Inventory number IRN Number of state registration
0225РК00081 AP19574645-OT-25 0123РК00645
Document type Terms of distribution Availability of implementation
Заключительный Gratis Number of implementation: 0
Not implemented
Publications
Native publications: 9
International publications: 1 Publications Web of science: 0 Publications Scopus: 1
Number of books Appendicies Sources
1 2 156
Total number of pages Patents Illustrations
133 0 0
Amount of funding Code of the program Table
13977298.67 AP19574645 1
Code of the program's task under which the job is done
AP19574645
Name of work
Типология и поэтика современного казахского айтыса
Report title
Type of work Source of funding The product offerred for implementation
Fundamental Другая (укажите)
Report authors
Тлеубердина Гульден Токатовна , Шахманова Гульшат Шамельевна , Нуржаксина Махабат Каратаевна , Батыргалиева Гулим Токатовна , Берикбол Таслима , Бөкен Гүлназ Сайлаубайқызы ,
0
0
0
0
Customer МНВО РК
Information on the executing organization
Short name of the ministry (establishment) МНВО РК
Full name of the service recipient
Некоммерческое акционерное общество «Кокшетауский университет имени Ш.Уалиханова»
Abbreviated name of the service recipient Кокшетауский университет имени Ш.Уалиханова
Abstract

Объектом исследования является современный казахский айтыс в период независимости Казахстана.

Зерттеу нысаны тәуелсіздік кезеңіндегі қазіргі қазақ айтысы болып табылады.

Рассмотрение типологии, поэтики современного айтыса, выявление фактов жизни, поэтической среды, преемственности традиций поэтов-ипровизаторов; систематическое обобщение качеств, присущих деятелям искусства в казахской поэзии; выявление поэтических качеств, методов и приемов, применяемых в творчестве, при системном поэтическом анализе; анализ жанровой, тематической специфики произведений, среды, в которой они выросли; поэтический анализ творческого наследия.

Қазіргі айтыстың типологиясын, поэтикасын қарастыру, айтыс ақындарының өмір деректерін, ақындық ортасы, дәстүр жалғастығын анықтау; қазақ поэзиясындағы өнер тұлғаларына тән қасиеттерін жүйелі жинақтау; ақындардың шығармашылығын жүйелі поэтикалық тұрғыдан талдау арқылы ақындық, даралықтарын, айтыстағы әдіс-тәсіл қолдану шеберліктерін анықтау; өскен ортасы, шығармаларының жанрлық, тақырыптық ерекшеліктерін сараптау; ақындық мұраларына поэтикалық тұрғыдан талдау

В ходе проекта были рассмотрены проблемы изучения специфических особенностей типологии и поэтики айтыса современных поэтов в интеграционном и междисциплинарном аспектах. В первую очередь в исследовании применялись информационно-библиографические, научно-фактические, сопоставительные, систематические, аналитические и аналитико-синтетические методы. В ходе научного проекта в целях определения актуальности темы проекта использовались методы изучения жизнеописания современных поэтов айтыса, сбор и текстологический анализ творческого наследия, концептуальные классификации в зависимости от тематико-жанровых и художественно-стилевых особенностей, сопоставления, обобщения и систематизация.

Жоба барысында қазіргі ақындар айтысының типологиясы мен поэтикасының өзіндік ерекшеліктерін зерттеу мәселесі интеграциялық және пәнаралық байланыста қарастырылды. Ең алдымен қарастырылып отырған мәселеге қатысты ақпараттық-библиографиялық, ғылыми факті, салыстыру, жүйелілік, талдау, анализ-синтез әдістері қолданылды. Ғылыми жобаны зерттеу барысында жоба тақырыбының өзектілігін айқындау мақсатында қазіргі айтыс ақындарының ғұмырнамасын зерттеп-зерделеу, айтыскерлік мұраларын жинап, оған текстологиялық талдау жасап, көркем мәтіндерді тақырыптық-жанрлық, көркемдік-стилдік ерекшеліктеріне қарай танымдық тұрғыдан концептуалды сұрыптау, салыстырмалы, қорыту, жинақтау әдістері қолданылды

