The object of research, development or design (in Russian) : Объект исследования — логистическая инфраструктура и совокупность участников цепей поставок скоропортящейся продовольственной продукции (СПП) в регионах Республики Казахстан. Она включает в себя систему взаимосвязанных элементов, обеспечивающих движение скоропортящейся продукции от производителей до конечных потребителей: производителей сельскохозяйственной продукции (фермерские и агропромышленные хозяйства), перерабатывающие предприятия, транспортно-логистические компании, оптово-распределительные центры, торговые сети, сервисные и информационные операторы. Объект охватывает региональные особенности формирования и функционирования логистической инфраструктуры — складскую, транспортную, информационно-цифровую и организационно-экономическую составляющие, а также институциональные условия взаимодействия участников цепей поставок.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектісі Қазақстан Республикасының аймақтарындағы логистикалық инфрақұрылым және тез бұзылатын тамақ өнімдерін жеткізу тізбегінің қатысушылары болып табылады. Ол тез бұзылатын ауыл шаруашылығы және азық-түлік өнімдерінің өндірушілерден түпкілікті тұтынушыларға, соның ішінде ауылшаруашылық кәсіпорындары мен шаруа қожалықтарына, өңдеуші компанияларға, көлік және логистикалық операторларға, көтерме және тарату орталықтарына, бөлшек сауда желілеріне, цифрлық немесе қызмет көрсетушілерге дейін қозғалысын қамтамасыз ететін өзара байланысты элементтер жүйесін қамтиды. Зерттеу нысаны логистикалық инфрақұрылымның қалыптасуы мен жұмыс істеуінің аймақтық ерекшеліктерін — қоймалық, көліктік, цифрлық және ұйымдық-экономикалық құрамдастарды, сондай-ақ жеткізу тізбегінің қатысушылары арасындағы өзара әрекеттесуді реттейтін институционалдық құрылымдарды қамтиды.

Aim of work (in Russian) : Цель работы — на основе анализа отечественной и мировой практики развития логистической инфраструктуры и устойчивых цепей поставок скоропортящейся продовольственной продукции (СПП) разработать концептуальные положения, рекомендации и организационно-экономический механизм их формирования и долгосрочного развития; обосновать направления, модели и механизмы логистики СПП для малых форм хозяйств и региональной логистической инфраструктуры в условиях цифровизации

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты — отандық және әлемдік тәжірибені талдау негізінде бұзылғыш азық-түлік өнімдерінің (БАӨ) логистикалық инфрақұрылымын және тұрақты жеткізу тізбектерін дамыту бойынша тұжырымдамалық ережелерді, ұсынымдарды және оларды қалыптастыру мен ұзақ мерзімді дамытуға арналған ұйымдастырушылық-экономикалық тетікті әзірлеу; цифрландыру жағдайында шағын шаруашылық түрлері мен өңірлік логистикалық инфрақұрылым үшін БАӨ логистикасының бағыттарын, модельдері мен тетіктерін негіздеу.

