The object of research, development or design (in Russian) : Отходы сельско-хозяйственного комплекса и ТМО полиметаллических рудников, как источник получения наполнителей РТИ; эластомерные композиции на основе полярного каучука специального назначения – бутадиен-нитрильного и общего назначения (БНКС-18АМН, БНКС-28АМН, СКИ-3), в которые вводился углерод-минеральный наполнитель в различных дозировках при частичной замене технического углерода N772 и N550, тормозные фрикционы.

The object of research, development or design (in Kazakh) : РТБ толтырғыштарын алу көзі ретінде полиметалл кеніштерінің ауыл шаруашылығы кешені мен ҚМТ қалдықтары; арнайы мақсаттағы – бутадиен-нитрилді және жалпы мақсаттағы полярлы каучук негізіндегі эластомерлік композициялар (БНКС-18АМН, БНКС-28АМН, СКИ-3), оларға көміртек-минералды толтырғыш ішінара мөлшерде әр түрлі мөлшерде енгізілді N772 және N550 техникалық көміртекті ауыстыру, тежегіш фрикциондар.

Aim of work (in Russian) : Создание опытно-промышленного производства углерод-кремниевых усиливающих наполнителей с использованием отходов промышленной добычи полиметаллических рудников и сельхозпродукции для практического применения в технологии получения резинотехнических, фрикционных и биоразлагаемых полимерных материалах и изделий на их основе.

Aim of work (in Kazakh) : Резеңке-техникалық, фрикциялық және биоыдырайтын полимерлі материалдар мен олардың негізіндегі бұйымдарды алу технологиясында практикалық қолдану үшін полиметалл кеніштері мен ауыл шаруашылығы өнімдерін өнеркәсіптік өндіру қалдықтарын пайдалана отырып, көміртек-кремний күшейтетін толтырғыштардың тәжірибелік-өнеркәсіптік өндірісін құру.

Методы исследования (на русском) : Ренгеноспектральный анализ, сканирующая электронная микроскопия, БЭТ, РФА. Для исследования свойств резиновых смесей и вулканизатов с углеродно-минеральным наполнителем были проведены испытания, включающие определение вязкости по Муни, релаксационных характеристик, кинетики вулканизации, степени сшивки, сопротивления трению и скольжению, а также физико-механических свойств до и после теплового старения. Кроме того, оценивали стойкость резин к старению при статической деформации сжатия и в ненапряжённом состоянии под воздействием жидких агрессивных сред. Для фрикционных материалов дополнительно определяли показатели, характерные для их эксплуатационных условий и другие приборные, аналитические и физико-механические методы исследования.

Методы исследования (на казахском) : Рентгеноспектральды талдау, сканерлейтін электронды микроскопия, БЭТ, РФА. Көміртекті-минералды толтырғышы бар резеңке қоспалар мен вулканизаттардың қасиеттерін зерттеу үшін Муни тұтқырлығын, релаксация сипаттамаларын, Вулканизация кинетикасын, айқаспалы байланыс дәрежесін, үйкеліс пен сырғуға төзімділікті, сондай-ақ жылулық қартаюға дейінгі және кейінгі физикалық-механикалық қасиеттерді анықтауды қамтитын сынақтар жүргізілді. Сонымен қатар, резеңке статикалық қысу деформациясы кезінде және сұйық агрессивті ортаның әсерінен кернеусіз күйде қартаюға төзімділігі бағаланды. Үйкеліс материалдары үшін олардың жұмыс жағдайларына тән көрсеткіштер және зерттеудің басқа аспаптық, аналитикалық және физика-механикалық әдістері қосымша анықталды.

