The object of research, development or design (in Russian) : Сахарная свекла

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қант қызылшасы

Aim of work (in Russian) : Повышение продуктивности новых гибридов сахарной свеклы за счет разработки эффективных приемов применения борных и цинковых удобрений в условиях юго-востока Казахстана

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстанның оңтүстік-шығыс жағдайында қант қызылшасының жаңа будандары өнімділігін арттыру үшін бор мен мырыш тыңайтқыштарын қолданудың тиімді әдістерін әзірлеу

Методы исследования (на русском) : Полевые и лабораторные

Методы исследования (на казахском) : Егістік және зертханалық

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате исследований установлено положительное влияние традиционных и инновационных удобрений на агрохимические свойства светло-каштановой почвы и продуктивность сахарной свёклы в условиях богарного земледелия юго-востока Казахстана. Применение комплексных листовых обработок NPK + бор + цинк + биоудобрение обеспечило повышение содержания подвижных форм B и Zn в почве на 40–45 %, увеличение фотосинтетической активности на 35–45 %, а урожайности корнеплодов — до 48–49 т/га при сахаристости 17,4–17,6 %. Установлены различия между гибридами: Абулхайыр отличался более высокой фотосинтетической продуктивностью и лучшими технологическими показателями (чистота сока до 92 %). В рамках проекта опубликовано 4 научных статьи, в том числе 1 в рецензируемом отечественном издании «Почвоведение и агрохимия», рекомендованном КОКНВО и 1 в рецензируемом научном издании International Journal of Agriculture and Biosciences, имеющих процентиль 67 по CiteScore в базе Scopus. Научная новизна заключается в разработке и экспериментальном обосновании эффективной схемы применения борных и цинковых удобрений в сочетании с макро- и биоудобрениями, обеспечивающей устойчивое питание растений, повышение фотосинтетической активности и улучшение качества сахарного сырья.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижесінде Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы ашық қоңыр топырағының агрохимиялық қасиеттеріне және қант қызылшасының өнімділігіне дәстүрлі және инновациялық тыңайтқыштардың оң әсері анықталды. NPK + бор + мырыш + биотыңайтқыштардың кешенді жапырақ өңдеулерін қолдану топырақтағы B және Zn жылжымалы формаларының құрамын 40-45%-ға, фотосинтетикалық белсенділікті 35-45%-ға, ал 17,4-17,6% қанттылықпен тамыржеміс өнімділігін 48-49 т/га-ға дейін арттыруды қамтамасыз етті. Будандар арасында айырмашылықтар анықталды: Абулхайыр жоғары фотосинтетикалық өнімділікпен және жақсы технологиялық көрсеткіштермен ерекшеленді (шырынның тазалығы 92% дейін). Жоба шеңберінде 4 ғылыми мақала жарияланды, оның ішінде 1-і ҒЖБСҚК ұсынған "Топырақтану және агрохимия" рецензияланатын отандық басылымында және 1-і Scopus базасында CiteScore бойынша 67 процентилі бар International Journal Agriculture and Biosciences рецензияланатын ғылыми басылымында. Ғылыми жаңалық - өсімдіктердің тұрақты қоректенуін, фотосинтетикалық белсенділікті арттыруды және қант шикізатының сапасын жақсартуды қамтамасыз ететін макро және биотыңайтқыштармен біріктірілген бор және мырыш тыңайтқыштарын қолданудың тиімді схемасын әзірлеу және эксперименттік негіздеу.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Исследования проведены на светло-каштановой почве богарных условий юго-востока Казахстана (гумус 1,2-1,4 %, pH 7,4-7,6). Изучались гибриды сахарной свёклы Болашак и Абулхайыр. Применялась система удобрений N₆₀P₆₀K₆₀ + бор (0,3 кг/га) + цинк (0,5 кг/га) + биоудобрение “Терра Сорб Комплекс” (0,5 л/га) с трёхкратными листовыми обработками в основные фазы вегетации. Содержание подвижных форм B и Zn в почве увеличилось на 30-35%, фотосинтетическая активность — на 35-40%. Ассимиляционная поверхность листьев достигала 42,0-43,7 тыс. м²/га, чистая продуктивность фотосинтеза — 3,2-3,4 г/м²·сут. Урожайность корнеплодов повысилась с 36 т/га до 47-49 т/га, сахаристость — с 16,1% до 17,5%, чистота сока — до 91-92%. Экономическая эффективность улучшилась: чистый доход составил 230-245 тыс. тг/га, рентабельность — 145-150%, себестоимость снизилась на 8-10%.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеулер Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы ашық қоңыр топырағында жүргізілді (гумус 1,2-1,4 %, рН 7,4-7,6). Болашақ пен Абулхайыр қант қызылшасының будандары зерттелді. Тыңайтқыштар жүйесі қолданылды N₆₀P₆₀K₆₀ + бор (0,3 кг/га) + мырыш (0,5 кг/га) + биотыңайтқыш "Терра Сорб Кешені" (0,5 л/га) вегетациялық кезеңнің негізгі кезеңдерінде үш рет жапырақты өңдеумен. Топырақтағы B және Zn жылжымалы формаларының мөлшері 30-35%-ға, фотосинтетикалық белсенділік 35-40%-ға өсті. Жапырақтардың ассимиляциялық беті 42,0-43,7 мың м²/га, фотосинтездің таза өнімділігі — 3,2-3,4 г/м² тәулігіне жетті. Тамыржеміс өнімділігі 36 т/га-дан 47-49 т/га-ға дейін, қанттылығы 16,1%-дан 17,5%-ға дейін, шырын тазалығы 91-92%-ға дейін өсті. Экономикалық тиімділік жақсарды: таза табыс 230-245 мың тг/га, рентабельділік — 145-150 %, өзіндік құн 8-10% төмендеді.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Применение макроудобрений и микроэлементов бора и цинка, положительно повлияло на рост и развития растений отечественных гибридов сахарной свеклы, что отразилось на повышение всех изучаемых показателей, которые повлияли на урожайность корнеплодов и ее качество

Efficiency (in Kazakh) : Макротыңайтқыштар және бор мен мырыштың микроэлементтерін қолдану отандық қант қызылшасы будандарының өсуі мен дамуына, тамыржемісінің өнімділігі мен сапасына, зерттелген барлық көрсеткіштердің артуына оң әсер етті

Field of application (in Russian) : Сельское хозяйство

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы