The object of research, development or design (in Russian) : процессы и механизмы приграничного сотрудничества Казахстана со странами Центральной Азии в постсоветский период, включая их концептуальную основу, эволюцию, современные проблемы и перспективы развития

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстанның Орталық Азия елдерімен посткеңестік кезеңдегі шекара маңы ынтымақтастығының үдерістері мен механизмдері, олардың концептуалды негізі, эволюциясы, қазіргі мәселелері және даму перспективалары.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является концептуализация спектра проблем, практик и результатов приграничного сотрудничества Казахстана со странами Центральной Азии в постсоветский период, а также выработка рекомендаций по развитию такого сотрудничества на основе этой концептуализации, а также с учетом теории и международного опыта приграничного сотрудничества.

Aim of work (in Kazakh) : Бұл жобаның мақсаты – посткеңестік кезеңдегі Қазақстан мен Орталық Азия елдерінің трансшекаралық ынтымақтастығы мәселелері, тәжірибесі мен нәтижелерінің спектрін тұжырымдамалау, сондай-ақ, бұл тұжырымдамалауға сүйене отырып, және де трансшекаралық ынтымақтастықтың теориясы мен халықаралық тәжірибесін ескере отырып, осындай ынтымақтастықты дамыту үшін ұсыныстар әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Неофункционалистский и функционалистский подходы к анализу приграничного сотрудничества. Историко-генетический метод для выявления причинно-следственных связей и закономерностей эволюции приграничного сотрудничества. Историко-сравнительный метод для анализа специфики и динамики эволюции приграничного сотрудничества Казахстана и соседних стран. Классификационные методы, основанные на концепциях Л. Соузы, Блаттера и Клемента, Дж. Хауза и О. Мартинеса, для категоризации форм приграничного сотрудничества, препятствий и взаимодействий. Контент-анализ письменных источников и официальных документов с использованием программы MAXQDA. Полевые исследования, включающие наблюдение за видимыми результатами приграничного сотрудничества и интервью с официальными лицами и участниками. Качественный анализ данных с помощью MAXQDA для структурирования, индексирования и каталогизации собранной информации. Метод мозгового штурма с использованием искусственного интеллекта для генерации и оценки идей при выработке рекомендаций.

Методы исследования (на казахском) : Шекара маңы ынтымақтастығын талдаудағы неофункционалистік және функционалистік тәсілдер. Тарихи-генетикалық әдіс – шекара маңы ынтымақтастығы эволюциясының себеп-салдар байланыстары мен заңдылықтарын анықтау үшін. Тарихи-салыстырмалы әдіс – Қазақстанның көршілес елдермен шекара маңы ынтымақтастығының ерекшеліктері мен эволюция динамикасын талдау үшін. Классификациялық әдістер, шекара маңы ынтымақтастығының түрлері, кедергілер мен өзара әрекеттесулерді санаттауда Л. Соуза, Блаттер және Клемент, Дж. Хауз және О. Мартинес тұжырымдамаларына негізделген. Жазбаша дереккөздер мен ресми құжаттарға контент-талдау (MAXQDA бағдарламасын қолдану арқылы). Далалық зерттеулер, шекара маңы ынтымақтастығының көрінетін нәтижелерін бақылауды және ресми тұлғалар мен қатысушылардан сұхбат алуды қамтиды. MAXQDA көмегімен сапалық деректерді талдау – жиналған ақпаратты құрылымдау, индекстеу және каталогтау үшін. Бас штурм әдісі – ұсыныстар әзірлеуде идеяларды генерациялау және бағалау үшін жасанды интеллектті қолдану.

