The object of research, development or design (in Russian) : Излучение частиц ШАЛ в спектре радиоизлучения; Заряженная компонента космических лучей; Регулярные решения уравнений для фундаментальных полей, включая уравнение Дирака с нелинейными спинорными полями, являющимися источниками калибровочных полей; Корреляции ШАЛ и разрядов молний в условиях высокогорья; “Жесткие” процессы партонных исследований; Мюонная компонента космических лучей; Пространственное распределение стволов ШАЛ; Вариации КЛ посредством регистрации адронной компоненты ШАЛ; Угловые распределения дифференциальных сечений реакций 10B(d, d)10B и 10B(d,3Не)9Bе при энергии 14,5 МэВ; Квазипериодических осцилляций (КПО) рентгеновского излучения и светимости аккреционных дисков вокруг компактных объектов и сверхмассивных чёрных дыр; Элементарные частицы, экзотические атомы и молекулы: антипротонный гелий, молекулярные ионы водорода; Странные и нестранные системы qq спином s=0, s=1 и их механизмы образования в процессах сильных взаимодействий

The object of research, development or design (in Kazakh) : Радио сәулелену спектріндегі КАН бөлшектерінің сәулеленуі; Ғарыштық сәулелердің зарядталған компоненті; Калибрлеу өрістерінің көздері болып табылатын сызықты емес спинорлық өрістері бар Дирак теңдеуін қоса алғанда, іргелі өрістер үшін теңдеулердің тұрақты шешімдері; Биік таулы аймақтардағы КАН мен найзағай разрядтарының корреляциясы; Партондық зерттеулердің "қатаң" процестері; Ғарыштық сәулелердің мюондық компоненті; КАН діңгектерінің кеңістіктік таралуы; КАН адрон компонентін тіркеуі арқылы ҒС вариациясы; 14,5 МэВ энергиясында 10B(d, d)10B және 10B(d,3He)9Be реакцияларының дифференциалды қималарының бұрыштық таралуы; Рентгендік сәулеленудің квази-периодты осцилляциясы (КПО) және аккрециялық объектілер мен супермассивті қара құрдымдар айналасындағы жинақтау дискілерінің жарықтығы; Элементар бөлшектер, экзотикалық атомдар мен молекулалар: антипротонды гелий, сутектің молекулалық иондары, спині =0, s=1 оғаш және оғаш емес q ̅q жүйелер және олардың күшті әсерлесу процестеріндегі қалыптасу механизмдері.

Aim of work (in Russian) : Экспериментальные и теоретические исследования в области высоких и сверхвысоких энергий для решения актуальных задач астрофизики и физики космических лучей. Разработка новых экспериментальных и теоретических методик, программного обеспечения, модернизация исследовательских установок для получения новых экспериментальных данных и решение фундаментальных научных задач в области астрофизики и физики космических лучей

Aim of work (in Kazakh) : Астрофизика мен ғарыштық сәулелер физикасының өзекті мәселелерін шешуге арналған жоғары және аса жоғары энергиялар саласындағы эксперименттік және теориялық зерттеулер. Жаңа эксперименттік және теориялық әдістерді, бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу, жаңа эксперименттік деректерді алу үшін зерттеу қондырғыларын жаңарту және астрофизика мен ғарыштық сәулелер физикасы саласындағы іргелі ғылыми мәселелерді шешу.

Методы исследования (на русском) : Отбор событий ШАЛ по радиоизлучению; Набор экспериментальных данных на созданном телескопе заряженных космических частиц на основе straw-трекера; Сравнение основных свойств предлагаемых объектов с характеристиками элементарных частиц, моделируемых в физике высоких энергий; Монтаж и комплексные тесты изготовленного телескопа на ТШВНС; Оценка вклада поправок от следующего за однопетлевым порядка теории возмущений; Исследование характеристик мюонной компоненты ШАЛ с первичной энергией (1-100) ПэВ; Получение функций пространственного распределения и оценки интегрального потока тепловых нейтронов; Анализ дифференциальных сечений 10B(d,d)10B, 10B(d,t)9B и 10B(d,3Не)9Bе в рамках метода связанных каналов; Исследование светимости аккреционных дисков вокруг компактных объектов и сверхмассивных чёрных дыр; Вычисление поправок порядка mα7 в адиабатическом приближении для атома антипротонного гелия; Исследование кварк-антикварковых систем с спином s=1 на основе сильных взаимодействии.

