The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования служили растения лещины обыкновенной (Corylus avellana L.) из природной популяции в Государственном ботаническом заказнике «Дубрава».

The object of research, development or design (in Kazakh) : "Дубрава" мемлекеттік ботаникалық қорығындағы табиғи популяциядан алынған кәдімгі орман жаңғақ (Corylus avellana L.) өсімдіктері.

Aim of work (in Russian) : Изучение генетического разнообразия и создание криогенного банка редкого в Казахстане вида лещины обыкновенной для долгосрочного сохранения и восстановления исчезающей популяции.

Aim of work (in Kazakh) : Генетикалық алуантүрлілікті зерттеу және жойылып кету қаупі бар популяцияларды ұзақ мерзімді сақтау және қалпына келтіру үшін Қазақстанда сирек кездесетін кәдімгі орман жаңғақтың криогендік банкін құру.

Методы исследования (на русском) : Методы полевых геоботанических исследований, молекулярно-генетические методы, методы культуры тканей in vitro, методы криоконсервации.

Методы исследования (на казахском) : Далалық геоботаникалық зерттеу әдістері, молекулалық-генетикалық әдістер, тіндердің in vitro культура әдістері, криоконсервациялау әдістері.

Obtained results and novelty (in Russian) : Впервые проведено комплексное исследование генетического разнообразия редкого и находящегося под угрозой исчезновения в Казахстане вида – Corylus avellana L. Для оценки генетического разнообразия использован набор из 10 SSR-маркеров. В результате амплификации выявлено 120 аллелей, со средним числом 12 аллелей на локус. Установлен высокий уровень внутривидового полиморфизма: среднее значение наблюдаемой гетерозиготности (Ho) составило 0,70. Популяция характеризуется значительным генетическим разнообразием, что подтверждается средним значением индекса разнообразия Шеннона (1,526). Результаты анализа STRUCTURE, главных координат (PCoA) и филогенетического анализа показали выраженную дифференциацию между дикой казахстанской популяцией и 105 культивируемыми сортами фундука. Создана in vitro коллекция 28 отобранных форм Corylus avellana из природной популяции. Разработан эффективный протокол криоконсервации апикальных меристем Corylus avellana на основе метода PVS2-витрификации. На основе оптимизированного протокола создан криогенный банк, включающий 11 образцов лещины обыкновенной из единственной природной популяции Казахстана. Получен первичный посадочный материал в контейнерной культуре – 170 растений, выращенных в теплице Института биологии и биотехнологии растений. На территории Регионального филиала «Талгар» ТОО «Казахский научно-исследовательский институт плодоовощеводства» создан маточник лещины обыкновенной для дальнейшего сохранения и воспроизводства вида.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазақстанда сирек кездесетін және жойылып кету қаупі бар Corylus avellana L. түрінің генетикалық әртүрлілігіне кешенді зерттеу алғаш рет жүргізілді. Генетикалық әртүрлілікті бағалау үшін 10 SSR-маркер қолданылды. Амплификация нәтижесінде 120 аллель анықталып, бір локусқа орта есеппен 12 аллельден келді. Түр ішіндегі полиморфизм деңгейі жоғары: бақыланған гетерозиготтылықтың орташа мәні (Ho) 0,70 болды. Популяция едәуір генетикалық әртүрлілікпен сипатталады, бұл Шеннон индексінің орташа мәнімен (1,526) дәлелденеді. STRUCTURE, негізгі координаттар (PCoA) және филогенетикалық талдау нәтижелері Қазақстанның жабайы популяциясы мен 105 мәдени фундук сорты арасында айқын дифференциация бар екенін көрсетті. Corylus avellana табиғи популяциясынан алынған 28 формадан тұратын in vitro коллекциясы құрылды. PVS2 витрификация әдісіне негізделген апикальды меристемалар үшін тиімді криоконсервациялау хаттамасы әзірленді. Осы протокол негізінде Қазақстандағы жалғыз табиғи популяциядан алынған кәдімгі орман жаңғағының 11 үлгісін қамтитын криогендік банк құрылды. Контейнерлік мәдениетте алғашқы отырғызу материалы алынды – Өсімдік биологиясы және биотехнологиясы институтының жылыжайында өсірілген 170 өсімдік. «Қазақ көкөніс және жеміс-жидек шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты» ЖШС-нің «Талғар» аймақтық филиалы аумағында түрді сақтау мен көбейтуге арналған кәдімгі орман жаңғағының бастапқы отырғызу материалы құрылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : In vitro коллекция 28 отобранных форм из природной популяции Corylus avellana L.; маточник живых растений

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Табиғи популяциясынан іріктеліп алынған 28 үлгіден Corylus avellana L. in vitro колекциясы; тірі өсімдіктердің отырғызу материалы

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Жүзеге асырылмаған.

Efficiency (in Russian) : Создана in vitro коллекция Corylus avellana L., получен посадочный материал и заложен маточник с целью сохранения и восстановления природной популяции.

Efficiency (in Kazakh) : In vitro коллекциясы құрылып, Corylus avellana L. табиғи популяциясын қалпына келтіру үшін бастапқы отырғызу материалы алынған және пайдаланылған.

Field of application (in Russian) : Биотехнология, растениеводство.

Field of application (in Kazakh) : Биотехнология, өсімдік шаруашылығы