The object of research, development or design (in Russian) : Корни сортов озимой пшеницы и почва, патогены пшеницы, микроорганизмы-антагонисты, микробный препарат

The object of research, development or design (in Kazakh) : Күздік бидай сорттарының тамыры және топырақ, бидайдың ауру қоздырғыштары, антагонистік микроорганизмдер, микробтық препарат

Aim of work (in Russian) : Произвести фитосанитарный мониторинг посевов, собрать корневые образцы, выделить потенциальные микроорганизмы-антагонисты, молекулярно-генетическим методом идентифицировать их, провести скрининг для их отбора, определить состав производимых ими природных соединений и исследовать механизм действия штаммов антагонистов.

Aim of work (in Kazakh) : Фитосанитарлық мониторинг жүргізіп, егіс алқаптарынан тамыр үлгілерін жинау, әлеуетті антагонист-микроорганизмдерді бөліп алу, оларды молекулалық-генетикалық әдіспен сәйкестендіру, іріктеу мақсатында скрининг жүргізу, олардың өндіретін табиғи қосылыстарының құрамын анықтау және антагонист штаммдарының әсер ету механизмін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Визуальный осмотр надземных частей посевов пшеницы на наличие симптомов инфекции; Выкопка и сбор корней пшеницы, их анализ по степени поражённости корневой гнилью; Классическая закладка образцов корней и почвы на специфические питательные среды и выделение грибов и бактерий; Идентификация микроорганизмов молекулярно-генетическим методом; Методом двойного культивирования провести скрининг для отбора штаммов и определить ингибирующую способность культурального фильтрата; Газохроматографическим методом определить выделяемые организмами метаболиты.

Методы исследования (на казахском) : Бидай егістіктерінің жер үсті бөліктерін инфекция белгілерінің бар-жоғын визуалды тексеру; Бидай тамырларын қазып алу және жинау, оларды тамыр шірігімен зақымдану дәрежесі бойынша талдау; Тамырлар мен топырақ үлгілерін арнайы қоректік орталарға классикалық егу және саңырауқұлақтар мен бактерияларды бөліп алу; Микроорганизмдерді молекулалық-генетикалық әдіспен сәйкестендіру; Қосарланған өсіру әдісі арқылы штаммдарды іріктеу мақсатында скрининг жүргізу және культуральды фильтраттың тежегіш қабілетін анықтау; Газды хроматография әдісімен организмдер бөлетін метаболиттерді анықтау.

Obtained results and novelty (in Russian) : Фитосанитарный мониторинг сортов пшеницы выявил незначительное присутствие симптомов пятнистости листьев культуры у сортов озимой пшеницы; Визуальный анализ корней сортов пшеницы определил, что из 4 сортов пшеницы наибольшая поражённость корневой гнилью зафиксирована у гибрида 231 (79%), наименьшая – у Стекловидной (58,15%).; ПЦР анализ идентифицировал в образцах корней и почвы грибы: Trichocladium seminiscitrulli, Trichoderma simmonsii и Alternaria alstroemeriae; бактерии: Bacillus sp. и B. mojavensis. Сопутствующими были Fusarium sp. и Penicillium sp. Скрининг 10 бактериальных изолятов рода Bacillus и 4 грибных рода Trichoderma показал, что только 1 изолят бактерий и 2 грибных (Trichoderma sp) проявили выраженную антагонистическую активность в отношении F. solani. Соединения, выделенные из супернатанта культурального фильтрата Bacillus mojavensis GC-MC хроматографией как: 2,5-диметилпиразин, ди-изобутилфталат, метил-н-амилкетон и 3,4-dimethoxyphenyl. Механизм их действия основан преимущественно к подавлению клеточного дыхания, выработке митохондриальных ферментов и нарушению мембранной целостности. Оценка способности штаммов антагонистов ингибировать рост патогенов в горшечном и полевом опытах установила: B. mojavensis К-С-24, Mix bac (на основе B. mojavensis и Lysinibacillus sp) и грибов Trichoderma asperellum GL и 101 продемонстрировали высокую антагонистическую активность против патогенов F. oxysporum и F. solani.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Бидай сорттарына жүргізілген фитосанитарлық мониторинг нәтижесінде күздік бидай сорттарында жапырақ дақтарының әлсіз белгілері байқалды. Бидай сорттарының тамырларын көзбен талдау нәтижесінде төрт сорттың ішінен тамыр шірігіне ең жоғары шалдығу гибрид 231-де (79%) тіркелсе, ең төмені – Стекловидная сортында (58,15%) анықталды. ПТР талдау нәтижесінде тамыр және топырақ үлгілерінен төмендегідей саңырауқұлақтар анықталды: Trichocladium seminiscitrulli, Trichoderma simmonsii және Alternaria alstroemeriae; бактериялардан – Bacillus sp. және B. mojavensis. Қоса кездескен түрлер – Fusarium sp. және Penicillium sp. Bacillus туысына жататын 10 бактериалды және Trichoderma туысына жататын 4 саңырауқұлақ изоляттарының скринингі нәтижесінде тек бір бактериалды және екі саңырауқұлақ изоляттары (Trichoderma sp.) Fusarium solani патогеніне қарсы айқын антагонистік белсенділік көрсетті. Bacillus mojavensis мәдениетінің фильтратты супернатантынан GC-MS хроматографиясы арқылы келесі қосылыстар бөлініп алынды: 2,5-диметилпиразин, ди-изобутилфталат, метил-н-амилкетон және 3,4-диметоксифенил. Горшоктық және далалық тәжірибелерде антагонист штаммдардың патогендердің өсуін тежеу қабілеті бағаланғанда, B. mojavensis К-С-24, Mix bac (құрамында B. mojavensis және Lysinibacillus sp.) және Trichoderma asperellum GL мен 101 саңырауқұлақ штаммдары F. oxysporum және F. solani патогендеріне қарсы жоғары антагонистік белсенділік көрсетті.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Определена основная группа грибов и бактерий, как кандидатов в патогены и микроорганизмы-антагонисты способные стать потенциальной базой для микробного препарата.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі саңырауқұлақтар мен бактериялар тобы патогендер мен антагонист-микроорганизмдердің кандидаттары ретінде анықталып, олар микробтық препараттың әлеуетті негізі бола алады.

Level of implementation (in Russian) : Работа находиться на промежуточной стадии, выполняются предварительные опыты с определением оптимального титра культуральной жидкости и ведущего соединения фильтратов изолята бактерии и гриба коллекционного фонда.

Level of implementation (in Kazakh) : Жұмыс аралық кезеңде тұр, коллекциялық қордағы бактерия және саңырауқұлақ изоляттарының фильтраттарынан алынған культуралық сұйықтықтың оңтайлы титрін және негізгі қосылыстарын анықтау бойынша алдын ала тәжірибелер жүргізілуде.

Efficiency (in Russian) : Выделенные из ризосферы пшеницы изоляты бактерии-антагониста, также, как и коллекционные штаммы продемонстрировали высокую ингибирующую активность и способность подавлять развитие возбудителей корневой гнили пшеницы.

Efficiency (in Kazakh) : Бидай ризосферасынан бөлініп алынған антагонист бактерия изоляттары, сондай-ақ коллекциялық штамдар да жоғары тежегіш белсенділік пен бидайдың тамыр шірігі қоздырғыштарын басу қабілетін көрсетті.

Field of application (in Russian) : Фермерские хозяйства, заинтересованные в экологически чистых продуктах и внедрении органического растениеводства.

Field of application (in Kazakh) : Экологиялық таза өнімдер мен органикалық егіншілікті енгізуге мүдделі шаруа қожалықтары.