• Полученные результаты нашли отражение в научно-теоретических трудах и научных статьях: опубликована 1 статья в рецензируемом научном издании с 35 (тридцать пять) процентилем по CiteScore в базе Scopus; в рецензируемом отечественном издании, рекомендованном КОКСОН МНВО, опубликовано 12 (двенадцать) статей. • По проекту опубликована коллективная научная монография «Типология и поэтика современного айтыса» (500 экземпляров). (Издательство Даа, город Алматы) • По проекту на опубликованные материалы получено 1 авторское свидетельство, подтверждающее авторские права, от Национального института интеллектуальной собственности Министерства юстиции РК (https://kazpatent.kz) (№ 59373 от 9 июня 2025 года). • В ходе исследования по проекту в 2023, 2024 и 2025 годах опубликовано 9 статей в материалах 9 международных конференций; промежуточные результаты проекта представлены в публикациях в социальных сетях. Основным результатом проекта — рассмотрение типологию и поэтику современного айтыса, а также роль известных айтыс-акынов периода независимости, которые продвигали айтыс вперед, подняли его статус как национального искусства на новый уровень и широко освещали творчество акынов.

1) Алынған нәтижелер ғылыми-теориялық еңбектер мен ғылыми мақалаларда көрініс тапты: Scopus базасындағы CiteScore бойынша 35 (отыз бес)процентильге ие рецензияланатын ғылыми басылымда 1 мақала жарияланды; ҒЖБССҚК ұсынған рецензияланатын отандық басылымда 12 (он екі) мақала жарияланды. 2) Жоба бойынша «Қазіргі айтыстың типологиясы мен поэтикасы» атты ғылыми ұжымдық монография жарияланды (500 дана). (Даа баспасы. Алматы қаласы) 3) Жоба бойынша жарық көрген жарияланымдарға ҚР Әділет министрлігінің зияткерлік меншік құқығы ұлттық институтынан (https://kazpatent.kz) авторлық құқықты растайтын 1 авторлық куәлік алынды (2025 жылғы «9» маусым № 59373) 4) Жобаның зерттеу барысы бойынша 2023, 2024 және 2025 жылдары 9 халықаралық конференция материалдарында 9 мақала жарияланды; Жобаның аралық нәтижелері әлеуметтік желілердегі басылымдарда ұсынылды. 6) Жобаның басты нәтижесі –Қазіргі айтысымыздың типологиясы мен поэтикасына, тәуелсіздік кезеніндегі белгілі айтыс ақындарының айтыстың көшін алға сүйреген, оның ұлт өнері ретіндегі бағасын тағы бір сатыға көтеріп, арттырған, ақындарымыздың шығармашылығына молынан тоқталдық

не планируется

іске асыру жоспарланбаған

работа фундаментальная, внедрение не планируется.

жұмыс іргелі, іске асыру жоспарланбаған

Результаты исследования будут особенно важны для подрастающего поколения, студентов, молодежи, поскольку произведения современных казахстанских поэтов айтыса – это не просто культурное явление, а ценные произведения искусства, формирующие историко-культурные, нравственные и гражданско-патриотические ориентиры, необходимые для формирования нового поколения казахстанцев. Потому что любовь к своей Родине, к своей земле, уважение к прошлому и настоящему являются факторами успешного будущего нации.

Зерттеу нәтижелері жас ұрпақ, студенттер, жастар үшін ерекше маңызды болмақ, себебі қазақстандық қазіргі айтыс ақындарының шығармалары жай ғана мәдени құбылыс қана емес, қазақстандықтардың жаңа ұрпағын қалыптастыруға қажетті тарихи-мәдени, адамгершілік және азаматтық-патриоттық нұсқаулықтарды қалыптастыратын құнды өнер туындылары. Себебі өз Отанына, өз жеріне деген сүйіспеншілік, өткенге және бүгінге деген құрмет ұлттың табысты болашағының факторлары болып табылады.

Материалы исследования будут использованы в области филологической науки в качестве вспомогательного учебного пособия на курсах, семинарах и индивидуальных предметных занятиях особенно по региональной литературе на филологических факультетах высших учебных заведений.

Зерттеу нәтижелері филология ғылыми саласындағы жоғарғы оқу орындарының филология факультетінде әсіресе аймақтық әдебиет курсы, семинарлары түрлеріне жеке пәндік сабақтар өткізуге бұл ізденісті көмекші оқу құралы етіп пайдаланады

UDC indices
801.81
International classifier codes
17.00.00;
Readiness of the development for implementation
Key words in Russian
айтыс; типология; поэтика; акын; казах; современный;
Key words in Kazakh
айтыс; типология; поэтика; ақын; қазақ; қазіргі;
Head of the organization Сырлыбаев Марат Кадирулы кандидат экономических наук / Кандидат экономических наук
Head of work Тлеубердина Гульден Токатовна Кандидат филологических наук / ассоцированный профессор
Native executive in charge