The object of research, development or design (in Russian) : Местное сообщество вовлеченное в развитие экотуризма в Государственном национальном природном парке «Улытау»

The object of research, development or design (in Kazakh) : «Ұлытау» мемлекеттік ұлттық табиғи паркінде экотуризмді дамытуға араласатын жергілікті қауымдастық

Aim of work (in Russian) : Создание экотуризма в природном заповеднике Улытау с привлечением местного сообщества с последующей узнаваемостью региона на мировом рынке

Aim of work (in Kazakh) : Жергілікті қоғамдастықты тарта отырып, Ұлытау табиғи қорығында экотуризм құру, содан кейін өңірдің әлемдік нарықта танылуы

Методы исследования (на русском) : Методической основой исследования служит системный подход, методы наблюдения, сравнения, измерения, эксперимент, абстрагирования, анализ и синтез, идеализация, индукция и дедукция, моделирование, восхождение от абстрактного к конкретному, экономико-математического моделирования. В рамках определения ожидании потенциальных потребителей был проведен официальный опрос жителей Улытауского региона. В общей сложности 389 ответов респондентов были проанализированы с помощью статистического пакета SMART-PLS c моделированием структурными уравнениями (SEM).

Методы исследования (на казахском) : Зерттеудің әдістемелік негізін жүйелік тәсіл, бақылау, салыстыру, өлшеу, эксперимент, абстракциялау, талдау мен синтез, идеализация, индукция мен дедукция, модельдеу, абстрактіден нақтылыққа өту, сондай-ақ экономикалық-математикалық модельдеу әдістері құрайды. Сонымен қатар, потенциалды тұтынушылардың күтімдерін айқындау мақсатында Ұлытау өңірі тұрғындары арасында ресми сауалнама жүргізілді. Барлығы 389 респонденттің жауаптары құрылымдық теңдеулерді модельдеу (SEM) әдісін қолдана отырып, SMART-PLS статистикалық бағдарламалық пакеті арқылы талданды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна заключается в комплексном подходе к исследованию экотуризма Улытауского региона, включающем разработку интегрированной ГИС-модели, объединяющей социально-экономические, экологические и управленческие параметры. Впервые предлагается цифровая платформа координации взаимодействия между сообществами и туристическими провайдерами. Создана количественная модель РLS-РМ и квалитативная модель сценарного развития экотуризма, что позволит оценивать устойчивость, прогнозировать динамику и повышать эффективность природопользования и регионального развития. Результаты: - за 2023 год осуществлена систематизация литературных источников, опубликовано научных статей в журналах РИНЦ (1 статья) и изданиях, рекомендованных КОКСОН МОН РК (1 статья), сформировано база данных о историко-культурных объектах, расположенных в раойне; - за 2024 год опубликованы научные статьи в индексируемых журналах базы Scopus (1 статья), журнале РИНЦ (1 статья), изданиях, рекомендованных КОКСОН МОН РК (2 статьи) и сборниках международных конференции дальнего зарубежья (2 статьи), подготовлена цифровая карта расположения объектов; - за 2025 год опубликованы научные статьи в изданиях, рекомендованных КОКСОН МОН РК (2 статьи), в журналах, индексируемых журналах базы Scopus (4 статьи), в журналах РИНЦ (3 статьи), а также будет подготовлена компьютерная модель расположения объектов и издана монография «Управление развитием туризма в природном Улытауском заповеднике с участием местных сообществ».

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Ғылыми жаңалық Ұлытау өңіріндегі экотуризмді зерттеудің кешенді тәсілінде көрініс табады. Ол әлеуметтік-экономикалық, экологиялық және басқарушылық параметрлерді біріктіретін интеграцияланған ГИС-модельді әзірлеуді қамтиды. Алғаш рет қауымдастықтар мен туристік провайдерлер арасындағы өзара іс-қимылды үйлестіруге арналған цифрлық платформа ұсынылды. Экотуризмнің тұрақтылығын бағалауға, оның дамуының серпінін болжауға және табиғи ресурстарды пайдалану мен өңірлік дамудың тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін PLS-PM сандық моделі мен экотуризмнің сценарийлік даму сапалық моделі құрылды. Нәтижелер: - 2023 жылы әдеби деректер жүйелендірілді, РИНЦ базасында (1 мақала) және ҚР БҒМ КОКСОН ұсынған басылымдарда (1 мақала) ғылыми мақалалар жарияланды, сондай-ақ өңірде орналасқан тарихи-мәдени нысандар туралы деректер базасы қалыптастырылды; - 2024 жылы Scopus базасында индекстелетін журналдарда (1 мақала), РИНЦ базасында (1 мақала), ҚР БҒМ КОКСОН ұсынған басылымдарда (2 мақала) және алыс шетелдердің халықаралық конференциялары жинақтарында (2 мақала) ғылыми мақалалар жарияланды, нысандардың орналасу картасы цифрлық форматта әзірленді; - 2025 жылы ҚР БҒМ КОКСОН ұсынған басылымдарда (2 мақала), Scopus базасында индекстелетін журналдарда (4 мақала), РИНЦ базасында (3 мақала) ғылыми мақалалар жарияланып, нысандардың орналасу компьютерлік моделі әзірленеді және «Управление развитием туризма в природном Улытауском заповеднике с участием местных сообществ» монографиясы шығарылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Не предусмотрено проектом