Методы исследования (на русском) : В ходе работы использовались системный, сравнительный, экономико-статистический и экономико-математический методы, а также графический и индексный анализ. Применялись методы ранжирования, типологизации, экспертных оценок и анкетного опроса. Для выявления факторов, проблем и перспектив развития логистической инфраструктуры скоропортящейся продовольственной продукции использовались SWOT-анализ, факторный и кластерный анализ, методы прогнозирования и сценарного планирования. Пространственное моделирование и анализ логистических потоков по регионам Казахстана проводились с применением ГИС-технологий (QGIS). Разработаны и апробированы статистические и регрессионные модели для количественной оценки взаимосвязей между параметрами логистической инфраструктуры и показателями эффективности цепей поставок. Обработка и визуализация данных выполнялись с использованием программных продуктов SPSS, EViews и Microsoft Excel.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу барысында жүйелік, салыстырмалы, экономикалық-статистикалық және экономикалық-математикалық әдістер, сонымен қатар графикалық және индекстік талдаулар қолданылды. Рейтинг, типология, сараптамалық бағалау және сауалнамалық сауалнама әдістері қолданылды. Тез бұзылатын азық-түлік өнімдерінің логистикалық инфрақұрылымын дамытудың факторларын, проблемаларын және перспективаларын анықтау үшін SWOT талдауы, факторлық және кластерлік талдау, болжау әдістері және сценарийлік жоспарлау қолданылды. Қазақстанның аймақтары бойынша логистикалық ағындарды кеңістіктік модельдеу және талдау GIS технологияларын (QGIS) пайдалана отырып жүргізілді. Логистикалық инфрақұрылым параметрлері мен жеткізу тізбегінің өнімділік көрсеткіштері арасындағы байланыстарды сандық бағалау үшін статистикалық және регрессиялық модельдер әзірленді және сынақтан өтті. Деректерді өңдеу және визуализациялау SPSS, EViews және Microsoft Excel көмегімен орындалды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна и значимость проекта состоят в разработке и совершенствовании механизмов развития логистической инфраструктуры и устойчивых цепей поставок скоропортящейся продукции для Казахстана, включая регуляторные, организационно-экономические и цифровые решения, а также модель агрегирования для гарантированной дистрибуции. Обобщены теории и международные практики; уточнены дефиниции ЛИ и ЦП с учётом климата и пространственной дисперсии. Предложена концепция, интегрирующая холодовую цепь, цифровой мониторинг и адаптивные форматы. Построена карта узких мест «время–температура–звено». Разработан композитный инструмент ILS×KPI; сформированы региональные профили соответствия и тепловые карты для оценки вклада проектов в ВРП, занятость и доступность. Оценена цифровая зрелость (DMI), создана матрица «решение–барьер–KPI» для внедрения WMS/TMS, e-CMR, e-сертификации, traceability; предложены стимулы (ГЧП, лизинг, ИТ-ваучеры). Предложен кооперативно-гибридный механизм агрегирования и контур управления с e-trace. Сформирован KPI-ориентированный регуляторный пакет «cold chain» (стандарты, телеметрия, лаборатории, SLA). Выполнён двухуровневый сценарный прогноз с оценкой CAPEX и оптимизацией портфеля. Разработаны адаптивные модели управления и «дорожная карта» до 2030–2035 гг. (ввод 60–70 объектов/год).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Ғылыми жаңалығы мен жобаның маңыздылығы – Қазақстандағы тез бұзылатын өнімдер жеткізу тізбектерінің тұрақтылығын қамтамасыз ететін логистикалық инфрақұрылым дамуының тетіктерін жетілдіруде, сондай-ақ реттеушілік, ұйымдық-экономикалық және цифрлық шешімдерді қамтитын кепілдендірілген дистрибуция моделі мен агрегаттау жүйесін әзірлеуде. Теориялар мен халықаралық тәжірибелер жинақталды; климаттық және кеңістіктік факторларды ескере отырып, логистикалық инфрақұрылым мен жеткізу тізбектерінің мазмұны нақтыланды. Суық тізбек, цифрлық мониторинг және бейімделмелі басқаруды біріктіретін тұжырымдама ұсынылды. «Уақыт–температура–буын» тар жерлер картасы құрылды. ILS×KPI құралы әзірленіп, өңірлік сәйкестік профилдері мен жылулық карталар қалыптастырылды. Цифрлық жетілу деңгейі (DMI) бағаланды, WMS/TMS, e-CMR, e-сертификаттау және traceability енгізуге арналған «шешім–тосқауыл–KPI» матрицасы жасалды;

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В рамках НИР разработаны следующие конструктивные решения: (1) специализированная концепция логистической инфраструктуры и цепей поставок скоропортящейся продукции; (2) композитный инструмент ILS×KPI; (3) карта узких мест «время–температура–звено»; (4) шкала DMI и матрица «решение–барьер–KPI»; (5) кооперативно-гибридная модель для малых форм хозяйствования; (6) KPI-ориентированный регуляторный пакет cold chain; (7) модель сценарного прогнозирования и оптимизации портфеля объектов. Их формализованные описания и схемы приведены в приложениях. Экономическая эффективность: повышение коэффициента сохранности продукции на 12–15 %, сокращение логистических издержек на 8–10 %, рост оборачиваемости на 20–25 %. Инвестиционные показатели: ориентировочный объём инвестиций составляет 55–60 млн тенге на один объект с прогнозным сроком окупаемости 5–6 лет при комбинированной модели финансирования (ГЧП, лизинг, частный капитал).

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар шеңберінде келесі жобалық шешімдер әзірленді: (1) логистикалық инфрақұрылымға және тез бұзылатын өнімдерді жеткізу тізбегіне арналған мамандандырылған тұжырымдама; (2) ILS×KPI композиттік құралы; (3) уақыт-температура-байланыстағы кедергілер картасы; (4) DMI шкаласы және шешім-кедергі-KPI матрицасы; (5) шағын бизнес үшін кооперативтік-гибридтік үлгі; (6) KPI-бағдарланған суық тізбекті реттеу пакеті; (7) сценарийді болжау және портфельді оңтайландыру үлгісі. Ресми сипаттамалар мен диаграммалар қосымшаларда берілген. Экономикалық тиімділік: өнімнің қауіпсіздік көрсеткіштерін 12-15%-ға арттыру, логистикалық шығындарды 8-10%-ға қысқарту, тауар айналымын 20-25%-ға арттыру. Инвестициялық көрсеткіштер: инвестицияның болжамды көлемі біріктірілген қаржыландыру моделін (МЖӘ, лизинг, жеке капитал) пайдалана отырып, 5–6 жыл болжамды өтелу мерзімімен бір объектіге 55–60 млн.теңгені құрайды.