Obtained results and novelty (in Russian) : Во второй год реализации проекта достигнуты следующие результаты: 1) в программе MAXQDA составлены индексированные базы данных по приграничному сотрудничеству Казахстана с Кыргызстаном, Туркменистаном. В общей сложности проиндексировано примерно 10000 новостных сообщений 2) обновлены сформированные в 2024 г. базы данных теоретических работ по приграничному сотрудничеству и концептуально значимых текстов по приграничному сотрудничеству: дополнительно проиндексировано в общей сложности 20 работ по обоим направлениям; 3) на международных конференциях и семинарах было сделано пять докладов по тематике проекта; 4) проведены полевые исследования в ряде городов Казахстана, Кыргызстана и Узбекистана, а также на КПП казахско-кыргызской и казахско-узбекской границы. В результате подготовлена серия дневников наблюдения и материалов интервью; 5) подготовлены следующие публикации: а) статья С.В. Голунова в индексируемом базами WoS и Scopus журнале (процентиль – 71); б и в) статьи А. Сериккалиевой и С. Кожировой (в соавторстве) в индексированных КОКНВО журналах и г) (сверх плана) монография С.Голунова и А. Битабар, опубликованная авторитетным издательством Springer. В опубликованных статьях впервые концептуализируется «неевроцентричное» приграничное сотрудничество с учетом казахстанского опыта, казахстано-туркменское приграничное сотрудничество, а также возможность применения некоторых аспектов китайского опыта к приграничному сотрудничеству Казахстана с Кыргызстаном и Узбекистаном.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жобаны жүзеге асырудың екінші жылында келесі нәтижелерге қол жеткізілді: MAXQDA бағдарламасында Қазақстанның Қырғызстан және Түрікменстанмен CBC-і бойынша индекстелген деректер базалары жасалды. Барлығы шамамен 10 000 жаңалық хабарламасы индекстелді; 2024 жылы құрылған CBC бойынша теориялық еңбектер мен тұжырымдамалық маңызды мәтіндердің деректер базалары жаңартылды: екі бағыт бойынша қосымша жиыны 20 жұмыс индекстелді; жоба тақырыбы бойынша халықаралық конференциялар мен семинарларда бес баяндама жасалды; Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстанның бірқатар қалаларында, сондай-ақ қазақ–қырғыз және қазақ–өзбек шекарасындағы бақылау-өткізу пункттерінде далалық зерттеулер жүргізілді. Нәтижесінде бақылау күнделіктері мен сұхбат материалдарының сериясы дайындалды; келесі жарияланымдар дайындалды: а) С.В. Голуновтың WoS және Scopus базаларында индекстелген журналда жарияланған мақаласы (процентиль – 71); ә) А. Серикқалиева мен С. Қожырованың (бірлескен авторлықта) КОКНВО индекстелген журналдардағы мақалалары; б) (жоспардан тыс) С. Голунов пен А. Битабардың беделді Springer баспасынан шыққан монографиясы. Жарияланған мақалаларда алғаш рет Қазақстан тәжірибесін ескере отырып «бейеуроцентрлік» CBC тұжырымдамасы, Қазақстан–Түрікменстан CBC-і, сондай-ақ Қытай тәжірибесінің кейбір аспектілерін Қазақстанның Қырғызстан және Өзбекстанмен CBC-іне қолдану мүмкіндігі концептуализацияланды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Поскольку данный проект направлен на исследование теоретических и практических аспектов приграничного сотрудничества Казахстана со странами Центральной Азии, а также на анализ международного опыта в данной сфере, показатели конструктивного и технико-экономического характера к нему не применимы.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Бұл жоба Қазақстанның Орталық Азия елдерімен шекара маңы ынтымақтастығының теориялық және практикалық аспектілерін зерттеуге, сондай-ақ осы саладағы халықаралық тәжірибені талдауға бағытталғандықтан, конструктивтік және технико-экономикалық сипаттағы көрсеткіштер оған қолданылмайды.

Level of implementation (in Russian) : Результаты проекта носят исследовательско-аналитический характер и внедряются преимущественно в форме научного, экспертного и образовательного использования. Подготовленные базы данных, а также аналитические и концептуальные материалы применяются: при подготовке научных публикаций и учебных курсов, связанных с проблематикой границ и приграничного взаимодействия; в экспертных консультациях и аналитических материалах, направленных на совершенствование политики Казахстана и стран Центральной Азии в сфере CBC; в международных исследованиях и образовательных программах, что подтверждается публикациями в журналах Alternatives (Q1, WoS/Scopus) и Kazakhstan-Spectrum, а также монографией Bridging Borders (Springer, 2025); в учебном процессе вузов: профессор С. Голунов использует результаты проекта в лекциях «Исследования границ» (в рамках дисциплины «Теория международных отношений») и «Пограничная безопасность» (в рамках дисциплины «Международная безопасность») для студентов-бакалавров специальности «Международные отношения»; А. Битабар включила материалы проекта в программу курса «Foreign Policy of Kazakhstan» для студентов бакалавриата той же специальности в Maqsut Narikbayev University (летний семестр, июнь 2025 года).

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба нәтижелері ғылыми-талдамалық сипатта болып, негізінен ғылыми, сараптамалық және білім беру тәжірибесіне енгізілуде. Дайындалған деректер базалары мен аналитикалық материалдар: шекара мәселелері мен CBC тақырыптары бойынша ғылыми мақалалар мен оқу курстарын әзірлеуде; Қазақстан мен Орталық Азия елдерінің CBC саласындағы саясатын жетілдіруге бағытталған сараптамалық және талдамалық жұмыстарда; халықаралық ғылыми және білім беру жобаларында пайдаланылуда; жоғары оқу орындарының оқу процесінде қолданылуда: профессор С. Голунов жобаның нәтижелерін «Халықаралық қатынастар теориясы» пәніндегі «Шекараларды зерттеу» және «Халықаралық қауіпсіздік» пәніндегі «Шекаралық қауіпсіздік» тақырыптарындағы дәрістерінде пайдаланады; А. Битабар жобаның материалдарын Maqsut Narikbayev University университетінде «Foreign Policy of Kazakhstan» атты бакалавриат курсының бағдарламасына енгізген (жазғы семестр, 2025 жылдың маусымы).

Efficiency (in Russian) : Эффективность проекта выражается в достижении заявленных научных и прикладных целей: сформированы и обновлены индексированные базы данных по CBC Казахстана с сопредельными странами; обеспечено широкое международное представление результатов через публикации и доклады; выработанные концептуальные положения и собранные эмпирические материалы активно используются в научной и образовательной практике. Таким образом, эффективность проекта проявляется в его вкладе в развитие теории и практики CBC, а также в укреплении исследовательской и образовательной инфраструктуры в данной области.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның тиімділігі оның ғылыми және қолданбалы мақсаттарына қол жеткізумен көрініс табады: Қазақстанның көрші елдерімен CBC бойынша индекстелген деректер базалары құрылып, толықтырылды; нәтижелер халықаралық деңгейде жарияланып, кеңінен таныстырылды; алынған тұжырымдамалар мен эмпирикалық материалдар ғылыми және оқу тәжірибесінде белсенді қолданылуда. Сондықтан жобаның тиімділігі CBC теориясы мен тәжірибесін дамытуға, сондай-ақ осы бағыттағы зерттеу және білім беру инфрақұрылымын нығайтуға қосқан үлесі арқылы айқындалады.

Field of application (in Russian) : Результаты проекта могут быть использованы для разработки и совершенствования практической политики Казахстана и стран Центральной Азии в области приграничного сотрудничества и региональной интеграции, а также для развития научных исследований и учебных программ по проблематике границ и приграничного взаимодействия.

Field of application (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері Қазақстан мен Орталық Азия елдерінде шекара маңы ынтымақтастығы және аймақтық интеграция саласындағы практикалық саясатты әзірлеу және жетілдіру үшін, сондай-ақ шекара мәселелері мен шекара маңы өзара әрекеттестігі тақырыбындағы ғылыми зерттеулер мен оқу бағдарламаларын дамыту үшін пайдаланылуы мүмкін.