The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является городская инфраструктура как комплекс транспортных, социальных и инженерных систем, функционирующих в пространственно-временной среде активности населения.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – қалалық инфрақұрылым, ол көлік, әлеуметтік және инженерлік жүйелердің кешені ретінде қала тұрғындарының кеңістіктік-уақыттық белсенділігі жағдайында жұмыс істейді.

Aim of work (in Russian) : Целью данного проекта является разработка умной карты на базе систем обработки данных деятельности человека, в условиях города для решения задач оценки эффективности и планирования процессов работы городской инфраструктуры

Aim of work (in Kazakh) : Бұл жобаның мақсаты – қалалық инфрақұрылым процестерінің тиімділігін бағалау және жоспарлау мәселелерін шешу үшін қаладағы адам әрекеті деректерін өңдеу жүйелеріне негізделген смарт картаны әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Для достижения целей и задач исследования используются статистические подходы, классификаторы и алгоритмы кластеризации данных. Применялись такие алгоритмы кластеризации, как DBSCAN, KMeans и иерархическая агломеративная кластеризация, с целью определить, какой из алгоритмов наиболее эффективно выявляет пространственные кластеры в данных. Также использовались массивы больших данных, генерируемых информационными системами в результате взаимодействия людей с объектами городской инфраструктуры.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеудің мақсаттары мен міндеттеріне жету үшін статистикалық тәсілдер, классификаторлар және деректерді кластерлеу алгоритмдері қолданылады. DBSCAN, KMeans және иерархиялық агломеративті кластерлеу сияқты кластерлеу алгоритмдері деректердегі кеңістіктік кластерлерді ең тиімді анықтаған алгоритмді анықтау үшін пайдаланылды. Сондай-ақ, адамдардың қалалық инфрақұрылым объектілерімен өзара әрекеттесуінің нәтижесінде ақпараттық жүйелер арқылы жасалған үлкен деректер массивтері пайдаланылды

Obtained results and novelty (in Russian) : Впервые для Казахстана разработана интеллектуальная система анализа городской инфраструктуры, основанная на обработке пространственно-временных данных мобильных операторов, интегрированных с информацией о транспортной и социальной инфраструктуре города Алматы. Научная новизна работы заключается в интеграции методов машинного обучения с агрегированными и обезличенными телеком-данными для формирования моделей мобильности населения и транспортного планирования. Впервые предложен подход, позволяющий количественно оценивать эффективность транспортных маршрутов и распределение объектов городской инфраструктуры на основе реальных данных активности населения. Кроме того, впервые для задач оптимизации городской инфраструктуры в концепции «умного города» предложено применение метаэвристических алгоритмов, что расширяет инструментарий интеллектуального анализа и поддержки управленческих решений в сфере городского планирования.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазақстанда алғаш рет қалалық инфрақұрылымды талдауға арналған интеллектуалды жүйе әзірленді. Бұл жүйе мобильді операторлардың кеңістіктік-уақыттық деректерін, Алматы қаласының көлік және әлеуметтік инфрақұрылымы туралы ақпаратпен біріктіріп өңдеуге негізделген. Зерттеудің ғылыми жаңалығы — халықтың мобильділігі мен көлік жоспарлау үлгілерін қалыптастыру мақсатында машиналық оқыту әдістерін агрегатталған және дербестендірілмеген телеком-деректермен біріктіруде. Алғаш рет нақты халық белсенділігі деректері негізінде көлік бағыттарының тиімділігін және қалалық инфрақұрылым нысандарының таралуын сандық тұрғыда бағалауға мүмкіндік беретін тәсіл ұсынылды. Сонымен қатар, «ақылды қала» тұжырымдамасы аясында қалалық инфрақұрылымды оңтайландыру міндеттерін шешу үшін метаэвристикалық алгоритмдерді қолдану алғаш рет ұсынылып, бұл қалалық жоспарлау саласында интеллектуалды талдау мен басқарушылық шешімдерді қолдаудың әдістемелік құралдарын кеңейтеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Результаты этого исследования будут способствовать решению ряда важных задач, включая планирование локаций для социальных объектов, оптимизацию транспортных маршрутов, прогнозирование влияния бизнес-объектов на городскую инфраструктуру и выявление проблем, связанных с инфраструктурными недостатками. Применение интеллектуальной системы управления городской инфраструктурой может оказать существенное воздействие на развитие умных городов в Казахстане, повысив качество жизни его граждан.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері бірқатар маңызды мәселелерді шешуге көмектеседі, соның ішінде әлеуметтік нысандарды орналастыру орындарын жоспарлау, көлік бағыттарын оңтайландыру, бизнес нысандарының қала инфрақұрылымына әсерін болжау және инфрақұрылымдық кемшіліктермен байланысты проблемаларды анықтау. Қалалық инфрақұрылымды басқарудың интеллектуалды жүйесін пайдалану Қазақстандағы смарт қалаларды дамытуға, оның тұрғындарының өмір сүру сапасын жақсартуға айтарлықтай әсер етуі мүмкін

