. Дала зонасына жергілікті деңгейде ландшафттық талдау жүргізіп, геожүйелердің қазіргі жағдайы мен жер ресурстарын мақсатты пайдалану туралы геодеректер базасын құру.

Методы исследования (на русском) : методы дистанционного зондирования Земли, ГИС (QGIS, ArcGIS), полевые исследования на местности, методы математического моделирования: интерполяция методом обратно взвешенных расстояний, прогнозирование, анализ научно-технической информации.

Методы исследования (на казахском) : Жерді қашықтан зондтау әдістері, ГАЖ (QGIS, ArcGIS), жергілікті жердегі далалық зерттеулер, математикалық модельдеу әдістері: кері қашықтықпен өлшенген интерполяция, болжау, ғылыми-техникалық ақпаратты талдау.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1. Произведён отбор проб почвы, растительности и поверхностных вод на ключевых участках; 2. Выполнен элементный анализ образцов почвы и поверхностных вод; 3. Обработаны космические снимки по годам с составлением современных карт почвы, растительности, рельефа, индекса NDVI, построены модели прогнозирования пространственного развития экосистем; 4. Составлены карты по климатическим показателям исследуемой территории; 5. Составлена карта современного землепользования степной зоны Актюбинской области; 6. Рассчитана продуктивность основных ассоциаций степной зоны Актюбинской области; 7. Выполнена оценка техногенного воздействия на компоненты природной среды степной зоны; 8. Проведена комплексная оценка трансформации экосистем и их устойчивости к воздействию; 9 Разработаны рекомендации пространственного устойчивого развития степной зоны.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 1. Негізгі учаскелерде топырақ, өсімдік және жерүсті суларының сынамалары алынды; 2. Топырақ пен жерүсті суларының үлгілеріне элементтік талдау жүргізілді; 3. Жылдар бойынша ғарыштық суреттер өңделіп, топырақ, өсімдік, жер бедері, NDVI индексінің заманауи карталары жасалды, экожүйелердің кеңістіктік дамуын болжау модельдері құрылды; 4. Зерттеліп отырған аумақтың климаттық көрсеткіштері бойынша карталар жасалды; 5. Ақтөбе облысы дала зонасының қазіргі жер пайдалану картасы жасалды; 6. Ақтөбе облысы дала зонасының негізгі қауымдастықтарының өнімділігі есептелді; 7. Дала зонасының табиғи орта компоненттеріне техногендік ықпалға баға берілді; 8. Экожүйелердің трансформациясына және олардың тұрақтылығына кешенді баға берілді; 9. Дала зонасының кеңістіктік тұрақты дамуы бойынша ұсынымдар әзірленді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Методами геоинформационных технологий определено целевое использование земельных ресурсов. Полученные географические карты раскрывают природно-ресурсный потенциал степных ландшафтов, геоэкологическое районирование позволяет решить задачу экологической стабилизации и рационализации земельных ресурсов. Компьютерное моделирование позволило разработать концепцию устойчивого развития региона, сохранения и восстановления зональных степей. По результатам исследования рассчитан рекреационный потенциал степной зоны, выявлены потенциальные участки создания ООПТ.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Геоақпараттық технологиялар әдістерімен жер ресурстарының мақсатты пайдаланылуы анықталды. Алынған географиялық карталар дала ландшафттарының табиғи-ресурстық әлеуетін ашып көрсетті, геоэкологиялық аудандастыру жер ресурстарын экологиялық тұрақтандыру мен ұтымды пайдаланудың мәселесін шешуге мүмкіндік берді. Компьютерлік модельдеу өңірдің тұрақты даму тұжырымдамасын, зоналық далаларды сақтау және қалпына келтіруді әзірлеуге мүмкіндік берді. Зерттеу нәтижелері бойынша дала зонасының рекреациялық әлеуеті есептелді, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құруға әлеуетті учаскелер анықталды.

Level of implementation (in Russian) : По результатам научно-исследовательской работы опубликовано 9 научных публикаций. Из них 3 статьи в базе данных SCOPUS, 1 статья в базе данных Web of Science, 3 статьи в журналах, рекомендованных КОКСОН, 3 статьи в материалах зарубежных конференций.

Level of implementation (in Kazakh) : Ғылыми-зерттеу жұмысының нәтижелері бойынша 9 ғылыми мақала жарық көрді. Оның ішінде 3 мақала SCOPUS деректер базасында, 1 мақала Web of Science деректер базасында, 3 мақала Білім және ғылым саласында сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған журналдарда, 3 мақала шетелдік конференциялар материалдарында жарияланды.

Efficiency (in Russian) : Эффективность проекта заключается в междисциплинарном подходе, так как в ходе его реализации объединяются современные достижения в областях экологии, геохимии, географии, геоинформационных систем мониторинга. Результаты проекта нацелены на повышение доли информатизации в области охраны окружающей среды. Социально-экономический эффект проекта выражается в том, что внедрение новых методик анализа эколого-экономических параметров может внести вклад в модернизацию процессов управления экологической безопасностью степных регионов. Публикация карт на WEB-ресурсе стало начальным этапом инвентаризации земельного фонда. Экологический эффект заключается в рекомендациях рационализации природных ресурсов, снижении экологической нагрузки путём эффективного использования земельных ресурсов. Экономический эффект заключается в создании геоинформационной базы и интерактивных карт по современному земельного фонда степной зоны Актюбинской области, с целью развития АПК в регионе.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның тиімділігі пәнаралық тәсілде, өйткені оны жүзеге асыру барысында экология, геохимия, география және геоақпараттық мониторинг жүйелері салаларындағы заманауи жетістіктер біріктірілді. Жоба нәтижелері қоршаған ортаны қорғау саласындағы ақпараттандырудың үлесін арттыруға бағытталған. Жобаның әлеуметтік-экономикалық тиімділігі – экологиялық-экономикалық параметрлерді талдаудың жаңа әдістерін енгізу арқылы дала өңірлерінің экологиялық қауіпсіздігін басқару үдерістерін жаңғыртуға қосқан үлесінде. Карталардың веб-ресурста жариялануы жер қорын түгендеудің бастапқы кезеңі болды. Экологиялық тиімділік табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану, жер ресурстарын тиімді қолдану арқылы экологиялық жүктемені төмендету жөніндегі ұсынымдарда көрініс тапты. Экономикалық тиімділік Ақтөбе облысының дала зонасы бойынша қазіргі жер қорының геоақпараттық базасы мен интерактивті карталарын құру арқылы өңірдің агроөнеркәсіп кешенін дамытуға бағытталды.

Field of application (in Russian) : Область применения полученных результатов лежит в сфере управления природными ресурсами и охраны окружающей среды, а также в области прикладного применения методов моделирования и прогнозирования. Результаты исследования могут оказать влияние на развитие экологической обстановки в регионах Западного Казахстана, могут использоваться предприятиями сельского хозяйства для внесения в политику управления земельными ресурсами.

Field of application (in Kazakh) : Алынған нәтижелерді қолдану аясы табиғи ресурстарды басқару мен қоршаған ортаны қорғау саласына, сондай-ақ модельдеу мен болжау әдістерін қолданудың қолданбалы бағытына жатады. Зерттеу нәтижелері Батыс Қазақстан өңіріндегі экологиялық жағдайдың дамуына ықпал ете алады және ауыл шаруашылығы кәсіпорындары тарапынан жер ресурстарын басқару саясатына енгізілуі мүмкін.