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобамен қарастырылмаған

Level of implementation (in Russian) : Подготовлены рекомендации по развитию экотуризмав границах ГНПП "Улытау" для местных органов управления. Основные рекомендуемые положения отражены в монографии "Управление развитием туризма в природном Улытауском заповеднике с участием местных сообществ"

Level of implementation (in Kazakh) : МҰТП «Ұлытау» аумағында экотуризмді дамыту бойынша жергілікті басқару органдарына арналған ұсынымдар дайындалды. Негізгі ұсынылған ережелер «Управление развитием туризма в природном Улытауском заповеднике с участием местных сообществ» монографиясында көрініс тапқан.

Efficiency (in Russian) : Проект обеспечивает сочетание научной новизны и практической применимости для управления экотуризмом в Улытау. Научный эффект достигается публикациями (Scopus, КОКСНВО МНВО РК, РИНЦ) и монографией; методологический — созданием ГИС-базы, цифровых карт и моделей (качественной и PLS-SEM) для обоснования решений. Практическая ценность — в разработке приоритетных маршрутов, рекомендациях по эко-инфраструктуре и программе развития, что улучшает безопасность, сервис и управляемость потоков. Социально-экономический эффект проявляется через рост локальной занятости и «задержание» выручки у местных поставщиков, а экологический — через переход к лимитам нагрузки и мониторингу состояния троп. Результаты масштабируемы на другие ООПТ и упрощают диалог с регуляторами и инвесторами.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба Ұлытау өңіріндегі экотуризмді басқаруға арналған ғылыми жаңашылдық пен практикалық қолданбаны үйлестіреді. Ғылыми тиімділігі Scopus, КОКСНВО МНВО РК және РИНЦ базаларындағы мақалалар мен монография жариялау арқылы қамтамасыз етілді. Әдістемелік нәтиже – шешімдерді негіздеу үшін ГИС дерекқорының, цифрлық карталардың және үлгілеу модельдерінің (сапалық және PLS-SEM) жасалуы болып табылды. Практикалық маңызы – басым туристік бағыттарды әзірлеу, экоинфрақұрылым бойынша ұсыныстар мен даму бағдарламасын дайындау арқылы туристік ағындардың қауіпсіздігін, қызмет сапасын және басқарылуын жақсарту. Әлеуметтік-экономикалық әсері – жергілікті жұмыспен қамтудың өсуі және табыстың жергілікті жеткізушілерде «ұсталуы» арқылы көрініс табады, ал экологиялық әсері – жүктеме лимиттеріне көшу және соқпақтардың жағдайын мониторингілеу арқылы қамтамасыз етіледі. Жоба нәтижелері басқа ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға бейімделіп, реттеуші органдар мен инвесторлармен диалогты жеңілдетеді.

Field of application (in Russian) : Область туризма, которое находит свое применение в различных сферах туристической деятельности и включает разработку и оптимизацию туристических маршрутов, создание инновационных технологий и решений для улучшения качества туристических услуг, а также разработку и внедрение систем управления туристической инфраструктурой и вовлечения местного сообщества в развитии Улытауского заповедника

Field of application (in Kazakh) : Туризм саласы – туристік қызметтің әртүрлі бағыттарында қолданылатын және туристік маршруттарды әзірлеу мен оңтайландыруды, туристік қызметтердің сапасын арттыруға арналған инновациялық технологиялар мен шешімдерді жасауды, сондай-ақ Ұлытау қорығын дамытуда туристік инфрақұрылымды басқару және жергілікті қауымдастықты тарту жүйелерін әзірлеу мен енгізуді қамтитын сала.