Level of implementation (in Russian) : Степень внедрения высокая и зависит от ряда факторов, включая финансирование, готовность стейкхолдеров и конечных пользователей, а также технические и организационные аспекты. Это включает определение стратегических целей проекта, планирование бюджета и ресурсов, а также составление бизнес-плана.

Level of implementation (in Kazakh) : Іске асыру көрсеткіші жоғары және ол бірнеше факторларға, соның ішінде қаржыландыру, мүдделі тараптардың және соңғы пайдаланушылардың дайындық деңгейіне, сондай-ақ техникалық және ұйымдастырушылық аспектілерге байланысты. Бұл жобаның стратегиялық мақсаттарын анықтауды, бюджет пен ресурстарды жоспарлауды, сондай-ақ бизнес-жоспарды әзірлеуді қамтиды.

Efficiency (in Russian) : Эффективность внедрения системы с применением умной карты может быть оценена по нескольким ключевым показателям. Внедрение умной карты и системы поддержки решений позволит более эффективно управлять ресурсами и процессами городской инфраструктуры, снижая издержки и повышая производительность. Жители городов Казахстана смогут насладиться улучшенным качеством жизни, включая более удобный доступ к социальным и коммерческим услугам, сокращение времени в пути и повышение безопасности. Внедрение умных городов может привести к сокращению затрат и увеличению доходов, что, в свою очередь, способствует экономическому росту. Эффективность проекта также будет измеряться степенью участия и удовлетворенностью различных стейкхолдеров, включая акиматы, предприятия и граждан. Умная карта и система поддержки решений смогут успешно решать разнообразные задачи, связанные с городской инфраструктурой, такие как планирование размещения объектов, оптимизация транспортных потоков, прогнозирование влияния бизнес-объектов и другие.

Efficiency (in Kazakh) : Смарт-карта арқылы жүйені енгізу тиімділігін бірнеше негізгі көрсеткіштер бойынша бағалауға болады. Смарт карта мен шешімдерді қолдау жүйесін енгізу қалалық инфрақұрылым ресурстары мен процестерін тиімдірек басқаруға, шығындарды азайтуға және өнімділікті арттыруға мүмкіндік береді. Қазақстан қалаларының тұрғындары әлеуметтік және коммерциялық қызметтерге қолжетімділікті жақсартуды, жол жүру уақытын қысқарту және қауіпсіздікті арттыруды қоса алғанда, жақсартылған өмір сапасына қол жеткізе алады. Ақылды қалаларды енгізу шығындарды азайтуға және кірісті арттыруға әкелуі мүмкін, бұл өз кезегінде экономикалық өсуге ықпал етеді. Жобаның тиімділігі әр түрлі мүдделі тараптардың, соның ішінде әкімдіктердің, кәсіпорындардың және азаматтардың қатысу дәрежесімен және қанағаттанушылығымен де өлшенетін болады. Смарт карта және шешімдерді қолдау жүйесі нысандардың орналасуын жоспарлау, көлік ағындарын оңтайландыру, бизнес нысандарының әсерін болжау және т.б. сияқты қалалық инфрақұрылымға қатысты әртүрлі мәселелерді сәтті шеше алады.

Field of application (in Russian) : Умный город, городская инфраструктура, телекоммуникация, транспорт, Бизнес, планирование городской инфраструктуры.

Field of application (in Kazakh) : Ақылды қала, қалалық инфрақұрылым, телекоммуникация, көлік, Бизнес, қалалық инфрақұрылымды жоспарлау