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследования находятся на стадии подготовки к внедрению. Получены письма о намерении использования разработанных методических подходов и моделей от ТОО «Новый Шелковый путь» и ТОО «Smart Trade Solutions» (г. Алматы). Компании планируют применить результаты НИР при проектировании логистической инфраструктуры и оптимизации цепей поставок скоропортящейся продукции. Отдельные положения НИР внедрены в учебный процесс Евразийского национального университета им. Л.Н. Гумилёва при подготовке магистрантов и докторантов по направлениям «Экономика и предпринимательства»

Level of implementation (in Kazakh) : Қазіргі уақытта зерттеу нәтижелері енгізуге дайындалуда. Әзірленген әдістемелік тәсілдер мен үлгілерді пайдалану ниеті туралы хаттар «New Silk Road» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі мен «Smart Trade Solutions» ЖШС-нен (Алматы) алынды. Компаниялар зерттеу нәтижелерін логистикалық инфрақұрылымды жобалауда және тез бұзылатын өнімдерді жеткізу тізбегін оңтайландыруда қолдануды жоспарлап отыр. Зерттеу нәтижелерінің кейбірі Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті экономика және кәсіпкерлік мамандықтары бойынша магистранттар мен докторанттарды даярлауға арналған.

Efficiency (in Russian) : Реализация предложенных решений позволит повысить сохранность скоропортящейся продукции на 12–15 % в отдельных логистических звеньях, что в совокупности обеспечивает снижение общих потерь по всей цепи поставок на 50–60 %. Кроме того, ожидается сокращение логистических издержек на 8–10 %, увеличение оборачиваемости продукции на 20–25 %, а также рост инвестиционной привлекательности отрасли за счёт внедрения цифровых инструментов управления и кооперации участников рынка.

Efficiency (in Kazakh) : Ұсынылған шешімдерді енгізу жеке логистикалық байланыстардағы тез бұзылатын өнімдердің қауіпсіздігін 12-15%-ға арттырады, бұл бүкіл жеткізу тізбегі бойынша жалпы шығындарды 50-60%-ға азайтады. Бұдан басқа, логистикалық шығындарды 8-10%-ға қысқарту, өнім айналымын 20-25%-ға арттыру, цифрлық басқару құралдарын енгізу және нарық қатысушылары арасындағы ынтымақтастық арқылы саланың инвестициялық тартымдылығын арттыру күтілуде.

Field of application (in Russian) : Результаты исследования могут быть использованы при разработке государственных и региональных программ по развитию логистической инфраструктуры, технико-экономических обоснований (ТЭО) и проектировании распределительных центров и хранилищ. Предложенные модели и инструменты применимы для оптимизации цепей поставок скоропортящейся продукции, разработки «дорожных карт», заключения договоров с логистическими операторами и торговыми сетями, а также в учебном процессе при подготовке специалистов в области логистики и агробизнеса. Комплексное внедрение разработанных решений способствует снижению общих потерь скоропортящейся продукции на 50–60 %, сокращению логистических издержек, повышению экспортной готовности и росту социально-экономической отдачи.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерін ұлттық және аймақтық логистикалық инфрақұрылымдық бағдарламаларды әзірлеуде, техникалық-экономикалық негіздемелерде, тарату орталықтары мен қоймаларды жобалауда пайдалануға болады. Ұсынылған үлгілер мен құралдар тез бұзылатын өнімдерді жеткізу тізбегін оңтайландыруға, жол карталарын әзірлеуге, логистикалық операторлармен және сауда желілерімен келісім-шарттар жасауға, сондай-ақ логистика және агробизнес мамандарын даярлауға арналған оқу процесіне қолданылады. Әзірленген шешімдерді кешенді енгізу тез бұзылатын өнімдердің жалпы ысыраптарын 50-60%-ға азайтуға, логистикалық шығындарды азайтуға, экспортқа дайындықты жақсартуға және әлеуметтік-экономикалық табысты арттыруға көмектеседі.