The object of research, development or design (in Russian) : Технология выплавки хром-марганец-кремнийсодержащего ферросплава карботермическим одностадийным способом.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Хром-марганец-кремний құрамды ферроқорытпаны карботермиялық бірсатылы тәсілмен балқыту технологиясы.

Aim of work (in Russian) : Исследование и разработка ресурсосберегающей технологии выплавки нового комплексного хром-марганец-кремнийсодержащего ферросплава из хромсодержащих и железомарганцевых руд карботермическим одностадийным способом.

Aim of work (in Kazakh) : Хром және темір-марганец кендерінен карботермиялық бірсатылы әдіспен жаңа кешенді хром-марганец-кремний құрамды ферроқорытпаны өндірудің ресурсты үнемдейтін технологиясын зерттеу және әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Химический, технический, рентгеноспектральный, рентгенофазовый, термодинамически-диаграммный анализы, полный термодинамический анализ, тигельные плавки, рудно-термическая плавка.

Методы исследования (на казахском) : Химиялық, техникалық, рентген-спектрлік, рентген-фазалық, термодинамикалық-диаграммалық талдау, толық термодинамикалық талдау, тигельдік балқыту, кендi-термиялық балқыту.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработана одностадийная карботермическая технология выплавки комплексного хром-марганец-кремнийсодержащего ферросплава из техногенного сырья (хромсодержащая пыль, мелочь железомарганцевых руд, угольный шлам высокой зольности). На основе полного термодинамического моделирования и термодинамически-диаграммного анализа четырёхкомпонентной металлической системы Cr-Mn-Fe-Si проведена тетраэдризация области кристаллизации (преимущественно тетраэдры № 2 и № 5 с переходом к № 7), соответствующие сочетанию фаз Cr3Si, Fe2Si, FeSi, MnSi и Cr5Si3. В высокотемпературной лабораторной печи были получены опытные образцы металла. Результаты которого были использованы далее для крупно-лабораторной плавки в рудно-термической печи 200 кВА, расход твёрдого углерода ~17 кг/100 кг шихты и основности шлака 0,40-0,50, что обеспечило стабильный «горячий» ход и суммарный металл более 0,1 т. Получен целевой состав металла (средние по 20 выпускам, мас. %): Cr 37,4; Mn 17,3; Si 11,8; Fe 29,2; C 3,8 при низких P и S. Получен Акт испытания и разработан технологический регламент

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Техногендік шикізаттан (хром құрамды шаң, темір-марганец кендерінің майда фракциялары, жоғары күлді көмір шламы) кешенді хром-марганец-кремний құрамды ферроқорытпаны бірсатылы карботермиялық тәсілмен балқыту технологиясы әзірленді. Толық термодинамикалық модельдеу және Cr-Mn-Fe-Si төрткомпонентті металлдық жүйесінің термодинамикалық-диаграммалық талдауы негізінде кристалдану аймағының тетраэдризациясы жүргізілді (негізінен №2 және №5 тетраэдрлер №7-ге ауысуымен), олар Cr3Si, Fe2Si, FeSi, MnSi және Cr5Si3 фазаларының үйлесіміне сәйкес келеді. Жоғары температуралы зертханалық пеште металлдың тәжірибелік үлгілері алынды. Олардың нәтижелері 200 кВА қуатты рудотермиялық пештегі ірі зертханалық балқытуға пайдаланылды. Шихтаға 100 кг-ға шамамен 17 кг қатты көмір жұмсалып, шлактың негізділігі 0,40-0,50 аралығында ұсталды. Бұл тұрақты «ыстық» жүрісті және жалпы металл мөлшерін 0,1 т. астам шығымын қаматасыз етті.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Был проведен полный термодинамический анализ процесса выплавки хром-марганец-кремнийсодержащего ферросплава с применением современных компьютерных программных комплексов «HSC Chemistry» и «Terra». Установлен оптимальный состав шихтовой смеси, %: хромовая руда – 32,5; марганцевая руда – 32,5; высокозольный уголь – 35,0. Определен перспективный конечный состав металла является, %: Cr – 40,32; Mn – 19,74; Si – 10,62; Fe – 22,82; C – 6,50. В лабораторных условиях были получены опытные образцы хром-марганец-кремнийсодержащего ферросплава со средним составом, %: 14,85 Fe, 14,05 Si, 7,55 Mn, 57,54 Cr, 6,01 C, P. Были проведены крупно-лабораторные плавки в рудно-термической печи 200 кВА. Получен металл составом , мас. %: Cr 37,4; Mn 17,3; Si 11,8; Fe 29,2; C 3,8 при низких P и S.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : "HSC Chemistry" және "Terra" заманауи компьютерлік бағдарламалық кешендерін қолдана отырып, хром-марганец-кремний құрамдас ферроқорытпаны балқыту үрдісіне толық термодинамикалық талдау жүргізілді. Шикіқұрам қоспасының оңтайлы құрамы белгіленді, %: хром кені - 32,5; марганец кені – 32,5; жоғары күлді көмір - 35,0. Металдың перспективалы соңғы құрамы анықталды, %: Cr – 40,32; Mn – 19,74; Si – 10,62; Fe – 22,82; С - 6,50. Зертханалық жағдайда құрамында хром-марганец-кремний бар ферроқорытпаның орташа құрамы %: 14,85 Fe, 14,05 Si, 7,55 Mn, 57,54 Cr, 6,01 C, P тәжірибелік үлгілері алынды.200 кВА кенді-термиялық пеште ірі-зертханалық балқытулар жүргізілді. Металл құрамы , мас. % : Cr 37,4; Mn 17,3; Si 11,8; Fe 29,2; С 3,8 төмен P және S алынды.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Эффективность заключаются в ресурсосберегающем вовлечении техногенных отходов пыли газоочистки и угольных шламов в замкнутый металлургический цикл, что снижает затраты на первичное сырьё и уменьшает экологическую нагрузку. Значимость проекта проявляется в снижении себестоимости ферросплавов за счёт замещения дефицитных руд вторичными ресурсами, создании предпосылок для безотходного производства, укреплении сырьевой независимости и повышении экологической безопасности металлургических регионов Казахстана.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның маңыздылығы тапшылығы жоғары кендерді екінші реттік ресурстармен алмастыру арқылы ферроқорытпа өзіндік құнын төмендетуде, қалдықсыз өндіріс алғышарттарын қалыптастыруда, шикізаттық тәуелсіздікті нығайтуда және Қазақстанның металлургиялық өңірлерінің экологиялық қауіпсіздігін арттыруда көрініс табады.

Field of application (in Russian) : Металлургия, ферросплавное производство и сталеплавильная промышленность.

Field of application (in Kazakh) : Металлургия, ферроқорытпа өндірісі және болат балқыту өнеркәсібі.