Методы исследования (на казахском) : КАН оқиғаларын радиосәулеленуі бойынша іріктеу; Straw-трекер негізіндегі зарядталған ғарыштық бөлшектер телескопында эксперименттік деректерді жинау; Ұсынылатын нысандардың негізгі қасиеттерін жоғары энергия физикасында модельденетін элементар бөлшектер сипаттамаларымен салыстыру; Жасалған телескопты монтаждау және ТШБТҒС кешенді сынақтардан өткізу; Бір ілмектен кейінгі ретті бұзылулар теориясы түзетулерінің үлесін бағалау; (1–100) ПэВ бастапқы энергиялар аймағында КАН-дің мюондық компонентінің сипаттамаларын зерттеу; Кеңістіктік таралу функцияларын алу және жылулық нейтрондардың интегралдық ағынын бағалау; ¹⁰B(d,d)¹⁰B, ¹⁰B(d,t)⁹B және ¹⁰B(d,³He)⁹Be реакцияларының дифференциалдық қималарын байланысқан арналар әдісі аясында талдау; Компактты объектілер мен аса массивті қара құрдымдардың айналасындағы аккрециялық дискілердің жарқырауын зерттеу; Антипротондық гелий атомы үшін адиабаталық жуықтауда mα7 ретті түзетулерді есептеу; s = 1 спинді кварк–антикварк жүйелерін күшті әрекеттесулер негізінде зерттеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : Отобраны события ШАЛ по радиоизлучению; Набраны экспериментальные данные на созданном телескопе заряженных космических частиц на основе straw-трекера; Сравнены основные свойства предлагаемых объектов с характеристиками элементарных частиц, моделируемых в физике высоких энергий; Проведён монтаж и комплексные испытания изготовленного телескопа на ТШВНС; Оценён вклад поправок следующего за однопетлевым порядка теории возмущений; Исследованы характеристики мюонной компоненты ШАЛ с первичной энергией (1–100) ПэВ; Получены функции пространственного распределения и оценён интегральный поток тепловых нейтронов; Проанализированы дифференциальные сечения реакций ¹⁰B(d,d)¹⁰B, ¹⁰B(d,t)⁹B и ¹⁰B(d,³He)⁹Be в рамках метода связанных каналов; Исследованы светимости аккреционных дисков вокруг компактных объектов и сверхмассивных чёрных дыр; Вычислены поправки порядка mα⁷ в адиабатическом приближении для атома антипротонного гелия; Исследованы кварк-антикварковые системы со спином s = 1 на основе сильных взаимодействий.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : КАН оқиғалары радиосәулеленуі бойынша іріктелді; Straw-трекер негізіндегі зарядталған ғарыштық бөлшектер телескопында эксперименттік деректер жиналды; Ұсынылған нысандардың негізгі қасиеттері жоғары энергия физикасында модельденетін элементар бөлшектер сипаттамаларымен салыстырылды; ТШБТҒС-да жасалған телескоптың монтажы мен кешенді сынақтары жүргізілді; Бір ілмектен кейінгі ретті (бұзылулар теориясы түзетулерінің үлесі бағаланды; Бастапқы энергиясы (1–100) ПэВ болатын КАН-ның мюондық компонентінің сипаттамалары зерттелді; Кеңістіктік таралу функциялары алынды және жылулық нейтрондардың интегралдық ағыны бағаланды; ¹⁰B(d,d)¹⁰B, ¹⁰B(d,t)⁹B және ¹⁰B(d,³He)⁹Be реакцияларының дифференциалдық қималары байланысқан арналар әдісі аясында талданды; Компактты объектілер мен аса массивті қара құрдымдардың айналасындағы аккрециялық дискілердің жарықтылығы зерттелді; Антипротондық гелий атомы үшін адиабаталық жуықтауда

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Предложенные в результате реализации программы технические решения приведут к росту рентабельности выполняемых работ и повлияют на развитие областей науки и техники, космическую отрасль, нано- и микроэлектронику, детекторостроение которые составят основу высокотехнологичных производств будущего. Также, будут способствовать для развертывания проектов класса Мегасайнс и помогут при оптимизации проектируемых научных установок для повышения эффективности и чувствительности.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Бағдарламаны іске асыру нәтижесінде ұсынылған техникалық шешімдер орындалатын жұмыстардың рентабельділігінің өсуіне алып келеді және ғылым мен техника салаларының, ғарыш саласының, нано - және микроэлектрониканың, детектор құрылысы болашақтың жоғары технологиялық өндірістерінің негізін құрайтын салалардың дамуына әсер етеді. Сондай-ақ, олар Мегасайен класындағы жобаларды бастауға ықпал етеді және тиімділік пен сезімталдықты арттыру үшін жобаланған ғылыми қондырғыларды оңтайландыруға көмектеседі.

Level of implementation (in Russian) : нет

Level of implementation (in Kazakh) : жоқ

Efficiency (in Russian) : Эффективность ожидаемых результатов подтверждается большим опытом реализации научных проектов в Институте ядерной физики

Efficiency (in Kazakh) : Күтілетін нәтижелердің тиімділігі Ядролық физика институтында ғылыми жобаларды іске асырудың мол тәжірибесімен расталады

Field of application (in Russian) : Физика космических лучей, астрофизика, астрономия, космическая инженерия, физика элементарных частиц и др.

Field of application (in Kazakh) : Ғарыштық сәулелер физикасы, астрофизика, астрономия, ғарыштық инженерия, элементар бөлшектер физикасы және т.б.