Obtained results and novelty (in Russian) : - разработан Проект для создания опытно-промышленного производства углерод-кремниевых наполнителей. Будет наработана и передана на испытания опытная партия продукции; - проведены тестирование физико-механических свойств и эксплуатационных параметров резинотехнических изделий, тормозных фрикционов и биоразлагаемых полимеров, работы по разработке и утверждению протоколов и актов промышленных испытаний; - разработано ТЭО с исследованием рынков и направлений поставок углерод-кремнистых наполнителей; - разработан и зарегистрирован РННТД; - составлена предварительная заявка на коммерциализацию результатов РННТД.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : - көміртек-кремний толтырғыштарының тәжірибелік-өнеркәсіптік өндірісін құру жобасы әзірленді. Өнімнің тәжірибелік партиясы әзірленеді және сынақтарға беріледі; - резеңке-техникалық бұйымдардың, тежегіш фрикциондардың және биоыдырайтын полимерлердің физика-механикалық қасиеттері мен пайдалану параметрлеріне тестілеу, өнеркәсіптік сынақтардың хаттамалары мен актілерін әзірлеу және бекіту бойынша жұмыстар жүргізілді; - көміртекті-кремнийлі толтырғыштарды жеткізу нарықтары мен бағыттарын зерттеумен ТЭН әзірленді; - ҒҒТҚН әзірленді және тіркелді; - ҒҒТҚН нәтижелерін коммерцияландыруға алдын ала өтінім жасалды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : - разработана технология получения и использования в промышленном секторе углерод-кремнистого наполнителя композиционных материалов с модифицированной структурой поверхности, на основе отходов переработки природного углеродсодержащего сырья и возобновляемых источниках получения углеродкремниевых материалов; - проведены маркетинговые исследования, направленные на поиск сегментов рынка потребления продукции. Направления использования продукции: производство резинотехнических изделий и автомобильных шин, лакокрасочные изделия, пигменты для строительных смесей и бетонов, производство тормозных фрикционов для автомобильного и ж/д транспорта.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : - өнеркәсіптік секторда құрамында табиғи көміртегі бар шикізатты қайта өңдеу қалдықтары және көміртекті кремний материалдарын алудың жаңартылатын көздері негізінде модификацияланған беткі құрылымы бар композициялық материалдарды көміртекті-кремнийлі толтырғышты алу және пайдалану технологиясы әзірленді; - өнімді тұтыну нарығының сегменттерін іздеуге бағытталған маркетингтік зерттеулер жүргізілді. Өнімді пайдалану бағыттары: резеңке-техникалық бұйымдар мен автомобиль шиналарын өндіру, лак-бояу бұйымдары, құрылыс қоспалары мен бетондарға арналған пигменттер, автомобиль және темір жол көлігіне арналған тежегіш үйкелістер өндірісі.

Level of implementation (in Russian) : - по разработанной технологии, созданы опытно-промышленные производства: наноструктурированных углерод-кремнистых наполнителей, мощностью 1,5 тыс. т/год и углерод-минеральных микропорошков мощностью до 5 тыс. т/год; - получены Евразийский патент и патенты РК; - получены опытно-промышленные партии продукции, проведены опытно-промышленные испытания на предприятиях потребителях продукции в Казахстане и странах ближнего зарубежья.

Level of implementation (in Kazakh) : - әзірленген технология бойынша тәжірибелік-өнеркәсіптік өндірістер құрылды: қуаттылығы жылына 1,5 мың т наноқұрылымды көміртекті-кремнийлі толтырғыштар және қуаттылығы жылына 5 мың т дейін көміртекті-минералды микро ұнтақтар; - Еуразиялық патент пен ҚР патенттері алынды; - өнімдердің тәжірибелік-өнеркәсіптік партиялары алынды, Қазақстанда және таяу шет елдерде өнімдерді тұтынушы кәсіпорындарда тәжірибелік-өнеркәсіптік сынақтар жүргізілді.

Efficiency (in Russian) : Результатом эффекта от внедрения технологии стало снижение температуры обжига рисовой шелухи до 600°С при использовании отходящих-пиролизных газов, как энергоносителя разогрева карбонизационной установки. За счет этого повысился выход готовой продукции на 10 % и снизилась себестоимость конечной продукции более чем на 15%. Благодаря таким технологическим приемам цена готового к применению углеродсодержащих материалов, относительно традиционного технического углерода снижена на 60%. Аналогов производства углерод-кремнистого наполнителя в мире нет.

Efficiency (in Kazakh) : Технологияны енгізудің нәтижесі карбонизациялық қондырғыны жылытудың энергия тасымалдаушысы ретінде қалдық-пиролиз газдарын пайдаланған кезде күріш қабығының күйдіру температурасының 600°С дейін төмендеуі болды. Осының арқасында дайын өнімнің шығымдылығы 10%-ға артып, түпкілікті өнімнің өзіндік құны 15%-дан астам төмендеді. Осындай технологиялық әдістердің арқасында дәстүрлі техникалық көміртекке қатысты қолдануға дайын көміртегі бар материалдардың бағасы 60%-ға төмендеді. Әлемде көміртекті кремнийлі толтырғыш өндірісінің аналогтары жоқ.

Field of application (in Russian) : резинотехника, композиционные материалы, полимеры, биоразлагаемые пластики, тормозные фрикционы

Field of application (in Kazakh) : резеңке, композициялық материалдар, полимерлер, биоыдырайтын пластмассалар, тежегіш фрикциондар